پرورش اسب ورزشکار با درساژ
شاید ۱۲ سوارکار حاضر در جلسه آموزشی استادکاری سوارکاری جورج اچ. موریس تصور میکردند روز نخست کلینیک، کریستین ترائوریگ (Christine Traurig)، مدالآور المپیک، با آنها آسانتر برخورد خواهد کرد.
بههرحال جورج آنجا نبود، آخرین روز سال ۲۰۱۵ بهطور غیرمعمولی گرم و شرجی بود و نوبت به روز درساژ رسیده بود.
وقتی کریستین پیش از آغاز سواری با دقت و مهربانی، دهنه و لگام هر اسب را بررسی کرد، به نظر میرسید شروع دهمین دوره سالانه این کلینیک، در مقایسه با میراث سختگیرانه جورج، نرمتر باشد.
اما وقتی این چهره بلندبالای درساژ به میانه میدان رفت، انگار سبک بیملاحظه و صریح جورج را به نمایش گذاشت.
در حالی که کریستین اسبها و سوارکاران را بهدقت تمرین میداد، پیوسته نکات تئوریک درساژ را هم به آنها گوشزد میکرد و زیر آفتاب جنوب فلوریدا هیچ ارفاقی برایشان قائل نشد.
کریستین، که همچنین مربی اسبهای جوان فدراسیون سوارکاری ایالات متحده است، گفت: «پرورش و ساختن یک اسب، یک مسیر و فرایند است.
«اینطور نیست که فقط از مانعی با ارتفاع مشخص بپرید و بعد بتوانید به مانع بزرگتر بروید؛ هر ورزشکارِ اسبسان باید رشد کند، به باشگاه برود و قویتر شود.
«بسیار مهم است که این جوانها درک کنند رشد توانایی جسمانی اسب، عملکرد او را بهتر میکند.» او تأکید کرد توجه به فلتورک (flatwork) درست، واکنش اسب را هنگام حرکت از یک مانع به مانع بعدی بهبود میدهد؛ قدرت، تون عضلانی و شیوه حرکت اسب را توسعه میبخشد؛ و به سلامت و بیلنگشی او کمک میکند.
اگرچه جورج تدریس این جلسه را برای مدتی کنار گذاشته بود، کریستین و نیز بیزی مدن و لورا کراوت، دو قهرمان طلای المپیک، جای او را گرفتند تا سه روز فشرده آموزش با محور «جورج موریس در این موقعیت چه میکرد؟» را در مرکز بینالمللی سوارکاری پالم بیچ در ولینگتون، فلوریدا برگزار کنند.
این کلینیک که برای شناسایی و پرورش نسل تازهای از سوارکاران بااستعداد آمریکایی طراحی شده بود، ویکتوریا «توری» کالوین، کلی کروچیوتی، ایلیش کانیف، لوسی دلوریه، میچ اندیکات، دیزی فریش، ایو جابز، تیجی اومارا، رنسام رومباور، دنیل «دنی» راسکنز، کاترین استراوس و ویویان یووان را دربر میگرفت.
روزها با برنامهای فشرده از درساژ، ژیمناستیک و پرش با اسب همراه بود.
در نخستین بخش از یک مجموعه سهقسمتی، کریستین روی بهبود فلتورک اسبهای پرش با سوارکاران آنها کار کرد.
مقیاس تمرین
کریستین از این زمان استفاده کرد تا اجزای «مقیاس تمرین» درساژ را بهعنوان گامهای پیاپی برای ساختن اسبهای ورزشکار نشان دهد؛ عناصری که برای سوارکاران پرش با اسب نیز کلید بهدست آوردن برتری رقابتی به شمار میآیند.
مبنای درساژ، «مقیاس تمرین» است که شامل ریتم، آرامش، ارتباط، پیشرانش، راستای بدن و جمعشدگی میشود.
کاترین اشتراوس، سوارکار ۱۷ ساله، گفت: «کریستین درباره ساختن عضلات اسب در امتداد خط بالایی بدن صحبت کرد» و افزود که درساژ به پرش با اسب هم منتقل میشود.
او گفت: «همهچیز به هم مرتبط بود.
این عضلات برای آنچه از اسبهایمان میخواهیم، نقشی کاملا اساسی دارند.»
پس از آنکه کریستین دهنه و تناسب لگام هر اسب را بررسی کرد؛ عادتی که به گفته خودش از جوانی آموخته است؛ توضیح داد: «وقتی روبهروی اسبهایمان میایستیم و هر دو حلقه دهنه را لمس میکنیم و لگام را کمی به پایین میکشیم، میخواهیم ببینیم در سمت راست و چپ فقط یک چروک کوچک وجود دارد.»
