کنترل کانتر برای پیمودن بهتر مسیر پرش
وقتی سوارکار جوان‌تری در میدان پرش با اسب بودم، احساس می‌کردم همه فاصله‌ها را کاملاً درست می‌بینم، اما باز هم ممکن بود ۸ خطا داشته باشم. دور سوارکاران دیگر را تماشا می‌کردم و گاهی فاصله‌هایشان خیلی بلند یا خیلی عمیق بود، اما دور بدون خطا می‌پریدند. دلیلش این بود که آنها یک کانتر خوب می‌ساختند و به اسب‌هایشان فرصت می‌دادند مانع‌ها را بسنجند. به نظر من، بزرگ‌ترین باور نادرست در سیستم آمریکایی این است که باید حتماً فاصله‌های بی‌نقص پیدا کرد. از سنین پایین، آن‌قدر روی پیدا کردن نقطه ایده‌آل «ایکس» روی زمین برای بلند شدن اسب متمرکز می‌شویم که حاضریم فقط برای رسیدن به آن، کانتر را کاملاً از دست بدهیم. این بهترین راه برای موفقیت نیست.
اگر سوارکاران طراز اول را در مسیر تماشا کنید، می‌بینید که آنها کاملاً بر کانتر مسلط هستند. کار را با کانتری آغاز می‌کنند که تعادل و ایمپالشن خوبی دارد؛ یعنی انرژی‌ای که در دل این گام مهار و جمع شده است؛ و همان را تا مانع اول حفظ می‌کنند. وقتی خطی را می‌پرند که از آنها می‌خواهد گام اسب را بازتر کنند، بلافاصله بعد از آن دوباره اسب را جمع می‌کنند تا به همان کانتر پایه برگردند. وقتی هم خطی را می‌پرند که تعداد گام‌ها در آن ایجاب می‌کند گام اسب جمع‌تر شود، پس از آن فوراً اسب را رو به جلو می‌برند تا دوباره به کانتر پایه برگردند.
در سوی مقابل، دورهایی را می‌بینم که به‌هم‌ریخته می‌شود، چون سوارکار در جست‌وجوی فاصله‌ها، کانتر را از یاد می‌برد. ممکن است سوارکار یک خط خیلی رو به جلو را طی کند و بعد از آن، به‌جای بازگشت به کانتر پایه، اسب را بیش از حد جمع کند. به همین ترتیب، اگر سوارکار بیش از حد کند شود و بعد ناگهان اسب را برای پیدا کردن یک فاصله بلند به جلو پرتاب کند، کانتر پایه از بین می‌رود. این اثر آونگی باعث می‌شود اسب به‌جای مانعی که پیش رویش است، روی سوارکار تمرکز کند.
برای پریدن یک مسیر، اسب باید کانتری با تعادل و ایمپالشن خوب را حفظ کند تا بتواند وزنش را روی دست عقب منتقل کند و بپرد. اسبی که ایمپالشن خوبی دارد، فعال است و رو به جلو حرکت می‌کند. حسش این است که با پاهای عقبش نیرو تولید می‌کند و ظاهرش طوری است که انگار در سربالایی کانتر می‌رود یا انگار می‌خواهد جلویش را از زمین بلند کند.
سوارکاران کم‌تجربه‌تر اغلب به اشتباه سرعت را با ایمپالشن یکی می‌دانند. صرف اینکه اسبی در یک خط مستقیم چهارنعل می‌رود، به این معنا نیست که ایمپالشن دارد. اگر تا به حال روی قایق بوده باشید، می‌دانید وقتی موتور در عقب قایق درگیر می‌شود، قسمت عقب قایق در آب پایین می‌رود و می‌بینید و حس می‌کنید که دماغه بالا می‌آید. این همان حسی است که من می‌خواهم سوارکار در هر گامی که در آن قرار دارد ایجاد کند؛ چه در قدم و چه در یورتمه و به‌ویژه در کانتر و هنگام پرش.
برای پرورش این حس به‌منظور پریدن یک مسیر، باید:
- یاد بگیرید چگونه یک کانتر پایه خوب ایجاد کنید،
- درک کنید این کانتر چه ارتباطی با خط‌های مسیر دارد، و
وقتی این مراحل را به‌خوبی یاد بگیرید، شانس بیشتری برای داشتن یک دور بهتر در پرش با اسب خواهید داشت. در این مقاله نشان می‌دهم چگونه به این هدف برسید.
