ورزشهای سوارکاری: رشتهها، FEI و ردههای مسابقه
بهروزرسانی: — نوشتهی تحریریهی چهار نعل بر پایهی منابع زیر
ورزشهای سوارکاری رشتههای رقابتیاند که اسب و سوارکار در آنها با هم مسابقه میدهند؛ فدراسیون بینالمللی سوارکاری (FEI) رشتههایی مانند درساژ، پرش، سهروزه، کالسکهرانی، استقامت، ژیمناستیک روی اسب و پاراسوارکاری را اداره میکند [1]. این راهنما سه رشتهای را که در مسابقههای داخلی بیشتر میبینید، یعنی پرش با اسب، درساژ و استقامت، معرفی میکند، ردههای سنی سوارکاران را طبق مقررات FEI توضیح میدهد و دربارهی کلاسهایی مانند پونی، اسب جوان، زایچه، اسب خالص، مالکین و پارا میگوید منبع رسمی چه میگوید و تعریف رسمی کدامها در دسترس نبود.
ورزشهای سوارکاری
پرش
پرش با اسب مسابقهای است که در آن سوارکار و اسب باید مسیری از مانعها را در شرایط گوناگون طی کنند؛ آزمونی برای نشان دادن آزادی حرکت، انرژی، قدرت، مهارت و سرعت اسب در پرش و مهارت سوارکاری سوارکار.…
درساژ
درساژ ورزشی است که در آن اسب و سوارکار یک «آزمون» از پیش تعیینشده را از حفظ اجرا میکنند و داوران هر حرکت را نمره میدهند؛ FEI آن را بالاترین جلوهی آموزش اسب و هنریترین ورزش سوارکاری مینامد. هدف…
استقامت
سوارکاری استقامت مسابقهی سوارکاری در مسافت طولانی است که در آن هر سوارکار باید کل مسیر را چنان طی کند که گویی تنها و در برابر ساعت مسابقه میدهد، با در نظر گرفتن مسیر، مسافت، زمین و آبوهوا و…
ورزشهای سوارکاری چیست؟
در ورزشهای سوارکاری اسب و سوارکار یک تیماند و نتیجه به نام هر دو ثبت میشود. مقررات عمومی FEI «رشته» را هر رشتهی سوارکاری مصوب مجمع عمومی FEI تعریف میکند و درساژ، پرش، سهروزه، کالسکهرانی، استقامت، ژیمناستیک روی اسب و پاراسوارکاری را نمونه میآورد [1].
طبق صفحهی تاریخچهی FEI، ورزشهای سوارکاری در سال ۱۹۱۲ در استکهلم به برنامهی المپیک پیوستند و پرش، درساژ و سهروزه در همان زمان معرفی شدند [2]. حضور سوارکاری در المپیک به تشکیل FEI در سال ۱۹۲۱ در لوزان انجامید [2]. امروز FEI در کنار رشتههای المپیک، رشتههای غیرالمپیک کالسکهرانی، استقامت و ژیمناستیک روی اسب را هم اداره میکند [2].
سه رشتهی سوارکاری در این راهنما
از میان رشتههای سوارکاری، سه رشته در مسابقههای داخلی بیشترین کلاس را دارند و این راهنما برای هر کدام یک صفحهی معرفی و یک صفحهی سطحها دارد:
- پرش با اسب: اسب و سوارکار روی مسیری از مانعها آزموده میشوند و برنده کمترین امتیاز منفی و سپس بهترین زمان یا امتیاز را دارد [3].
- درساژ: اسب و سوارکار آزمونی از پیش تعیینشده را اجرا میکنند و داوران هر حرکت را از صفر تا ده نمره میدهند؛ برنده بیشترین درصد کل را دارد [5].
- استقامت: مسابقه در مسافت طولانی که هر سوارکار گویی تنها در برابر ساعت میتازد، بیآنکه سلامت اسب را به خطر بیندازد؛ اسب باید از همهی معاینههای دامپزشکی بگذرد [6].
هر رشته رویدادهای بینالمللی خودش را دارد: در پرش CSI با پنج سطح ستارهای [3]، در درساژ CDI یکستاره تا پنجستاره [5] و در استقامت CEI با سه سطح ستارهای [6].