او گفت: «دهنه نباید آنقدر پایین در دهان اسب قرار بگیرد که اسبها با زبانشان با آن بازی کنند یا بخواهند دهنه را بالا و پایین بکشند.»
ریتم و آرامش در گرمکردن
کریستین گفت: «نشست، عامل پشتیبان میان پا و دست است.»
| ایمی کی. دراگو
همزمان با گرمکردن سوارکاران، به آنها گفته شد که با عنان آزاد قدم بروند.
او گفت: «اسب باید با قدمی فعال و پوششدهنده زمین حرکت کند و در عین حفظ گام و تمپو، بدون وادار کردن مداوم از سوی سوارکار، تمایل به رفتن رو به جلو را نشان دهد؛ به این ترتیب ریتم و آرامش، یعنی دو جزء نخست مقیاس تمرین درساژ، حفظ میشود.»
در حالی که همچنان رو به جلو حرکت میکردند، سوارکاران تماس بیشتری با عنان گرفتند؛ آنقدر کوتاه که دهان اسب را بهنرمی حس کنند و آنقدر بلند که اجازه حرکت رو به جلو بدهد.
کریستین گفت: «من همیشه میگویم انگشت حلقه، دماسنج دهان اسب است.
ارتباط هرگز تحمیل نمیشود.
ارتباط ساخته میشود و هرچه بیشتر بتوانید این ارتباط را برقرار کنید، بیشتر میتوانید بر وضعیت گردن اثر بگذارید و گردن امتداد پشت است.» او ادامه داد: «وقتی با اسبی تند و پرانرژی روبهرو هستید، شاید نخواهید با عنان خیلی بلند شروع کنید.
اگر لحظهای سرکشی یا هیجان بیش از حد پیش آمد، وجود اندازهای از تماس در عنان به شما امکان میدهد دوباره کنترل را به دست بگیرید.»
به سوارکاران گفته شد به یورتمه سبکنشسته تغییر وضعیت بدهند تا اسبها بدنشان را شل کنند.
کریستین معتقد است که برای اسبهای پرش، لازم نیست سوارکار برای مدت طولانی یورتمه نشسته برود.
او گفت: «خیلی وقتها در کلاسهای اکویتییشن میبینم که برای آسانتر شدن کار، اسب تا سرعت ۰٫۰ مایل در ساعت کند میشود.
اگر برای یورتمه نشسته ناچارید چنین کاری کنید، یعنی اسب از پشتش بهدرستی کار نمیکند.» برای رفع این مشکل، باید سبکنشسته رفت و رو به جلو حرکت کرد.
کریستین گفت: «مطمئن شوید در سبکنشسته، نشست شما سبک است.
نباید بالاتنهتان را بیش از حد به جلو و روی جدوگاه اسب ببرید.
بالاتنه باید کمی نزدیک به حالت عمودی باشد.» هنگام بالا آمدن در یورتمه سبکنشسته، وزن باید در پاشنه فرو برود.
او افزود: «اما در لحظهای که در زین فرو میروید، زاویه لگن را جمع نکنید.»
در پایینترین نقطه حرکتِ بلند شدن در یورتمه، سوارکار در زین مینشیند.
او گفت: «من نمیگویم فشار بیش از حدی روی استخوانهای نشیمن وارد کنید.
اما واقعاً حس کنید که برای یک لحظه در زین فرو میروید.
در زین بنشینید، حتی اگر این تماس به نرمی لمس یک دستکش مخملی باشد.
خیلی نرم.»
کریستین از لوسی دلوریه خواست فقط زمانی از زین جدا شود که خودش تصمیم دارد به حالت دوپوینت برود.
کریستین گفت: «نشیمن، تکیهگاه میان ساق و دست است.
فرو میروید.
اما با سنگینی روی پشت اسب نمینشینید.
اگر اسب از روی دهنه شما عبور کند، ممکن است وزن بیشتری روی استخوانهای نشیمن بیاورید؛ نه برای راندن، بلکه برای تثبیت میانتنه تا روی عنان مستقیم اثری آرامکننده و ثابتکننده داشته باشید.
اساس کار میانتنه همین است: پایین کمر، شکم و زانو.
نشستن فقط وزن مرده روی باسن نیست.
این اسب شما نیست که تعیین کند کجای زین قرار بگیرید.»
کریستین بار دیگر بر نرمی تأکید کرد؛ این بار وقتی درباره فشار ساق صحبت میکرد، بهویژه روی اسبهای تند و حساس که تا حدی به تماس ساق نیاز دارند.