آموزش ایمپالشن
هر بار که سوار اسب می‌شوید، باید ایمپالشن آن روز را برقرار کنید. اسب شما باید جلوی ساق شما باشد، درست کار کند و در گام‌هایش انرژی خوب و فعالی داشته باشد. نخستین قدم این است که ساق را به کار بگیرید و از او بخواهید با پاهای عقبش زیر بدن بیاید. وقتی اسب جلوی ساق شما قرار گرفت، از او بخواهید با گرفتن حس دهنه، دست شما را بپذیرد. به‌محض اینکه احساس کردید کمی نرم‌تر شده است، با کم کردن میزان تماس، به او پس بدهید. در روند گرفتن و پس دادن، سعی کنید اسب را در امتداد خط بالایی بدنش، از انتهای دم تا نوک بینی، کشیده‌تر کنید. اما بیش از حد روی فرم ظاهری او متمرکز نشوید؛ همه اسب‌ها شکل‌های متفاوتی از فرم را نشان می‌دهند و این موضوع در درجه دوم اهمیت قرار دارد نسبت به اینکه اسب چگونه از عقب به جلو کار می‌کند. هنگام به‌کار بردن کمک‌ها همیشه این را به یاد داشته باشید: ابتدا درخواست کنید، سپس به اسب فرصت پاسخ دادن بدهید. اگر پاسخ نداد، بار بعدی که درخواست می‌کنید فشار بیشتری وارد کنید.
وقتی اسب شما رو به جلو حرکت می‌کند، می‌توانید برای بهبود ایمپالشن او، تمرین انتقال بین حرکات را آغاز کنید. به یاد داشته باشید، چه از اسب بخواهید در یک گام رو به جلو برود و چه بخواهید جمع‌تر شود، همیشه ترتیب استفاده از کمک‌ها باید این‌گونه باشد: ساق، سپس نشیمن، سپس دست. این موضوع در مسیر اهمیت زیادی دارد. تصور کنید پس از فرود از روی یک مانع، باید یک گام بلند را در فاصله‌ای حساب‌شده تا مانع بعدی جا بدهید. اگر فقط عنان را بکشید، اسب روی دست شما می‌افتد و توانایی او برای جمع شدن روی پاهای عقب هنگام رسیدن به مانع به‌شدت کاهش می‌یابد. در عوض، باید ابتدا ساق را به کار بگیرید تا گام او فعال شود، سپس با دست، با گرفتن و پس دادن، او را جمع کنید. این کار به او اجازه می‌دهد روی عقب خود بنشیند و طول گامش را کوتاه کند تا وقتی به یک مانع عمودی بلند یا یک اکسِر بزرگ می‌رسد، بتواند روی پاهای عقب جمع شود و با نیروی مناسب از زمین کنده شود و مانع را خوب بپرد.
تمرین ۱: هشت روی فلت‌ورک
تمرین فلت‌ورک مورد علاقه من برای آموزش ایمپالشن و درک اینکه چگونه یک کانتر خوب ایجاد کنیم، اجرای الگوی هشت با استفاده از کل میدان است. این تمرین راه بسیار خوبی برای شبیه‌سازی احساسی است که باید در مسیر داشته باشید. شما تمرین می‌کنید که در پیچ رو به جلو بیایید و وارد قطر میدان شوید و سپس روی قطر، اسب را جمع کنید تا مثل یک فنر شود و بتواند روی پاهای عقب خود بنشیند. این همان حسی است که هنگام نزدیک شدن به مانع می‌خواهید داشته باشید. این تمرین را می‌توان در هر سه گام و با شکل‌های مختلف انجام داد.
