نکات مهم برای هماهنگی با حرکت اسب در پرش
آخرین بار چه زمانی روی یورتمهٔ سبک‌نشین‌تان درس گرفتید؟ مدت زیادی گذشته، درست است؟ به احتمال زیاد مدت‌هاست چنین درسی نگرفته‌اید، چون از قبل می‌دانید چطور یورتمهٔ سبک‌نشین بروید. در واقع، این کار را به‌صورت خودکار و هماهنگ با حرکت اسب‌تان انجام می‌دهید. از طرح این پرسشِ ظاهراً بدیهی منظوری دارم؛ البته در واقع چند نکته مدنظر است، اما طبق معمول کمی زمان می‌برد تا به اصل مطلب برسم. با من همراه بمانید، چون خواهید دید مؤثرترین وضعیت بدن برای پرش هم می‌تواند به همان اندازهٔ یورتمهٔ سبک‌نشین، بی‌زحمت و خودکار باشد.
سه‌نقطه و دونقطه
بیایید اول مطمئن شویم همه از اصطلاحات یکسانی استفاده می‌کنیم. قرار است دربارهٔ دو وضعیتی صحبت کنم که برای سواری در مراحل پرشی ایونتینگ، یعنی پرش با اسب و کراس‌کانتری، به آن‌ها نیاز دارید. من به وضعیت اول، یعنی وضعیت شما در پرش با اسب، «سه‌نقطهٔ سبک» می‌گویم. آن سه نقطه‌ای که با زین در تماس هستند، استخوان شرمگاهی و دو استخوان نشیمن‌گاه شما هستند. چون حالا رکاب‌ها آن‌قدر کوتاه شده‌اند که وقتی در زین نشسته‌اید پشت زانوی شما زاویه‌ای ۹۰ درجه ایجاد کنند، باید زاویهٔ لگن‌تان را کمی ببندید. من دربارهٔ محل قرار گرفتن شانه‌ها قانون خشک و تغییرناپذیری ندارم، چون فرم بدنی شما نقش زیادی در وضعیت بالاتنه‌تان دارد. برای مثال، اینکه به کسی بگوییم «شانه‌هایت را بالای زانوها نگه دار»، برای سوارکاری که ران‌های بلند و کمر کوتاه دارد، افراطی خواهد بود. قاعدهٔ کلی من این است که نوک شانه‌های شما باید کمی جلوتر از مفصل‌های لگن قرار بگیرد.
شکل طبیعی ستون فقرات شما در ناحیهٔ کمر، انحنایی ملایم رو به جلو دارد؛ قوسی که بسته به حرکت پشت اسب در قدم، یورتمهٔ نشسته، یورتمهٔ سبک‌نشین و کانتر، می‌تواند از ملایم تا پررنگ یا حتی تخت تغییر کند.
وقتی در وضعیت سه‌نقطهٔ سبک می‌نشینید و این انحنای ملایم در کمر را حفظ می‌کنید و شانه‌ها نیز کمی جلوتر از لگن قرار دارند، در بهترین موقعیت ممکن هستید تا حرکت پرشیِ پشت اسب را دریافت کرده و آن را در اوج قوس پرش، به یک وضعیت دونقطهٔ صحیح تبدیل کنید.
کمی بعد دوباره به این نکته برمی‌گردم.
وضعیت دوم، یعنی دونقطه، با نام «نیم‌نشسته» یا «وضعیت چهارنعل» هم شناخته می‌شود.
شما از این وضعیت در چهار موقعیت استفاده می‌کنید: چهارنعل، پریدن، هر زمانی که می‌خواهید وزن خود را از روی پشت اسب بردارید ــ برای مثال هنگام بالا رفتن از یک شیب تند در قدم ــ و یورتمه نشسته‌بلند.
من این وضعیت را «دو نقطه» می‌نامم، چون می‌توانید بدون تکیه به هیچ تکیه‌گاه دیگری، با اتکا به دو نقطه داخلی زانوهایتان خود را بالای پشت اسب نگه دارید.
در وضعیت دو نقطه، اتکای شما برای حفظ تعادل نباید به عنان یا رکاب‌ها باشد.
توجه داشته باشید که باید این وضعیت را با بستن پاها از استخوان بزرگ پشت زانو تا پایین ساق حفظ کنید.