او گفت: «خیلی مهم است که هرچه اسب تندتر و حساستر باشد، ساق شما کاملاً از بدن اسب جدا نشود، چون بالاخره در مقطعی ناچارید ساق بدهید.
حتی اگر این تماس روی یک اسب داغ فقط اندک باشد، مطمئن شوید وقتی تمپو را تثبیت میکنید، ساق شما با نرمی دندههای اسب را در بر میگیرد.
خیلی نرم.»
کریستین به توری کولوین ۱۸ ساله توصیه کرد به خاطر داشته باشد که اسبی که جلوِ ساق است، لزوماً از ساق و تمپو فرار نمیکند؛ بلکه یعنی آمادگی و تمایل رفتن به جلو را دارد.
با ادامه درس، تماس میان اسب و سوارکار پرورش داده شد تا پیوستگی اسب از عقب به جلو و نرمی بدنش بیشتر شود و در عین حفظ ریتم، تمپوی او نیز ثابتتر بماند؛ همان تکرار منظم فرود گامها.
یک اسب سالم فقط سه ریتم درست دارد: قدم چهارضربی، یورتمه دوضربی و کانتر سهضربی.
وقتی کریستین از سوارکاران خواست اسبها را روی دایره بیاورند تا خمیدگی و راستی آنها سنجیده شود، مفهوم ریتم را توضیح داد.
او گفت: «در مقیاس آموزش، وقتی از ریتم حرف میزنیم، درباره فعالیت صحبت میکنیم.
درباره تمایل به جلو رفتن، بدون شتابزدگی، حرف میزنیم.
برای اینکه یک گام مثل گام بعدی باشد، خیلی مهم است که اسب تماس با دهانش را بپذیرد.
اگر اسب احساس کند تماس با دهانش نوعی مزاحمت است، ریتم بهندرت منظم خواهد بود.» کریستین گفت تماس با دهان اسب فقط از انگشتان تا دهنه نیست.
تماس از شانه شروع میشود و شانه است که امکان همراهی را فراهم میکند، بعد ساعد این همراهی را ممکن میسازد و سپس مچ دست.
رنسوم رومباور ۱۷ ساله روی کاملکردن اصول پایه کار کرد؛ از جمله اینکه اسبش را جلوی ساق نگه دارد.
به او یادآوری شد که نباید با دهنه دستها را به چپ و راست تکان دهد، بلکه باید با درگیر کردن بخش عقبی بدن، اسب را رو به جلو و به سمت دهنه هدایت کند.
به کلی کروچیوتی ۱۸ ساله نیز گفته شد که پاهای عقب اسب را فعال نگه دارد.
کلی گفت: «من واقعا از این نکته خوشم میآید که او میگوید بهجای اینکه اسب را به داخل لگام بکشید، او را به سمت لگام برانید.
«در این صورت، فرم واقعیتری میگیرید، پشت اسب بالاتر میآید و روی دهنه نرمتر میشود.»
ارتباط و راستی
کریستین گفت اگر مفاهیم ریتم، تماس پایه و نرمی را کنار هم بگذارید، از همین حالا هم به ایده «ارتباط» توجه دارید؛ او این مفهوم را پذیرش سوار شدن از ساق تا دست از سوی اسب توصیف کرد.
اگر میخواهید با اسب ارتباط برقرار کنید، باید کلیت بدن او را در نظر بگیرید: از اندام عقبی تا دهنه.
باید تماسی برقرار کنید که در آن، اسبِ بااعتماد در امتداد خط بالایی بدنش به نرمی حرکت کند، از گردنش استفاده کند و در حالی که دهنه را میجوید، دست شما را نادیده نگیرد.
او ادامه داد که راستی یعنی سر اسب چه در حرکت مستقیم به سمت مانع و چه هنگام خم شدن در پیچ برای نزدیک شدن به آن، جلوی شانهها بماند.
به همین ترتیب، شانههای اسب هم باید جلوی بخش عقبی بدنش قرار بگیرد تا همراستاییاش را از دست ندهد.
کریستین درباره خمیدگی گفت که اغلب میبیند اسبهای پرش با اسب بیش از حد خم میشوند و به سوارکاران پیشنهاد میکند به این فکر کنند که خمیدگی باید در بدن اسب و به دور ساق داخلی، از پسگردن تا دم، شکل بگیرد.
اگر اسب بیش از حد خم شده باشد، ممکن است از طریق شانه بیرونی و از مقابل عنان بیرونی یا با بخش عقبی بدنش در برابر ساق بیرونی، از این خمیدگی فرار کند.
