بازنشستگی اسب؛ چطور این تغییر را آسانتر کنیم
بسیاری از فعالان ورزش سوارکاری، اسب یا پونی باتجربهای را میشناسند که انگار حاضر نیست مطابق سنوسالش رفتار کند.
اما نکته همینجاست؛ سن بهتنهایی بهندرت به مالکان کمک میکند تا درباره بازنشستهکردن یک اسب تصمیم بگیرند. بنابراین تشخیص اینکه زمان یک زندگی آرامتر فرا رسیده، به ارزیابی خودِ آن اسب بستگی دارد.
با گذشت زمان، آسیبدیدگیها و ناراحتیهای جزئی میتوانند بهطور طبیعی به دوران مسابقه یا سواری یک اسب پایان بدهند. در مقابل، بعضی اسبها نشانههای ظریفتری بروز میدهند که میگوید وقت بازنگری در میزان کارشان رسیده است؛ برای مثال از پریدن از مانع خودداری میکنند، هنگام تمرین، پیشروی و انرژی لازم را ندارند، یا در سواری بیرون از باشگاه سوارکاری، ترسو یا نامتمایل میشوند.
جما پیرسون، دامپزشک متخصص رفتارشناسی از دانشگاه ادینبرو، میگوید سازگارشدن با ریتمی آهستهتر تا حد زیادی به این بستگی دارد که اسب پیش از آن چگونه نگهداری و مدیریت شده است.
او گفت: «برای اسبی که از قبل عادت داشته هر روز به مرتع برود یا همراه اسبهای دیگر در فضای باز زندگی کند، کاهش کار سواری خیلی آسانتر است.
چالش زمانی است که با اسبهایی روبهرو هستید که یا به زمان زیاد در مرتع عادت ندارند یا کنار اسبهای دیگر بودن برایشان عادی نیست.
بعضی از آنها واقعا از صرفا بازنشستهبودن راضیاند، اما از نظر ذهنی بعضی دیگر هنوز نیاز دارند کاری برای انجامدادن داشته باشند، حتی اگر از نظر جسمی دیگر نتوانند مانند گذشته عمل کنند.»
فعال نگهداشتن اسب از نظر جسمی هم مزایایی دارد؛ از جمله اینکه مفاصل را متحرک نگه میدارد و میتواند به کنترل وزن در اسبهایی که مستعد لامینیت هستند کمک کند.
جما هشدار میدهد که کاهش ناگهانی میزان کار در برخی اسبهای مسن ممکن است نتیجهای خلاف آنچه انتظار میرود بهدنبال داشته باشد: «گاهی این اسبها تا حد امکان طوری مدیریت شدهاند که از نظر حرکتی سالم بمانند، و در واقع پایینآوردن سطح کار اصلا به نفعشان نیست.
وقتی کار زیادی انجام میدهند، از نظر جسمی آماده و قوی هستند؛ اما وقتی به انجام کار بسیار کم میرسند، ممکن است اوضاع کمی از هم بپاشد.
ممکن است کمی آرتروز مفصل خرگوشی داشته باشند و از نظر بدنی با آن کنار آمده باشند، اما بعد از چند هفته دوری از کار، ضعیفتر میشوند و آرتروز میتواند دردناکتر شود.»
راحت نگهداشتن اسبهای مسن در دوران بازنشستگی
جما با اینکه در صورت لزوم و در شرایط مناسب، مفاصل اسبهای مسن گاهی دارودرمانی شوند یا با داروهای ضددرد مدیریت شوند، مخالفتی ندارد.
او گفت: «اگر نتیجه این باشد که اسب بتواند در کاری سبک باقی بماند و آمادگی بدنیاش را حفظ کند، احتمالا در ۱۰ سال بعدی با مشکلات جسمی کمتری روبهرو خواهد شد.
اما وقتی صحبت از این میشود که فقط برای سرِ پا نگهداشتن اسب، هر سه ماه یکبار مفاصلش دارودرمانی شوند، آن وقت ماجرا فرق میکند.»
کیتی پرستون، دامپزشک و سوارکار ایونتینگ، میگوید مانند بیشتر مسائل مربوط به اسب، تغییرات در برنامه روزانه هنگام بازنشستهکردن اسب باید تدریجی باشد.
