چرا باید ساق پیش از عنان به کار بیاید
یکی از مهمترین اصول سوارکاری در هر سطح و در هر رشته این است که کمکهای عنان هرگز نباید بدون کمکهای پا به کار گرفته شوند. بسیاری از مربیان هنگام آموزش مبانی، کمکها را بیش از حد سادهسازی میکنند و به هنرجویان میگویند برای رفتن به جلو از پا و برای چرخیدن و ایستادن از عنان استفاده کنند.
اما اگر سوارکار در ابتدای کار یاد بگیرد که بدون پا از عنان استفاده کند، اصلاح این عادت بسیار دشوار میشود؛ به همین دلیل من معتقدم همه سوارکاران باید هرچه زودتر یاد بگیرند که کمکهای پا را همزمان با کمکهای عنان به کار ببرند. این را هم از روی تجربه شخصی میگویم؛ به عنوان سوارکاری که مجبور شد روش درست استفاده از پاهایش را دوباره بیاموزد.
در این مطلب توضیح میدهم که چرا این مفهوم تا این اندازه مهم است و سه تمرین ساده ارائه میکنم تا هم کمکهای پای خود را محک بزنید و بهبود دهید و هم واکنشپذیری اسبتان را نسبت به این کمکها بهتر کنید.
پا پیش از عنان برای تعادل بهتر
استفاده از عنان بدون پا مثل این است که بخواهید دوچرخه را فقط با ترمز جلو و بدون ترمز عقب متوقف کنید. اگر با سرعت زیاد رکاب بزنید، با این کار خطر واژگون شدن دوچرخه وجود دارد. به همین شکل، اگر روی اسب فقط از «ترمزهای جلو» یعنی عنان استفاده کنید، اسب روی دست جلو میافتد و روی دهنه سنگین میشود. اضافه کردن «ترمزهای عقب» یعنی پا، اندامهای عقبی او را درگیر میکند و آنها را تشویق میکند بیشتر زیر بدنش قدم بردارند.
این کار به اسب کمک میکند تعادلش را حفظ کند و با استفاده از تمام بدنش بهموقع به کمکهای شما پاسخ دهد؛ چه از او بخواهید بچرخد، روی دایره برود یا انتقال به گام پایینتر انجام دهد. برای مثال، اگر میخواهید او را به راست بچرخانید، از پای راست استفاده میکنید تا از او بخواهید بدنش را در مسیر پیچ خم کند، سپس پای چپ را اضافه میکنید تا پس از خروج از پیچ، دوباره روی خطی مستقیم و متعادل قرار بگیرد. به این ترتیب، اسب همانقدر متعادل از پیچ خارج میشود که هنگام ورود به آن بود.
هرچه بیشتر بدون همراهی پا از کمکهای دست استفاده کنید، اسب بیشتر روی دست جلو تکیه میکند و روی لگام سنگینتر میشود. به همین دلیل است که بسیاری از اسبها به دهنههای قویتر و قویتر نیاز پیدا میکنند. مشتریها اغلب اسبهایی را برای تمرین به اصطبل من میفرستند که دهنههای بسیار بزرگ و قوی دارند. شاید در نگاه اول خلاف انتظار به نظر برسد، اما اینها همان اسبهایی هستند که سوارکارشان باید بیشتر از پا استفاده کند، نه کمتر. هدف من همیشه این است که آنها را با یک دهنه ساده اسنفِل به خانه برگردانم. این بهترین نشانه است که شما اسبی را طوری تمرین دادهاید که بهدرستی به کمکهای پا پاسخ بدهد.
برای انجام این کار، باید عادت تازهای در خودتان ایجاد کنید: هر بار که از دستهایتان استفاده میکنید، از پاهایتان هم استفاده کنید. حتی وقتی تغییری در ریتم یا خط حرکت ایجاد نمیکنید، باز هم به احتمال زیاد با دستهایتان کاری انجام میدهید؛ مثلا تماس سبک با دهان اسب را حفظ میکنید. پاهایتان هم باید به همین شکل، پیوسته و با اندازهای حسابشده به کار گرفته شوند. دستکم باید همیشه یک ارتباط سبک میان ساق پاهای شما و پهلوهای اسب برقرار باشد.