کریستین در کار با تیجی اومارا ۱۷ ساله و با تمرکز بر خمیدگی، به او یادآوری کرد که نباید بیش از حد فشار بیاورد و باید اجازه دهد اسب در تماس نرم بماند.
او همچنین به او گفت اسب را از عقب به جلو براند تا در رویارویی با مانعها کمککننده باشد.
کریستین از سوارکاران خواست تمرینی را انجام دهند که برای بهبود راستی و قوس بدن اسب طراحی شده بود.
مهم است که چه در خط مستقیم و چه در خم یک پیچ، تمام بدن اسب در یک راستا بماند؛ اما گاهی تشخیص اینکه آیا واقعا همه بخشهای بدن اسب منظم و سازمانیافته هستند یا نه دشوار است، بهویژه وقتی بخشی از بدن «بیرون میزند».
برای اینکه سوارکاران به راستی فکر کنند، از آنها خواست نقطهای را روی خط یا دایره انتخاب کنند و به سمت همان نقطه برانند.
پیشانی اسب باید در امتداد خطِ منحنی به همان نقطه نگاه کند.
باید دقت کرد که گردن در مرکز شانهها باقی بماند تا بدن اسب در یک خط حفظ شود.
کریستین گفت: «در این مرحله، خیلی مهم است که به یاد داشته باشید کمکهای داخلی و کمکهای بیرونی همیشه با هم متناظرند.»
«اگر اسبتان را به دور پای داخلیتان [روی تنگ] خم میکنید و احساس میکنید اسب خشک است و کپلها به بیرون میافتند، آنوقت باید به اهمیت پای خارجی [کمی پشت تنگ] توجه کنید؛ پایی که از کپلها محافظت میکند و آنها را روی خط نگه میدارد.
«همانطور که عنان خارجی تمایل اسب به بیشازحد خمکردن گردن و بیرونزدن از ناحیه شانه را جبران میکند، پای خارجی هم مسئول نگهداشتن اندام عقب روی خط خمشیای است که شما انتخاب کردهاید.
«استفاده از عنانها و پاها کمک میکند اسب واقعاً مستقیم باشد.»
وقتی کریستین از سوارکاران خواست جهت را عوض کنند، به آنها گفت این تغییر را با حرکت خفیف عنان داخلی به دور از گردن اسب ــ که به آن «عنان بازکننده» هم گفته میشود ــ نشان دهند، در حالی که تماس با عنان خارجی حفظ میشود.
عنان خارجی جهت را کنترل میکند و باید پایین نگه داشته شود تا بتواند نقش خود را در حفظ مرزهای گردن و شانه ایفا کند.
همچنین باید کمکهای پایی را تغییر دهید؛ به این معنا که پای داخلی جدیدتان روی تنگ قرار بگیرد و پای خارجی جدیدتان کمی پشت تنگ باشد، چون باید از افتادن کپلها به بیرون جلوگیری کند.
او گفت: «نرمش فقط به افزایش انعطافپذیری جانبی گردن مربوط نمیشود.
«بیشتر به این مربوط است که بدن اسب کمکها را بپذیرد.
«سمتی که خشکتر است باید نرمتر شود و سمت توخالی، جایی که ممکن است تماس واقعی را احساس نکنید، باید مستقیمتر شود.
«اگر با خودتان فکر میکنید ‹اوه، این خمشدن آسان است›، حتماً توجه داشته باشید که ممکن است این خمشدن نادرست باشد.
«ممکن است کجی و توخالیبودن باشد.
«این یعنی وقتی اسب به یک سمت یا سمت دیگر توخالی میشود، به احتمال زیاد با آوردن کپلها به داخل و شانهها به بیرون این وضعیت را جبران میکند.
«و این، البته، همراستایی را مختل میکند.»
او گفت دیده است که سوارکاران پرش با اسب اغلب برای خمکردن اسبهایشان آرنج خارجی را باز میکنند.
او گفت: «وقتی آرنج خارجیتان را بیش از حد باز میکنید، این به شانه [اسب] اجازه میدهد به بیرون منحرف شود.
«مطمئن شوید ساعد و عنان خارجیتان بیشتر موازی بدن اسب باشد.
«با این حال همچنان میتوانید حرکت را دنبال کنید.»
دنی روسکنز، ۲۰ ساله، گفت با کمک کریستین در حال یادگرفتن این است که اسب را بیشتر به سمت دستش براند و اندام عقب اسب را زیر بدن بیاورد.
