سطوح درساژ: از 1D تا سنیور
بهروزرسانی: — نوشتهی تحریریهی چهار نعل بر پایهی منابع زیر
سطوح درساژ پلههاییاند که آزمونهای درساژ را از ساده به دشوار مرتب میکنند؛ در دستهبندی کلاسهای داخلی این نردبان از 1D و 1C شروع میشود و با پریلیمیناری، المنتری و مدیوم به سنیور میرسد. جدول رسمی فدراسیون سوارکاری ایران برای این سطحها در دسترس ما نبود؛ پس سه سطح میانی را با توضیح درساژ بریتانیا برای سطح همنام آنها شرح میدهیم [3]، سنیور را با تعریف مقررات درساژ FEI [1]، و برای 1D و 1C فقط قواعدی را میگوییم که در هر آزمون درساژ برقرار است.
سطوح درساژ را چگونه بخوانیم؟
در دستهبندیای که چهار نعل برای کلاسهای درساژ مسابقههای داخلی به کار میبرد، سطحهای درساژ از آسان به دشوار چنین مرتب شدهاند: 1D، 1C، پریلیمیناری، المنتری، مدیوم و سنیور. هرچه بالاتر بروید، آزمون حرکتهای دشوارتر و درجهی بیشتری از «جمع بودن» اسب را میخواهد؛ رویدادهای بینالمللی FEI بهجای این نامها از CDI یکستاره تا پنجستاره درجهبندی میشوند [1].
منبع توضیح هر سطح با برچسبی کنار آن مشخص است، چون جدول رسمی فدراسیون ایران از بیرون کشور در دسترس نبود. سه سطح پریلیمیناری، المنتری و مدیوم همنام سطحهای درساژ بریتانیا هستند و ما آنچه را درساژ بریتانیا برای سطح همنام میگوید آوردهایم؛ این توضیح سطح بریتانیایی است و ممکن است آزمون داخلی با آن تفاوت داشته باشد [3]. سنیور را با تعریف مقررات درساژ FEI توضیح دادهایم [1]. برای 1D و 1C هیچ منبع خارجی همارزی پیدا نشد و در مقررات FEI هم سطحی با این نامها نیست [1].
یک دام واژگانی: در مقررات FEI هم واژهی «Preliminary» دیده میشود، اما آنجا نام یک آزمون در جدول ردههای جوانان است، نه سطحی مانند پریلیمیناری بریتانیا [1]. این دو را نباید با هم یکی گرفت.
قواعدی که در همهی سطحهای درساژ یکی است
- هر داور هر حرکت را از صفر تا ده نمره میدهد؛ ده «عالی» و صفر «اجرا نشده» است [1].
- نیمنمرههای ۰٫۵ تا ۹٫۵ هم مجاز است [1].
- پس از اجرا یک نمرهی کلی برای هماهنگی و نمایش مقیاس آموزش داده میشود [1].
- برنده کسی است که بیشترین درصد کل را به دست آورد [1].
- اگر سوارکار مسیر آزمون را اشتباه برود، داور C با زنگ هشدار میدهد [1].
- آزمونهای رسمی FEI را بدون تأیید FEI نمیتوان تغییر داد یا ساده کرد [1].
راهنمای داوری FEI میگوید منظم بودن گامها در درساژ بنیادی است [2]. در هر سطحی، پیش از دشواری حرکت، ریتم درست راه رفتن، یورتمه و تاخت دیده میشود.
نردبان درساژ بریتانیا برای مقایسه
درساژ بریتانیا سطحهای مسابقه را از «اینترو» شروع میکند که آزمونش فقط در راه رفتن و یورتمه است؛ «پریلیم» نخستین سطحی است که تاخت در آن میآید، و پس از آن نوایس، المنتری و مدیوم قرار دارند [4]. یعنی در بریتانیا سطح «نوایس» میان پریلیمیناری و المنتری است، در حالی که نردبان داخلی پلهای به این نام ندارد [4].
در بریتانیا هر سطح به سه بخش طلایی، نقرهای و برنزی تقسیم میشود: برنزی برای ترکیبهای کمتجربهای که تازه در آن سطح مسابقه میدهند، نقرهای برای کسانی که دیگر در آن سطح تازهکار نیستند، و طلایی برای سوارکاران باتجربهتر یا ترکیبهایی که تواناییشان را در آن سطح نشان دادهاند [4]. امتیاز صعود هم از سطح پریلیم به بالا و با کسب دستکم ۶۰ درصد به دست میآید [4].