این موضوع درباره همه اسبها صدق میکند، فرقی هم نمیکند چقدر پرحرارت یا حساس باشند. کونکونکرتو بلیو، مادیانی که با او در جایزه بزرگ رولکس یو.اس. اوپن در مسابقات سوارکاری سنترال پارک سال ۲۰۱۵ به پیروزی رسیدم، نمونهای کاملا روشن است. او خون زیادی از تروبرد دارد، اما با این حال من همچنان باید با پای زیاد سوارش شوم. اگر اسب بسیار حساسی دارید، میتوانید استفاده از مهمیزهای کوچکتر یا حتی بدون مهمیز سوار شدن را در نظر بگیرید، اما باید بدانید که استفاده از پا کاملا ضروری است.
یکی از بهترین راهها برای سنجیدن اینکه آیا پاهایتان را درست به کار میگیرید و آیا اسب هم بهدرستی پاسخ میدهد، اجرای حرکت عقبرفتن است. اسبی که در پاسخ به کمکهای عنان و پای شما، بدون هیچ نشانهای از تنش، مطیعانه به عقب میرود، واقعا کمکهای شما را درک کرده است. مزیت دیگر این تمرین آن است که تکرار حرکت عقبرفتن، عضلات پشت اسب را درگیر میکند، تقویت میکند و به آرامش آنها کمک میکند. بنابراین این تمرینی بسیار مناسب است که در برنامه منظم تمرین و آمادهسازی اسب گنجانده شود.
تمرین ۱: آزمون
برای اینکه از اسبتان بخواهید در یک خط مستقیم پنج گام به عقب برود، از روش زیر استفاده کنید (هشدار: اگر با هر نوع عنان کمکی یا وسایل محدودکننده سر و گردن، مانند دراو رین، سیستم دوگوگ، مارتینگال ثابت یا شامبون سوار میشوید، این تمرین را انجام ندهید):
۱. از قدم شروع کنید. آرام و متعادل در مرکز زین بنشینید، بالاتنه را رها و آرام نگه دارید و در عین حال تماس سبکی روی عنانها حفظ کنید.
۲. سپس کمی کمک پای بیشتری بدهید تا «قصدِ رو به جلو»ی اسب بیشتر شود؛ یعنی این احساس ایجاد شود که اسب فعالتر به سمت جلو و روی دهنه حرکت میکند. نحوه استفاده از پا و شدت آن به اسب شما بستگی دارد. بعضی اسبها ممکن است فقط به یک فشار خفیف ساق پا نیاز داشته باشند، در حالی که بعضی دیگر لازم است چند بار با پا یا مهمیز به پهلوهایشان تلنگر بزنید.
۳. وقتی این قصدِ رو به جلو را احساس کردید، فشار را بهطور یکنواخت روی هر دو عنان بیشتر کنید تا اسب بایستد؛ در تمام این مدت هم کمکهای پا را ادامه دهید. تصور کنید در حال باد کردن لاستیک دوچرخهای هستید که سوراخ دارد. پاهای شما هوا را وارد لاستیک میکنند. دستهایتان باید روی سوراخ فشار وارد کنند تا هوا خارج نشود. میزان فشاری که با دستها وارد میکنید، به مقدار هوایی بستگی دارد که با پاها وارد لاستیک میکنید.
۴. وقتی اسبتان کاملاً متوقف شد، همانطور که برای درخواست ایست از کمکهای ساق و دست استفاده کردید، دوباره همان کمکها را به کار ببرید؛ در عین حال، بقیه بدنتان را آرام، متعادل و رها روی زین نگه دارید. همزمان با وارد کردن فشار به عنانها برای جلوگیری از حرکت رو به جلو، ساقها را بفشارید یا ضربهای آرام با آنها بدهید. این دو کمک را ادامه دهید تا اسب یک گام به عقب بردارد. سپس کمکها را تکرار کنید و از ساق و دست راست و چپ به یک اندازه استفاده کنید تا اسب در خطی مستقیم به عقب برود.