بعد از گرم‌کردن اسب، تمرین را از یورتمه نشسته‌ـ‌برخاسته آغاز کنید. وقتی به ضلع کوتاه مانژ می‌رسید، اسب باید جلوی ساق شما باشد و رو به جلو حرکت کند. وارد قطر شوید و با استفاده از هر دو ساق، او را برای چند گام به‌طور یکنواخت به سمت جلو برانید تا مطمئن شوید کاملا صاف و رو به جلو حرکت می‌کند. سپس به یورتمه نشسته بروید و تلاش کنید نیروی پیش‌برنده‌ای را که در پیچ و هنگام یورتمه نشسته‌ـ‌برخاسته ایجاد کرده‌اید حفظ کنید تا بتوانید انرژی اسب را مهار کرده و او را دوباره روی اندام عقبش بیاورید. هنگام جمع‌کردن، همیشه این ترتیب را در ذهن داشته باشید: اول ساق، بعد نرمی نشیمن، سپس سفت‌کردن میان‌تنه و در ادامه، برای تکمیل این کمک‌ها، فقط اندکی با دست تماس بگیرید؛ و بعد همیشه دوباره دست را نرم کنید. نشیمن شما کمکی برای ایجاد آرامش و تعادل در اسب است. از آن نباید به‌عنوان کمک رانش استفاده شود؛ این وظیفه ساق‌های سوارکار است.
وقتی دست‌کم از نیمه قطر عبور کردید، با همان ترتیب کمک‌ها که در بالا گفته شد به قدم انتقال بدهید. با اینکه اسب در حال کم‌کردن سرعت است، همچنان اندام عقبش را درگیر نگه می‌دارد، پاهای عقب را زیر بدنش جلو می‌آورد و وزن را به عقب منتقل می‌کند. همیشه باید مطمئن شوید که پیش از انتقال رو به پایین به قدم، دست‌کم تا نیمه قطر رفته‌اید، چون می‌خواهید مطمئن باشید اسب به همان شکلی رو به جلو حرکت می‌کند که پس از خروج از پیچ و رفتن به سمت مانع باید حرکت کند.
وقتی اسب به‌طور مداوم و قابل‌اعتماد به قدم برمی‌گردد، این تمرین را متنوع کنید تا حرکت بعدی را حدس نزند؛ او باید به کمک‌های شما فکر کند و با شما بماند، نه اینکه یک قدم از شما جلوتر باشد. برای مثال، از قدم می‌توانید به توقف بروید، چند قدم او را به عقب ببرید و سپس بلافاصله با یورتمه به سمت ضلع کوتاه مانژ حرکت کنید، بعد وارد قطر بعدی شوید و تمرین را تکرار کنید.
برای انجام این تمرین در کانتر، در پیچ و سپس روی قطر برای چند گام اسب را رو به جلو نگه دارید و بعد مثل زمانی که به یورتمه نشسته انتقال می‌دادید، از او بخواهید جمع شود. می‌توانید اسب را روی دست مخالف نگه دارید یا برای یک تعویض ساده به قدم یا یورتمه انتقال بدهید، یا پیش از حرکت دوباره رو به جلو، او را متوقف کرده و به عقب ببرید. اگر تمرین را درست انجام دهید، اسب باید ابتدا رو به جلو بیاید، بعد جمع شود و وزن را روی اندام عقب خارجی منتقل کند؛ همین موضوع او را برای تعویض پای پروازی هم به‌خوبی آماده می‌کند. من معمولا فقط در پایان این تمرین، به‌عنوان پاداش، تعویض پای پروازی می‌گیرم. اگر از این تمرین بیش از حد برای گرفتن تعویض پای پروازی استفاده شود، ممکن است اسب بیش از اندازه مشتاق تعویض پا شود.
در همه گام‌ها، ترجیح می‌دهم در شروع، اسب‌ها را روی خط مستقیم جمع کنم؛ به همین دلیل است که در این تمرین، اسب را روی قطر جمع می‌کنم. نمی‌خواهم اسب حرکات جانبی را با جمع‌شدن اشتباه بگیرد. اگر به سمت مانع می‌روید و لازم است تعداد گام‌ها را تنظیم کنید، اسب نباید اول به این فکر بیفتد که برای انجام این کار می‌تواند بدنش را به چپ یا راست جابه‌جا کند.