با استخوان جلوییِ بخش داخلی زانو فشار نیاورید، چون این کار باعث می‌شود ساق پایتان به عقب سر بخورد.
لحظه روشن‌شدن چراغ
تا اینجا همراه من هستید؟
خوب.
حالا برگردیم به پرسشی که درباره حرکت شما در یورتمه نشسته‌بلند مطرح کردم؛ البته این بار با اصطلاحاتی که خودم به کار می‌برم.
برای انجام یورتمه نشسته‌بلند، از اسب‌تان می‌خواهید یورتمه برود.
در یک ضرب از حرکت دوضربی اسب در زین می‌نشینید و در ضرب دیگر از زین بلند می‌شوید.
از نظر مکانیکی، شما از یک وضعیت سه‌نقطه سبک به دو نقطه می‌روید و دوباره برمی‌گردید، اما یورتمه نشسته‌بلند چیزی نیست که شما انجام بدهید.
اگر درست انجام شود، در واقع چیزی است که اجازه می‌دهید اسب با شما انجام دهد؛ چون حرکت پشت او باعث می‌شود شما از سه‌نقطه سبک به دو نقطه بالا بیایید.
نشیمن شما باید نزدیک به پشت اسب باقی بماند.
برای اسب فرقی نمی‌کند استخوان‌های نشیمن شما ۱ اینچ بالاتر از پشتش باشد یا ۱ فوت؛ اما او کاملا متوجه می‌شود که آیا بیش از حد جلوتر از حرکتش قرار گرفته‌اید یا بیش از حد عقب مانده‌اید.
هرچه مرکز ثقل‌تان را به اسب نزدیک‌تر نگه دارید، هماهنگی میان شما بیشتر خواهد بود.
حالا بگذارید یک سؤال دیگر بپرسم: وقتی گذار شما از سه‌نقطه سبک به دو نقطه و دوباره بازگشت را توصیف می‌کنم، دارم درباره حرکت شما در یورتمه نشسته‌بلند صحبت می‌کنم یا حرکت شما هنگام پرش؟
دقیقا؛ این دو، یک حرکت واحد هستند.
حرکت شما در پرش، بر همان مکانیکی استوار است که برای یورتمه نشسته‌بلند در یورتمه به کار می‌برید.
در اینجا امیدوارم یکی از چراغ‌های لوستر ذهن‌تان روشن شده باشد.
یکی از راه‌هایی که مربیان از آن می‌فهمند یک کلاس مبتدی برای نخستین کراس‌ریل با اسب‌های آرام آموزشگاهی آماده است، این است که هنرجویان بتوانند یورتمه نشسته‌بلند را درست انجام دهند، سپس در یورتمه در وضعیت دو نقطه در امتداد ضلع بلند میدان خود را نگه دارند و بعد دوباره نرم و روان به حرکت نشسته‌بلند برگردند.
روشن است که سوارکاران هانتر می‌خواهند نشان دهند با اسب‌هایشان هماهنگ پیش می‌روند، اما این شیوه یک نقطه قوت را به عیب تبدیل می‌کند.
عملکرد یک اسب هانتر نمایشی باید ترکیبی از نرمی و بی‌تکلفی در آداب و نحوه حرکت، همراه با تکنیک پرش بی‌نقص باشد.
با این حال، وقتی وزن سوارکار روی گردن اسب پخش شده باشد، برای اسب دشوار است که بدنش را به‌درستی به کار بگیرد.
| © امی کی.
دراگو
وقتی مکانیک وضعیت شما در پرش را درک کنید، این وضعیت باید بهتر شود.
جلو افتادن از اسب هنگام پرش، علت بسیاری از اشتباهات در پرش است.
حالت بدن شما در پرش باید نتیجه تلاش اسب برای پریدن باشد، نه عامل آن.
روی موانعی تا ارتفاع ۳ فوت و ۶ اینچ، وضعیت شما در پرش نباید بیشتر از میزان معمولِ بلند شدن از زین در یورتمه نشسته و برخاسته از زین خارج شود.
اگر این کار درست انجام شود، وضعیت شما در بالاترین نقطه قوس پرش، واکنشی به حرکت پشت اسب است؛ نه اینکه خودتان را بی‌محابا به سمت گردن اسب بیچاره و صبورِ خود پرتاب کنید.