وقتی این کمکهای رینبک را اعمال میکنید، یک اسب معمولی معمولاً یکی از سه واکنش را نشان میدهد: یا به عقب میرود، یا به جلو میدود، یا در برابر دست شما مقاومت میکند، شانههایش را قفل میکند و این حس را میدهد که انگار به سنگ تبدیل شده است. اگر به جلو دوید، کمک عنان را بیشتر کنید. اگر خشکش زد، سعی نکنید او را به زور وادار کنید. روشن است که هنوز بهدرستی عقب رفتن را یاد نگرفته است. اگر بیشتر به او فشار بیاورید، ممکن است واکنشی خطرناک مثل بلند شدن روی دو پا ایجاد شود. در عوض، از یک نفر روی زمین بخواهید کمک کند تا تمرینی را که در تمرین ۲ توضیح دادهام اجرا کنید.
بعضی اسبها ممکن است فقط دو یا سه گام به عقب بردارند و بعد متوقف شوند. بدن این اسبها دچار گرفتگی است، چون عضلاتشان به این نوع حرکت عادت ندارد. این حرکت حتی ممکن است برایشان دردناک باشد؛ درست مثل وقتی که مدتها به باشگاه نرفته باشید و بعد ناگهان بخواهید تمرین سنگینی انجام دهید.
اگر اسبتان به این شکل قفل میکند، بلافاصله او را به جلو بفرستید و اجازه دهید عضلاتش رها شود. بعد دوباره متوقفش کنید و فقط چند گام دیگر به عقب بخواهید. هرگز آنقدر فشار نیاورید که کلافه یا ناراحت شود.
تمرین ۲: به اسبتان عقبرفتن را آموزش دهید
اگر اسبتان از عقب رفتن خودداری میکند یا با مقاومت زیاد به عقب میرود، برای بهبود درک او از کمکها، تمرین زیر را امتحان کنید. این تمرین را فقط زمانی انجام دهید که سوارکاری باتجربه با نشیمن محکم باشید. در غیر این صورت، پیش از اجرای آن از روی زین، ابتدا این مفهوم را در کار از روی زمین به او آموزش دهید؛ یا از یک حرفهای بخواهید درسهای ابتدایی را به اسبتان یاد بدهد.
۱. یک راهروی مثلثی درست کنید؛ به این صورت که در یک سر، دو مانع مستقیم را با فاصله ۵ یا ۶ فوت از هم قرار دهید و در سر دیگر، آنها را به هم نزدیک کنید تا رأس مثلث شکل بگیرد. راه دیگر این است که با استفاده از حصار یا دیوار مانژ و یک مانع مستقیم که با زاویه نسبت به آن قرار میگیرد و یکی از پایههایش کنار دیوار است، یک مثلث بسازید. ارتفاع موانع را ۳ یا ۴ فوت بگذارید تا هیچ خطری برای گیر کردن پای اسب به آنها وجود نداشته باشد.
۲. از فرد همراهتان روی زمین بخواهید در رأس مثلث بایستد، یک شلاق لونژ در دست داشته باشد و آن را به سمت زمین بگیرد.
۳. اسبتان را از سمت باز مثلث با قدم به داخل هدایت کنید. با استفاده از همان کمکهایی که پیشتر توضیح دادم، از او بخواهید چند فوت مانده به فرد همراهتان بایستد.