تمرین ۲: تغییر طول گام روی چوب‌های زمینی
عبور از روی سه چوب زمینی که در یک خط مستقیم قرار گرفته‌اند، نقطه شروع بسیار خوبی برای حس کردن نیروی پیش‌برنده اسب و پیدا کردن کانتر پایه پیش از پرش است. من دوست دارم از چوب‌های زمینی استفاده کنم تا بدون وارد کردن فشار و کوبش غیرضروری به پاهای اسب، بتوان این مفاهیم را بهتر احساس کرد. در بسیاری از موارد، لازم است این تمرین را بارها تکرار کنید تا اجرای درست آن را یاد بگیرید.
این تمرین به شما درک بهتری از طول گام کانتر اسب می‌دهد. هدف شما باید این باشد که طول گام را خیلی پیش از ورود به خط چوب‌ها تنظیم کنید، نه بعد از آنکه از روی نخستین چوب در کانتر عبور کردید. اگر کانتر خوبی داشته باشید، میزان تنظیم لازم برای رسیدن به فاصله مناسب تا چوب باید بسیار اندک باشد.
برای چیدن این تمرین، سه کَوالتی زمینی را در یک خط قرار دهید؛ به‌طوری‌که بین هر دو کَوالتی ۵۴ فوت فاصله باشد. کار را با ساختن یک کانتر پایه خوب آغاز کنید؛ به‌گونه‌ای که اسب جلوی پای شما بماند. وقتی این حالت برقرار شد، از پیچ عبور کنید و به سمت خط کَوالتی‌ها بروید. درست مانند تمرین هشت انگلیسی، دقت کنید که اسب در تمام مسیر پیچ جلوی پای شما بماند. از روی کَوالتی اول با کانتر عبور کنید و با ۵ گام به کَوالتی دوم برسید، سپس دوباره با ۵ گام به کَوالتی سوم. این حالت، یک گام اضافه‌کردن محسوب می‌شود. در انتهای مانژ یک دایره بزنید و بعد از سمت دیگر دوباره در امتداد خط کَوالتی‌ها با کانتر حرکت کنید. حتما تمرین را روی هر دو لید انجام دهید. وقتی احساس کردید می‌توانید به‌طور مداوم فاصله بین کَوالتی‌ها را با ۵ گام خوب طی کنید، تمرین را تکرار کنید اما این بار آن را با ۴ گام انجام دهید. هنگام اجرای ۴ گام تا ۴ گام و ۵ گام تا ۵ گام، باید تلاش کنید طول هر گام یکنواخت باشد. نباید تغییر چشمگیری در شیوه سوارکاری شما روی کَوالتی‌ها ایجاد شود. فقط با پای بیشتر از اسب بخواهید کانتر پایه را کشیده‌تر کند. هدف شما باید این باشد که کانتر را بلندتر کنید، در حالی که همچنان تعادل و نیروی پیشران درستِ کانتر اسب حفظ شود.
وقتی توانستید ۴ گام و ۴ گام را به‌خوبی اجرا کنید، بین کَوالتی اول و دوم ۴ گام بروید و سپس بین کَوالتی دوم و سوم ۵ گام. این نسخه پیشرفته‌تر تمرین است. اسب باید برای پوشش فاصله در ۴ گام، طول گامش را بیشتر کند و سپس بعد از عبور با کانتر از روی کَوالتی دوم، زیر بدن شما جمع شود تا بتواند ۵ گام بعدی را جا بدهد. سعی کنید در بخش ۴ گامه، به کَوالتی دوم نزدیک‌تر برسید تا اسب از همان‌جا فشرده‌کردن گامش را برای جا گرفتن ۵ گام بین کَوالتی دوم و سوم آغاز کرده باشد. هنگام جمع‌کردن، باید این حس را داشته باشید که می‌توانید با همان کانتر به سمت کَوالتی‌ها بیایید و اگر آنها مانع‌های ۱٫۶۰ متری بودند، باز هم با موفقیت از آنها عبور می‌کردید؛ نه اینکه فقط در آخرین لحظه یک گام اضافه را جا داده باشید. وقتی این مرحله هم عادی و روان شد، بین کَوالتی اول و دوم ۵ گام بروید و سپس بین کَوالتی دوم و سوم ۴ گام.