ردههای سنی سوارکاران در FEI
مقررات عمومی FEI ردههای سنی سوارکاران را برای همهی رشتهها چنین تعریف میکند؛ هر رده از سالی که سوارکار به سن آغاز میرسد شروع میشود و تا پایان سالی که به سن پایان میرسد ادامه دارد [1]:
| رده | بازهی سنی |
|---|---|
| کودکان | ۱۲ تا ۱۴ سال [1] |
| پونیسواران (پرش، سهروزه و درساژ) | ۱۲ تا ۱۶ سال [1] |
| نوجوانان | ۱۴ تا ۱۸ سال [1] |
| جوانان | ۱۶ تا ۲۱ سال [1] |
| زیر ۲۵ سال [1] | ۱۶ تا ۲۵ سال [1] |
مقررات عمومی تعریف یگانهای برای «بزرگسالان» ندارد و سن آن به رشته بستگی دارد [1]. در درساژ، سوارکار از آغاز سالی که ۱۶ ساله میشود در مسابقههای بینالمللی بزرگسالان شرکت میکند [5]. در پرش، اجازه پلهپله است: از ۱۲ سالگی با سقف ارتفاع، از ۱۶ سالگی در همهی CSIها، و برخی مسابقهها مانند المپیک پیش از سال ۱۸ سالگی ممنوع است [3]. در استقامت، سوارکار از سالی که ۱۴ ساله میشود اجازهی مسابقه دارد [6].
کلاسهای ویژه: وقتی سطح، نام یک گروه است
برخی کلاسها روی نردبان سختی یک رشته نمینشینند و بهجای آن، گروه خاصی از سوارکاران یا اسبها را مشخص میکنند. مقررات پرش FEI هم این امکان را پیشبینی کرده است: رویدادها میتوانند بر پایهی ردههای سوارکاران، مانند بزرگسالان، جوانان، پونیسواران، آماتورها و پیشکسوتان، یا برای ردههای مختلف اسب، مانند اسبهای جوان و نریانها، برگزار شوند [3].
در دستهبندی کلاسهای داخلی که چهار نعل به کار میبرد، شش کلاس اینگونهاند: مالکین، پونی، اسب جوان، زایچه، اسب خالص و پارا. برای پونی، اسب جوان و پارا مقررات FEI قواعد روشنی دارد که در ادامه آمده است. برای مالکین، زایچه و اسب خالص جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس ما نبود؛ پس فقط نام برچسب را میآوریم و تعریف یا شرطی برایشان نمیسازیم.
کلاس مالکین (O)
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- در مقررات FEI
- رویدادها میتوانند بر پایهی ردههای سوارکاران برگزار شوند [3]
کلاس مالکین نام برچسبی است که در فهرست کلاسهای مسابقههای داخلی دیده میشود. تعریف رسمی فدراسیون سوارکاری ایران برای این کلاس، از جمله اینکه چه کسی میتواند در آن شرکت کند یا سطح مسیرش چیست، در دسترس ما نبود؛ پس از روی نام، تعریفی برایش نمیسازیم.
در مقررات FEI کلاسی به نام «مالکین» نیست. آنچه مقررات پرش FEI میگوید این است که رویدادها میتوانند بر پایهی ردههای سوارکاران، از جمله آماتورها، برگزار شوند [3]؛ اما این به معنای برابری کلاس مالکین با ردهی آماتور FEI نیست.
کلاس پونی (P)
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- قد پونی
- حداکثر ۱۴۸ سانتیمتر بدون نعل و ۱۴۹ سانتیمتر با نعل [4]
- اندازهگیری
- در جلسهی اندازهگیری FEI، با گواهی موقت یا مادامالعمر [4]
- پونیسواران
- ۱۲ تا ۱۶ سال [1]
پونی در مقررات FEI اسب کوچکی است که ارتفاعش از جدوگاه با مقررات دامپزشکی FEI میخواند؛ پونی در تعریف «اسب» هم میگنجد [3]. طبق مقررات دامپزشکی، ارتفاع پونی از جدوگاه نباید از ۱۴۸ سانتیمتر بدون نعل و ۱۴۹ سانتیمتر با نعل بیشتر باشد [4]؛ اندازههای میان ۱۴۸٫۱ و ۱۴۸٫۹ سانتیمتر به ۱۴۸ گرد میشوند [4].