۴. در مرحله بعد، از کمکهایی که توضیح دادم استفاده کنید تا از اسبتان بخواهید یک گام به عقب بردارد. همزمان، فردی که روی زمین به شما کمک میکند باید با دهان صدای تشویقی درآورد و تسمه شلاق را روی زمین به شکل مارگونه حرکت دهد؛ آنقدر پرتحرک که اسب فقط کمی غافلگیر شود و یک گام به عقب بردارد. اگر اسب به عقب قدم برنداشت، از همراهتان بخواهید تسمه شلاق را به پاهای جلوی اسب نزدیکتر تکان دهد. اگر باز هم مؤثر نبود، از او بخواهید با بخش سخت شلاق، خیلی آرام به سینه اسب تماس بزند. صبور باشید و مراقب باشید شرایط را تا جایی پیش نبرید که اسب کلافه یا مضطرب شود.
۵. وقتی در نهایت یک یا دو گام به عقب برداشت، بلافاصله او را نوازش کنید و فشار کمکهای ساق و دست را متوقف کنید. سپس از او بخواهید یک یا دو گام به جلو بردارد تا عضلات پشتش دوباره رها شود.
۶. این تمرین را چند بار تکرار کنید تا مفهوم آن در ذهن اسب تثبیت شود. سپس جلسه تمرین همان روز را به پایان برسانید.
با تمرین، میتوانید این کار را بدون کمک فردی روی زمین انجام دهید و از اسب بخواهید چند گام پیاپی بیشتر به عقب برود. همیشه روی صاف نگه داشتن بدن اسب و حفظ آرامش او تمرکز کنید. هرچه عضلاتش قویتر شود، انجام این تمرین برایش آسانتر خواهد شد. همچنین به طور کلی به کمکهای ساق شما بهتر پاسخ میدهد.
تمرین ۳: انتقال از یورتمه به ایست
وقتی اسب در حرکت به عقب عملکرد خوبی پیدا کرد، این مفهوم را به سطح بعدی ببرید و انتقالهای کاهشی را تمرین کنید؛ به این صورت که همیشه پیش از بهکار بردن کمکهای عنان، از او بخواهید به سمت دست شما جلو بیاید. آنقدر از ساق استفاده کنید که حس کنید اسبتان دهنه را میگیرد. نگران زیادهروی هم نباشید؛ هرگز نمیتوان بیش از حد از ساق استفاده کرد. سپس با همان میزان فشار روی عنان، انتقال کاهشی را درخواست کنید. کار را با انتقالهای ساده مثل یورتمه به قدم و کانتر به یورتمه آغاز کنید، بعد به کانتر به قدم و یورتمه به ایست برسید. یادتان باشد: دست بدون ساق، هرگز.
درباره دنیل بلومن
دنیل بلومن، سوارکار جایزه بزرگ پرش با اسب، در مدلین کلمبیا به دنیا آمد. او سوارکاری را از ۳ سالگی آغاز کرد و در رده جونیور در کلمبیا، آلمان و ایالات متحده رقابت کرد. بلومن در سال ۲۰۰۷ به ولینگتونِ فلوریدا رفت و بهعنوان سوارکار حرفهای فعالیت خود را ادامه داد. او در نمایندگی از کشور زادگاهش، کلمبیا، در بازیهای جهانی سوارکاری ۲۰۱۰، بازیهای پانآمریکن ۲۰۱۱ و المپیک ۲۰۱۲ شرکت کرد. بلومن در سال ۲۰۱۵ با کونکونکوcreto بیلیو برنده جایزه بزرگ ۲۱۲٬۰۰۰ دلاری اوپن آمریکا در سطح CSI*** در رقابتهای سوارکاری رولکس سنترال پارک شد و سال گذشته نیز با آپاردی در المپیک به میدان رفت. او بخش عمده آموزش خود را مرهون دو سوارکار افسانهای المپیکی میداند: اریک لماز کانادایی و نلسون پسوا برزیلی. بلومن اکنون حدود نیمی از وقت خود را در بروکسلِ بلژیک و نیم دیگر را در ایست نورویچِ نیویورک میگذراند؛ جایی که او و پسرعمویش ایلان، کسبوکارشان با نام بلومن اکسترین را اداره میکنند.