تمرین ۳: افزودن خطوط قوسی
این تمرین برای کار روی جمع‌کردن کانتر و سپس بازگشت به کانتر پایه بسیار مفید است. این تمرین شما را تشویق می‌کند که در بخش نخست یک خط، اسب را رو به جلو برانید و سپس برای پایان آن خط، کانتر را جمع کنید. بعد از آن، با یک نیم‌دور تغییر جهت می‌دهید و در زمانی کوتاه باید دوباره کانتر پایه‌ای را که برای ورود به خط از جهت مخالف نیاز دارید برقرار کنید؛ آن هم با همان ریتم رو به جلویی که از ابتدا با آن شروع کرده بودید.
برای چیدن این تمرین، به دیاگرام بالا دقت کنید. چهار پول زمینی را در یک خط مستقیم در مرکز میدان قرار دهید. فاصله بین پول اول و دوم باید ۴۲ فوت، بین پول دوم و سوم ۵۴ فوت و بین پول سوم و چهارم ۴۲ فوت باشد. سپس از دو پول میانی، در دو جهت مخالف و در امتداد همان ضلع بلند میدان، دو خط قوسی با فاصله ۵۴ فوتی ایجاد کنید.
کار را با کانتر روی خط مستقیمِ سه فاصله‌ای آغاز کنید؛ با یک کانتر پایه که گام آن جمع‌شده باشد، به‌طوری‌که از پول اول تا دوم ۴ گام، از پول دوم تا سوم ۵ گام و در نهایت تا پولِ قرارگرفته در خط قوسی ۵ گام بردارید. من این را «گام اضافه» می‌نامم، چون اسب شما در تمام طول خط روی گامی جمع‌شده حرکت می‌کند. در انتهای میدان، مطمئن شوید به همان کانتر پایه‌ای که با آن شروع کرده بودید برمی‌گردید، دوباره به تمرین نگاه می‌کنید، یک نیم‌دور می‌زنید و خط مستقیم را از جهت مخالف با کانتر طی می‌کنید.
ایده این است که تمرین را به‌طور پیوسته، هر بار در یکی از دو جهت و به‌صورت یک‌درمیان، دو بار اجرا کنید. بعد از آن می‌توانید به اسب استراحت در قدم بدهید تا هم شما و هم اسب فرصت داشته باشید اطلاعات را هضم کنید. من این تمرین را خیلی دوست دارم، چون هم شامل خم راست و خم چپ است و هم توانایی بلندتر یا کوتاه‌تر کردن گام را روی خطوط مستقیم و قوسی می‌طلبد؛ ضمن اینکه پیش از تکرار تمرین باید به کانتر پایه برگردید. این تمرین از نظر اجرا به تمرین ۲ شباهت دارد، اما لایه‌های بیشتری از پیچیدگی به آن اضافه می‌کند. وقتی اسب شما به‌طور مداوم و باثبات از روی پول‌ها با کانتر عبور کرد، این بار سعی کنید از پول اول تا دوم ۳ گام، از پول دوم تا سوم ۴ گام و تا خط قوسی ۴ گام بروید. من این را «گام رو به جلو» می‌نامم. در پایان خط قوسی، اسب را دوباره به کانتر پایه برگردانید، یک نیم‌دایره بروید و تمرین را از جهت مخالف تکرار کنید. سپس یک بار دیگر هم در هر جهت تمرین را تکرار کنید.
به‌کارگیری تمرین‌ها در پرش با اسب
پرش فقط یک وقفه در فلت‌ورک شماست. بخش دشوار کار این است که بپذیرید مفهوم آن همان چیزی است که در کار با چوب‌های زمینی دارید.
من دوست دارم مسیرهایی طراحی کنم که از سوارکار بخواهد گام اسب را بلندتر کند، جمع‌تر کند و بپیچد، و در تمام این مراحل، کانتر را بین موانع دوباره به حالت پایه برگرداند. هدف این مسیر آن است که تمرین‌هایی را که در تمرین‌های ۱ تا ۳ انجام داده‌اید، در عمل به کار بگیرید و بسنجید چه میزان پیشرفت حاصل شده و چه چیزهایی هنوز به کار بیشتری نیاز دارد. همان‌طور که در تمرین‌های قبلی انجام دادید، تمرکزتان باید روی ایجاد کانتر پایه باشد. کار باید به همین سادگی باشد که اجازه دهید پرش‌ها از دل کانتر به سمت شما بیایند، نه اینکه به‌دنبال فاصله ایدئال برای کندن اسب باشید. وقتی با یک کانتر یکنواخت به اسب اجازه می‌دهید خودش مانع را بسنجد، در بیشتر مواقع خود اسب نقطه کندن را به شما نشان می‌دهد.