پونی برای شرکت در مسابقههای پونی FEI باید در یک جلسهی اندازهگیری FEI اندازهگیری شود و گواهی اندازهگیری موقت یا مادامالعمر بگیرد [4]. ردهی پونیسواران در پرش، سهروزه و درساژ از سالی که سوارکار ۱۲ ساله میشود تا پایان سالی که ۱۶ ساله میشود است [1].
شرط کلاس پونی در مسابقههای داخلی ایران در جدول فدراسیون آمده که در دسترس ما نبود؛ آنچه اینجا آمد تعریف FEI است.
کلاس اسب جوان
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- پرش
- ۵ ساله تا ۱٫۲۰، ۶ ساله تا ۱٫۳۰ و ۷ ساله تا ۱٫۴۰ متر [3]
- درساژ
- ردههای جداگانه برای اسبهای ۵، ۶ و ۷ ساله [5]
- استقامت
- قهرمانی اسبهای جوان: اسب ۸ ساله [6]
کلاس اسب جوان برای اسبهایی است که هنوز در آغاز راه ورزشیاند و مسیر و آزمونشان با سنشان سنجیده میشود. مقررات FEI در هر سه رشته برای آن قاعده دارد:
- پرش: حداکثر ارتفاع برای اسبهای پنجساله ۱٫۲۰ متر، ششساله ۱٫۳۰ متر و هفتساله ۱٫۴۰ متر است [3]؛ مسابقهی اسبهای پنجساله باید با جدول A و بدون زمانسنجی برگزار شود [3].
- درساژ: برای اسبهای پنج، شش و هفتساله ردههای سنی جداگانه برگزار میشود [5].
- استقامت: برای شرکت در مسابقات قهرمانی اسبهای جوان، اسب باید هشتساله باشد [6].
شرط کلاس اسب جوان در مسابقههای داخلی ایران در جدول فدراسیون آمده که در دسترس نبود؛ این قواعد FEI است.
کلاس زایچه
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- در مقررات FEI
- رویدادها میتوانند برای ردههای مختلف اسب برگزار شوند [3]
زایچه نام برچسبی است که در فهرست کلاسهای مسابقههای داخلی دیده میشود. تعریف رسمی فدراسیون سوارکاری ایران برای این کلاس، از جمله اینکه کدام اسبها و با چه مدرکی در آن پذیرفته میشوند، در دسترس ما نبود؛ پس از روی نام، تعریف یا شرطی برایش نمینویسیم.
در مقررات FEI کلاسی به این نام نیست. آنچه مقررات پرش FEI میگوید این است که رویدادها میتوانند برای ردههای مختلف اسب، مانند اسبهای جوان و نریانها، برگزار شوند [3].
کلاس اسب خالص
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- در مقررات FEI
- رویدادها میتوانند برای ردههای مختلف اسب برگزار شوند [3]
کلاس اسب خالص نام برچسبی است که در فهرست کلاسهای مسابقههای داخلی دیده میشود. تعریف رسمی فدراسیون سوارکاری ایران برای این کلاس، از جمله اینکه کدام اسبها و با چه مدرکی پذیرفته میشوند، در دسترس ما نبود؛ پس نژاد، تعریف یا شرطی را به آن نسبت نمیدهیم.
در مقررات FEI کلاسی به این نام نیست. آنچه مقررات پرش FEI میگوید این است که رویدادها میتوانند برای ردههای مختلف اسب برگزار شوند [3]. اگر میخواهید دربارهی خود نژادها بدانید، راهنمای نژادهای اسب در چهار نعل جای مناسبتری است.