قاعدهی یورتمه هم با سطح عوض میشود: در بریتانیا تا سطح المنتری یورتمه را میتوان نشسته یا بلند رفت؛ در مدیوم یورتمه باید نشسته باشد جز یورتمهی کشیده و متوسط؛ و از ادونسد مدیوم به بالا یورتمهی نشسته اجباری است [4]. در آزمونهای FEI همهی یورتمهها نشسته است، مگر آزمون چیز دیگری بگوید [2].
سطح 1D
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- جایگاه
- نخستین پلهی نردبان داخلی درساژ؛ سطح همنامی در مقررات FEI ندارد [1]
- نمرهدهی
- هر حرکت از ۰ تا ۱۰، نتیجه به درصد [1]
- پایهی کار
- منظم بودن گامها [2]
سطح 1D پایینترین پلهی سطوح درساژ در دستهبندی کلاسهای داخلی است. جدول رسمی فدراسیون ایران که حرکتهای آزمون این سطح را تعیین کند در دسترس ما نبود، و در مقررات FEI یا درساژ بریتانیا سطحی با این نام پیدا نکردیم؛ پس دربارهی محتوای آزمون آن چیزی نمیگوییم [1].
آنچه در این سطح هم برقرار است، قواعد هر آزمون درساژ است: هر حرکت جداگانه از صفر تا ده نمره میگیرد و نتیجه به درصد اعلام میشود [1]. راهنمای داوری FEI میگوید منظم بودن گامها بنیادی است [2]؛ راه رفتن گامی چهارضربی بدون لحظهی معلق ماندن است و یورتمه گامی دوضربی با پاهای قطری [2].
پلهی بعد سطح 1C است؛ قواعد نمرهدهی آن همان است که در همهی آزمونهای درساژ برقرار است [1].
سطح 1C
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- جایگاه
- پس از 1D و پیش از پریلیمیناری؛ سطح همنامی در مقررات FEI ندارد [1]
- یورتمهی کاری
- میان یورتمهی جمع و متوسط، برای اسبی که هنوز آمادهی کار جمع نیست [2]
- خطای مسیر
- داور C با زنگ هشدار میدهد [1]
سطح 1C پلهی دوم نردبان داخلی درساژ است: بالاتر از 1D و پایینتر از پریلیمیناری. مانند 1D، جدول رسمی این سطح در دسترس نبود و منبع خارجی همنامی برای آن نیافتیم [1].
راهنمای داوری FEI «یورتمهی کاری» را گامی میان یورتمهی جمع و متوسط تعریف میکند، برای اسبی که آموزشش هنوز برای حرکتهای جمع آماده نیست [2]. همین راهنما میگوید کنارروی (لگییلد) در راه رفتن یا یورتمهی کاری باید پیش از کار جمع در آموزش اسب گنجانده شود [2].
پلهی بعد پریلیمیناری است؛ سطحی که در نردبان بریتانیا نخستین سطح با تاخت است [4].
سطح پریلیمیناری
مطابق مقررات فدراسیون خارجی همارز؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- منبع توضیح
- سطح Preliminary درساژ بریتانیا [3]
- گامها
- راه رفتن، یورتمهی کاری و تاخت کاری [3]
- دایرهها
- در یورتمه تا ۱۵ متر، در تاخت تا ۲۰ متر [3]
- یورتمه
- نشسته یا بلند [3]
پریلیمیناری همنام سطح «Preliminary» درساژ بریتانیاست و آنچه در ادامه میآید توضیح همان سطح بریتانیایی است، نه آزمون رسمی داخلی [3]. درساژ بریتانیا میگوید پریلیم نخستین سطحی است که تاخت در آن وارد میشود [4].