یادداشت: پرورش حس سوارکاری
حس سوارکاری، مکمل کمک‌های پا، نشیمن و دست است که سوارکار به‌مرور زمان آن را پرورش می‌دهد. هیچ درصد ثابتی و ایدئالی برای استفاده از پا، نشیمن یا دست وجود ندارد؛ همه‌چیز به موقعیت بستگی دارد. استفاده از این کمک‌ها به همین ترتیب و با میزان‌های متفاوت و زمان‌بندی درست، با گذشت زمان شکل می‌گیرد. کار کردن با یک مربی حرفه‌ای برای تقویت این مهارت مفید است، اما موضوعی است که خودتان هم باید آگاهانه به آن توجه داشته باشید. هرگز نباید احساس کنید اسب به کمک‌های شما بی‌اعتناست. پای خود را به کار بگیرید و به اسب فرصت بدهید به آن واکنش نشان دهد. اگر چنین نکرد و لازم بود فشار پای بیشتری وارد کنید، دوباره برگردید و همین کار را تکرار کنید.
در مورد دست‌ها هم همین‌طور است. اگر فقط بخواهید روی یک اسب قوی سفت بایستید و بکشید، اسب همیشه برنده خواهد شد. من از تماشای سوارکاریِ سوارکاران ظریف‌اندامی مثل مردیت مایکلز بیربام، مارگی انگل و بیزی مدن با اسب‌های درشت‌جثه‌شان لذت می‌برم. آنها نه به‌خاطر زور بازو، بلکه به‌دلیل ظرافت و درک سوارکاری‌شان کاملاً کنترل اسب را در دست دارند. به‌جای آنکه به اسب قوی بچسبید و بخواهید با زور او را برگردانید، بهتر است ۱۰ بار به شکلی ملایم‌تر دست را بدهید و بگیرید تا اینکه بخواهید با یک کشش شدید و نمایشی همه‌چیز را یک‌باره درست کنید.
درباره اندرو ولز
اندرو ولز که اصالتا اهل مینیاپولیس در مینه‌سوتا است، از سنین پایین علاقه‌اش به اسب‌ها شکل گرفت. او در ورزش سوارکاری رشد کرد و زیر نظر میسی کلارک، متخصص اکوی‌تیشن و پرش با اسب، و کریس کاپلر، دارنده مدال طلای المپیک، تمرین دید. او نخستین حضورهایش در جام ملت‌ها را در سال ۲۰۰۹ تجربه کرد؛ جایی که نماینده ایالات متحده آمریکا در لینتس اتریش و لیسبون پرتغال بود. او همچنین در مسترز اسپرِس میدوز CSIO***** سال ۲۰۱۸ و جام ملت‌های پرش با اسب FEI کانادا در سال ۲۰۱۹ که در لنگلیِ بریتیش کلمبیا برگزار شد، برای آمریکا به میدان رفت. ولز در سال‌های اخیر با پریمو تروی، اسب اخته ۱۰ ساله ایرلندی از نژاد آیریش اسپورت هورس که مالکیتش در اختیار ایتاسکا گروپ ال‌ال‌سی است، به مقام دوم جام جهانی پرش با اسب FEI لونژین در واشینگتن رسید و همچنین با بریندیس بوگیبو، اسب اخته ۱۴ ساله هلندی از نژاد داتچ وارم‌بلاد که آن هم متعلق به ایتاسکا گروپ ال‌ال‌سی است، در رقابت کلاسیک CSI** ارتفاع ۱٫۴۵ متر کپتیووان ادوایزرز با جایزه ۳۷٬۰۰۰ دلار به پیروزی رسید.
ولز که در تیم ولز در ولینگتون فلوریدا و متاوا ایلینوی مستقر است، اسب‌ها و سوارکاران را در رشته پرش با اسب تا بالاترین سطوح تمرین می‌دهد.
این مطلب نخستین بار در شماره بهار ۲۰۲۰ نشریه پراکتیکال هورسمن منتشر شد.