او گفت: «اگر اسب سالها در یک باشگاه سوارکاری مسابقهای نگهداری شده و هر شب به اصطبل برمیگشته، احتمالا با اینکه ناگهان در مرتع رها شود، خیلی خوب کنار نمیآید.» او افزود تصمیم درباره برداشتن نعلها باید بر اساس وضعیت سُمهای همان اسب گرفته شود و با نعلبند هم در اینباره مشورت شود؛ همچنین تغییرات جیره غذایی نیز باید مدنظر قرار بگیرد.
«اگر همین حالا هم نیمی از روز را در مرتع میگذراند و چرا میکند، در واقع شما رژیم غذاییاش را بهطور کامل تغییر نمیدهید.»
اما اگر فقط کار سبک انجام میدهند، بیشترشان به خوراکِ مخصوص آمادهسازی بدنی نیاز نخواهند داشت.
محیط، عامل کلیدی در بازنشستهکردن اسب است
جما پیرسون میگوید محیط میتواند نقش بسیار بزرگی در توانایی اسب برای سازگارشدن با یک سبک زندگی جدید و آرامتر داشته باشد و پانسیون بازنشستگی که امکان چرای گروهی در اراضی وسیع را فراهم میکند، جایی که اسبها بتوانند گشتوگذار کنند، میتواند از نظر ذهنی برای آنها رضایتبخش باشد.
ناکبریج فارم در ساسکس روستایی خدمات پانسیون بازنشستگی ارائه میکند و محل نگهداری اسبهایی از رشتههای مختلف سوارکاری است.
اسبهای این مجموعه در مرتعهای ۲۰ هکتاری و در گروههای ۱۰ تا ۱۲ رأسی نگهداری میشوند.
بکی هکینگ، مالک این مجموعه، میگوید: «ما میبینیم که در ۹۵ درصد موارد، اسبها خیلی سریع با زندگی گلهای سازگار میشوند.
ما یک محیط بسیار طبیعی فراهم میکنیم.
بخش زیادی از مرتعهای ما روی تپهها قرار دارد و به همین دلیل اسبها از آمادگی بدنی خوبی برخوردار میمانند.»
مالکان معمولاً پیش از رسیدن اسبها، آنها را به زندگی بیکارتر عادت میدهند.
بکی میگوید: «معمولاً نعل اسبها را درمیآورند، اما گاهی اسبی با نعلهای جلو به اینجا رسیده و ما تا یک ماه بعد، همزمان با عادتکردنش به شرایط جدید، نعلها را باز کردهایم.»
او میگوید: «در زمستان، ما اصطبلهای سرپوشیدهای داریم که بهطور اختصاصی ساخته شدهاند و اندازهشان در حد پادوک است؛ بنابراین اسبها میتوانند از سرما و شرایط جوی به داخل بیایند، اما همچنان در حال حرکت باشند که این موضوع بسیار مهم است.
بهویژه نرهای مسنتر از بازیکردن با هم در فضای سرپوشیده لذت میبرند.»
گرفتن سختترین تصمیم
همه اسبها بازنشستگی طولانی نخواهند داشت؛ چه به این دلیل که از نظر ذهنی با شرایط کنار نیامدهاند، چه به این خاطر که مشکلات جسمی غیرقابل مدیریت شده است، یا اینکه شرایط مالکان تغییر کرده باشد.
جما پیرسون توصیه میکند که گرفتن تصمیم دشوار برای یوتانایزکردن اسب، بهتر از آن است که یک اسب مسن دستبهدست شود.
مالکان میتوانند با دامپزشک خود صحبت کنند یا از خدمات «دوستان در پایان» انجمن اسب بریتانیا مشاوره رایگان و محرمانه بگیرند.
چه زمان بازنشستهکردن اسب مطرح باشد، چه تنظیم روالهای جدید یا آمادهشدن برای سختترین وداع، همراهی یک اسب کهنهکار در فصلهای پایانی زندگیاش سفری عمیقاً شخصی است؛ سفری که همه مالکان باید برای آن آماده باشند.