طبق راهنمای داوران درساژ بریتانیا، آزمونهای این سطح نشان میدهند که اسب و سوارکار آموزش را در مسیر درست آغاز کردهاند و نخستین پلههای مقیاس آموزش، یعنی ریتم، نرمی و تماس را پایه میگذارند [3]. حرکتهای این سطح در همان راهنما چنین آمده است [3]:
- راه رفتن آزاد و متوسط [3]
- یورتمهی کاری، با دایرههای تا ۱۵ متر و مارپیچ [3]
- تاخت کاری، با دایرههای تا ۲۰ متر [3]
- کشش گردن به جلو و پایین در یورتمه [3]
- یورتمه را میتوان نشسته یا بلند رفت [3]
آزمونهای پریلیمیناری در بریتانیا در زمین ۲۰ در ۴۰ و ۲۰ در ۶۰ متر برگزار میشوند [3]. آزمونهای «Preliminary» در جدول ردههای جوانان FEI چیز دیگریاند و نباید با این سطح یکی گرفته شوند [1].
سطح المنتری
مطابق مقررات فدراسیون خارجی همارز؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- منبع توضیح
- سطح Elementary درساژ بریتانیا [3]
- تازهها
- آغاز جمع بودن، کنارروی، تعویض ساده، عقبروی [3]
- دایرهها
- تا ۱۰ متر در یورتمه و تاخت [3]
- یورتمه
- نشسته یا بلند [4]
المنتری همنام سطح «Elementary» درساژ بریتانیاست و توضیح زیر توضیح همان سطح بریتانیایی است [3]. طبق راهنمای داوران درساژ بریتانیا، این سطح نشان میدهد که اسب و سوارکار آموزش را در مسیر درست پیش میبرند و مقیاس آموزش را با همهی پلههایش، یعنی ریتم، نرمی، تماس، پیشرانش، صاف بودن و جمع بودن، پایه میگذارند؛ هرچند جمع بودن در آزمونهای المنتری در مرحلهی آغازین است [3].
- راه رفتن متوسط، آزاد و کشیده [3]
- یورتمهی کاری، متوسط و جمع، با دایرههای ۱۰ متری [3]
- تاخت کاری، متوسط و جمع، با دایره و نیمدایرهی ۱۰ متری [3]
- کنارروی در یورتمه به چپ و راست [3]
- تاخت معکوس، از جمله پیچ ۵ متری از کنار دیوار [3]
- کشش در تاخت [3]
- تعویض سادهی پا [3]
- عقبروی با تعداد گام مشخص [3]
معنای این حرکتها در راهنمای داوری FEI: در تعویض ساده اسب مستقیم از تاخت به راه رفتن میآید، سه تا پنج قدم روشن برمیدارد و بلافاصله با دست دیگر میتازد [2]؛ عقبروی حرکت قطری رو به عقب با ریتم دوضربی و بدون لحظهی معلق ماندن است [2]. در بریتانیا یورتمه در این سطح هنوز میتواند نشسته یا بلند باشد [4].
سطح مدیوم
مطابق مقررات فدراسیون خارجی همارز؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- منبع توضیح
- سطح Medium درساژ بریتانیا [3]
- تازهها
- شولدر-این، هافپس، تراورس، نیمپیروئت در راه رفتن [3]
- یورتمه
- نشسته، جز یورتمهی متوسط و کشیده [4]
مدیوم همنام سطح «Medium» درساژ بریتانیاست و توضیح زیر توضیح همان سطح بریتانیایی است [3]. راهنمای داوران درساژ بریتانیا هدف این سطح را نشان دادن درجهی بالاتری از اصول کلاسیک و مقیاس آموزش میداند؛ اسب در این سطح به درجهی مشخصی از خودنگهداری، سبکی و کادانس میرسد [3].
- راه رفتن، یورتمه و تاخت در حالتهای متوسط، جمع و کشیده [3]
- شولدر-این [3]
- هافپس در یورتمه و تاخت [3]
- تراورس [3]
- نیمپیروئت در راه رفتن [3]
- تعویض ساده با گذر مستقیم تاخت به راه رفتن و دوباره تاخت [3]
- تاخت معکوس و عقبروی [3]
طبق راهنمای داوری FEI، شولدر-این در یورتمهی جمع اجرا میشود و اسب با خمیدگی ملایم و یکنواخت دور پای داخلی سوارکار و زاویهی ثابت حدود ۳۰ درجه پیش میرود [2]؛ هافپس گونهای از تراورس روی خط مورب است [2]. در بریتانیا یورتمه در سطح مدیوم باید نشسته باشد، جز یورتمهی متوسط و کشیده که میتواند بلند باشد [4].