او گفت: «اسبهای من کمی سبکتر هستند، بنابراین راحت میشود با قدرت کافی سوارکاری نکرد.
«منظور لزوماً سنگینکردن دست نیست، بلکه این است که مطمئن شوم پای محکم و تماس دست ثابتی دارم.
«مهم است که آنها را بهدرستی در تعادل نگه داریم.»
قانون مقدس
سپس کریستین قانون مقدس خود را درباره ارتباط و حفظ نرمی توضیح داد.
او گفت: «اسب همیشه از ساق داخلی دور، پیرامون آن و جلوتر از آن حرکت میکند.
مقصد قاعده مقدس، عنان بیرونی و ساق بیرونی است.
اسبی که جلوی ساق قرار دارد، اسبی نیست که از ساق فرار کند.
وقتی ریتم را تثبیت میکنید، با یک عنان مستقیم و همراه با فشار نرم ساق به اسبتان میگویید آرامتر شود.
اسبها بعدتر از تماس، احساس امنیت پیدا میکنند.
این یک تماس سهگانه است که اسب را با آن هدایت میکنید: ساق، نشیمن و دستها.»
کریستین، نرمی و انعطافپذیری را هممعنا میداند؛ هم از نظر جانبی، یعنی از یک پهلو به پهلوی دیگر، و هم از نظر طولی، یعنی از جلو به عقب.
او از تغییرات زیادی استفاده کرد؛ هم با تغییر جهت، هم از یک حرکت به حرکت دیگر و هم در دل همان حرکتها.
او گفت: «تغییر رو به پایین، میل به پیشروی را از بین نمیبرد.
تمام نظام پرورش این ورزشکار، در هر تغییر و همه تغییرها نهفته است.
موضوع، پرورش خط بالایی بدن با انجام کارهای نرمکننده بهصورت جانبی و طولی است.»
نرمی طولی به این بستگی دارد که اسب از پشت خود استفاده کند و آن را بالا بیاورد.
برای رسیدن به این هدف، اسب باید به تماس اعتماد کند تا گردنش را رو به جلو و پایین، درون تماس رها کند.
این به معنای افتادن اسب روی دست جلو نیست.
بلکه کششی در امتداد قوس خط بالایی بدن است.
جمعکردگی
در نهایت، کریستین روی جمعکردگی کار کرد؛ بالاترین مرحله در مقیاس تمرینی درساژ. او توضیح داد که جمعکردگی، یکی از اجزای درگیری فعال بدن است.
جمعکردگی یعنی افزایش تحمل وزن روی بخش عقب، خمشدن و کارکرد مفصلها (لگن، زانو و خرگوشی) و در نتیجه، سبکتر شدن بخش جلویی بدن اسب.
اسبی که در جلو سبک است، چابکترین اسب است؛ موضوعی که برای یک اسب پرش در گردشهای تنگ اهمیت زیادی دارد.
به دیزی فریش ۱۵ ساله آموزش داده شد که تشخیص دهد برای جمعکردن اسب و همزمان پیش بردن آن، چه میزان ساق و چه مقدار ارتباط لازم است؛ مهارتی ارزشمند هنگام پریدن از یک مسیر.
این دومین حضور میچ اندیکات در جلسه تمرینی هورسمسترشیپ جورج اچ. موریس بود و او این تجربه را فوقالعاده توصیف کرد.
از میان همه چیزهایی که این سوارکار ۱۷ ساله از کریستین آموخت، مهمترین درسی که با خود به میدان پرش با اسب خواهد برد، حفظ ارتباط با اسب برای ساختن انرژی در هنگام نزدیک شدن به مانعهاست.
ایو جابز ۱۷ ساله گفت که آموخته باید روی این موضوع تمرکز کند که اسبش بیشتر به دستش بیاید و به سمت پایین، درون لگام، کشش پیدا کند.
او گفت: «راستش، مهمترین چیزی که یاد گرفتم این بود که پیشروی همان جمعشدگی است و جمعشدگی هم همان پیشروی.» او افزود که هنگام سواری در یک مسیر، باید روی قابلیت تنظیم کار کند تا اسبش جلوی ساق پای او حرکت کند و به کمکهایش پاسخگو باشد.
او گفت: «این نخستین سالی است که در مدار دبلیوئیاف شرکت میکنم و نمیتوانستم راه بهتری برای شروع آن تصور کنم.»
ماه آینده: بیزی مدن درباره ژیمناستیککردن اسب شما
این مقاله نخستین بار در شماره آوریل ۲۰۱۶ نشریه پرکتیکال هورسمن منتشر شد.