پارا (پاراسوارکاری)
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- گریدها
- پنج گرید I تا V [7]
- زمین
- گرید I تا III: ۲۰ در ۴۰ متر [7]؛ گرید IV و V: ۲۰ در ۶۰ متر [7]
- پارالمپیک
- پارا درساژ از ۱۹۹۶ در بازیهای پارالمپیک [8]
پارا درساژ درساژ برای سوارکاران دارای معلولیت است. طبق مقررات پارا درساژ FEI، هدف طبقهبندی این است که به هر سوارکار یک نیمرخ عملکردی و یک گرید داده شود تا بتواند بر پایهای منصفانه، با کمکهای جبرانی مجاز متناسب با میزان معلولیتش، رقابت کند و آزمون مناسب داشته باشد [7].
| گرید | حرکتهای آزمون |
|---|---|
| I | فقط راه رفتن [7] |
| II | راه رفتن و یورتمه [7] |
| III | راه رفتن و یورتمه [7] |
| IV | راه رفتن، یورتمه با حرکات جانبی، و تاخت [7] |
| V | راه رفتن، یورتمه با حرکات جانبی، و تاخت با حرکات جانبی [7] |
گرید V برای کمترین میزان معلولیت است [9]. سوارکاران گرید I تا III در زمین ۲۰ در ۴۰ متر و گرید IV و V در زمین ۲۰ در ۶۰ متر مسابقه میدهند [7]. سوارکاران پارا درساژ میتوانند با کمکهای جبرانی متناسب با میزان معلولیتشان در مسابقههای درساژ FEI هم شرکت کنند [5].
طبق FEI، پارا درساژ تنها رشتهی سوارکاری در بازیهای پارالمپیک است و از سال ۱۹۹۶ برنامهی ثابت آن بوده است [8]؛ پاراسوارکاری در سال ۲۰۰۶ به رشتههای زیر نظر FEI پیوست [8].
پرسشهای رایج
ورزشهای سوارکاری چیست؟
رشتههای رقابتی که اسب و سوارکار در آنها با هم مسابقه میدهند؛ FEI درساژ، پرش، سهروزه، کالسکهرانی، استقامت، ژیمناستیک روی اسب و پاراسوارکاری را نمونهی رشتههای خود میآورد [1].
رشتههای سوارکاری المپیک کداماند؟
پرش، درساژ و سهروزه از سال ۱۹۱۲ در المپیکاند [2]؛ پارا درساژ هم از ۱۹۹۶ در پارالمپیک است [8].
FEI چیست؟
فدراسیون بینالمللی سوارکاری که در سال ۱۹۲۱ در لوزان تشکیل شد و مقررات رشتههای سوارکاری بینالمللی را تعیین میکند [2].
پونی چیست و قدش چقدر است؟
پونی در مقررات FEI اسب کوچکی است که قدش از جدوگاه حداکثر ۱۴۸ سانتیمتر بدون نعل و ۱۴۹ سانتیمتر با نعل است [4].
زایچه در مسابقههای سوارکاری یعنی چه؟
«زایچه» نام برچسب یکی از کلاسها در فهرست مسابقههای داخلی است. تعریف رسمی فدراسیون سوارکاری ایران برای آن در دسترس ما نبود، پس تعریفی برایش نمیسازیم.
پارا درساژ چیست؟
درساژ برای سوارکاران دارای معلولیت که در پنج گرید I تا V برگزار میشود؛ گرید I فقط راه رفتن است و گرید V تاخت با حرکات جانبی دارد [7].
سوارکار نوجوان در FEI چند ساله است؟
ردهی نوجوانان از سالی که سوارکار ۱۴ ساله میشود تا پایان سالی که ۱۸ ساله میشود است [1].
کلاس اسب جوان یعنی چه؟
کلاسی برای اسبهای تازهکار با قواعد سنی؛ مثلاً در پرش FEI حداکثر ارتفاع برای اسب پنجساله ۱٫۲۰ متر است [3].
منابع
- FEI General Regulations — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- FEI History — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- FEI Jumping Rules — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- FEI Veterinary Regulations — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- FEI Dressage Rules — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- FEI Endurance Rules — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- FEI Para Dressage Rules — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- Welcome to Para Dressage — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- Judges' Quick Reference Guide — British Dressage