سطح سنیور
مطابق مقررات FEI؛ جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود
- سن سوارکار
- از آغاز سالی که ۱۶ ساله میشود [1]
- سن اسب
- CDI1*: دستکم ۷ سال [1]؛ CDI2* به بالا: دستکم ۸ سال [1]
- قد اسب
- اسب (نه پونی): بیش از ۱٫۴۸ متر از جدوگاه، بدون نعل [1]
- رویدادها
- CDI1* تا CDI5* [1]
سنیور یعنی ردهی بزرگسالان. در مقررات درساژ FEI، سوارکار از آغاز سالی که ۱۶ ساله میشود میتواند در مسابقههای بینالمللی درساژ بزرگسالان شرکت کند [1].
رویدادهای بینالمللی بزرگسالان درساژ از CDI یکستاره تا CDI پنجستاره درجهبندی میشوند [1]. اسب در آزمونهای CDI یکستاره دستکم ۷ ساله و در CDI دوستاره به بالا دستکم ۸ ساله است [1]. در همهی سطحها اسب (نه پونی) باید ارتفاعی بیش از ۱٫۴۸ متر از جدوگاه، بدون نعل، داشته باشد [1].
در آزمونهای بالای درساژ حرکتهایی مانند تعویض پرندهی پا دیده میشود: تعویض دست تاخت در یک گام، بهطوری که دستها و پاها همزمان عوض شوند [2]. جدول رسمی فدراسیون ایران که بگوید آزمون سنیور داخلی کدام آزمون است در دسترس ما نبود. سنیور بالاترین پلهی نردبان داخلی درساژ است.
پرسشهای رایج
سطوح درساژ چیست؟
در دستهبندی کلاسهای داخلی، سطوح درساژ از آسان به دشوار 1D، 1C، پریلیمیناری، المنتری، مدیوم و سنیور است. جدول رسمی فدراسیون ایران در دسترس نبود؛ سه سطح میانی همنام سطحهای درساژ بریتانیا هستند [3] و سنیور ردهی بزرگسالان FEI است [1].
سطح پریلیمیناری در درساژ یعنی چه؟
در درساژ بریتانیا، پریلیم نخستین سطحی است که تاخت در آن میآید [4]؛ حرکتهایش راه رفتن آزاد و متوسط، یورتمهی کاری با دایرهی ۱۵ متری و مارپیچ، و تاخت کاری با دایرهی ۲۰ متری است [3].
تفاوت المنتری و مدیوم در درساژ چیست؟
در درساژ بریتانیا، المنتری آغاز جمع بودن است با کنارروی، تعویض ساده و دایرههای ۱۰ متری [3]؛ مدیوم شولدر-این، هافپس، تراورس و نیمپیروئت در راه رفتن را میافزاید و خودنگهداری بیشتری میخواهد [3].
سنیور در درساژ یعنی چه؟
سنیور ردهی بزرگسالان است؛ در مقررات درساژ FEI سوارکار از آغاز سالی که ۱۶ ساله میشود در مسابقههای بینالمللی بزرگسالان شرکت میکند [1].
1D و 1C در درساژ یعنی چه؟
1D و 1C دو پلهی نخست نردبان داخلی درساژند. جدول رسمی آنها در دسترس نبود و در مقررات FEI سطح همنامی ندارند؛ در آنها هم هر حرکت از ۰ تا ۱۰ نمره میگیرد [1].
آیا در درساژ میتوان یورتمه را بلند رفت؟
در درساژ بریتانیا تا سطح المنتری یورتمه نشسته یا بلند مجاز است و در مدیوم فقط یورتمهی متوسط و کشیده را میتوان بلند رفت [4]؛ در آزمونهای FEI همهی یورتمهها نشسته است مگر آزمون چیز دیگری بگوید [2].
آیا پریلیمیناری FEI همان پریلیمیناری بریتانیاست؟
نه. در مقررات FEI «Preliminary» نام آزمونی در ردههای جوانان است [1]، در حالی که در بریتانیا نام یک سطح مسابقه است [4].
منابع
- FEI Dressage Rules — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- FEI Dressage Judging Manual — Fédération Equestre Internationale (FEI)
- Judges' Quick Reference Guide — British Dressage
- Competing FAQ — British Dressage