چطور خودتان را ارزیابی کنید
یکی از بهترین راه‌ها برای تمرین وضعیت بدن در پرش این است که در یورتمه از روی موانع کوچک‌تر، با ارتفاع ۲ فوت و ۶ اینچ یا کمتر، عبور کنید و حس کنید که هنگام پرش، پشت اسب شما را به وضعیت دوپوینت هدایت می‌کند.
اگر ۹ فوت جلوتر از مانع یک چوبِ تنظیم بگذارید، کمک‌کننده خواهد بود؛ این کار باعث می‌شود بین چوب و مانع دو گام یورتمه داشته باشید.
مطمئن شوید که در فاصله بین چوبِ تنظیم و مانع، برای یک ضرب‌آهنگ در بخش نشستهِ یورتمه نشسته و برخاسته قرار دارید.
اگر یورتمه نشسته و برخاسته را درست انجام دهید، حس خواهید کرد که لحظه کَندن اسب از زمین، شما را از یک سه‌پوینتِ سبک به وضعیت دوپوینت از زین جدا می‌کند.
برای ارزیابی وضعیت بدن‌تان در پرش، ساده‌ترین راهبرد این است که از یک دوست بخواهید با تلفن هوشمند از شما عکس و ویدئو بگیرد تا بلافاصله بازخورد داشته باشید.
وقتی این تصاویر را بررسی می‌کنید، به یاد داشته باشید که هنگام پریدن از موانع ۳ فوت و ۶ اینچ یا کوتاه‌تر، زاویه بدن شما نسبت به زمین نباید تغییر کند.
البته وضعیت بدن شما باید به حرکت اسب در پرش واکنش نشان دهد، اما این تنظیم باید به صورت باز شدن زاویه آرنج باشد، نه بسته شدن زاویه لگن.
هرچند باید هنگام پرش، بدن‌تان را با زاویه‌ای ثابت نسبت به زمین نگه دارید، اما این حرکت را لزوماً این‌گونه احساس نخواهید کرد.
به خودتان بگویید که هنگام پرش، زاویه لگن را ثابت نگه می‌دارید.
(این دقیقاً همان چیزی نیست که رخ می‌دهد، اما احساسی که ایجاد می‌کند همین است.) اگر هنوز هم در هوا بیش از حد به جلو خم می‌شوید، این روش را امتحان کنید: به خودتان بگویید یک زیپ‌لاین بالای مانع کشیده شده و روی کلاه شما یک قلاب قرار دارد.
در تمام این فرایند، کلاه‌تان را روی همان زیپ‌لاین نگه دارید.
اگر عادتِ بیش‌ازحد جلو رفتن در پرش آن‌قدر در شما ریشه دوانده که این تمرین‌ها مؤثر نیست، تمرین بعدی این است که بدون رکاب از روی موانع کوچک بپرید.
وقتی تعادل شما به‌جای رکاب‌ها و گردن اسب، از قدرت وضعیت دوپوینت تأمین شود، در استفاده از بالاتنه محتاط‌تر عمل خواهید کرد.
بین پرش‌ها
تا اینجا مفصل درباره وضعیت شما روی مانع صحبت کرده‌ایم.
حالا باید درباره وضعیت شما پیش از مانع و پس از آن، زمانی که در مسیر هستید، صحبت کنیم.
در پرش با اسب، می‌خواهم به مانع نزدیک شوید و پس از آن نیز در همان وضعیت اولی که درباره‌اش صحبت کردیم، یعنی یک سه‌پوینتِ سبک، حرکت کنید.
این کار امنیت شما را بیشتر می‌کند، چون در حالت نشسته هستید.
افزون بر این، وقتی در زین هستید نه بالای آن، دامنه عمل بیشتری برای اثرگذاری دارید: در این حالت، علاوه بر دست‌ها و پاشنه‌ها، از پشت و استخوان‌های نشیمن‌گاه هم برای کمک‌ها استفاده می‌کنید.
در نهایت، چون به اسب‌تان نزدیک‌تر می‌شوید، گام او را بهتر درونی می‌کنید و همین موضوع زمان‌بندی شما را بهبود می‌دهد.
اما در سرعت‌های کراس‌کانتری، باید بین موانع در وضعیت صحیح دوپوینت با چهارنعل حرکت کنید. بر پایه یافته‌های علمی‌ای که به‌تازگی در اختیار ما قرار گرفته، وضعیت درست برای چهارنعل همان وضعیت دوپوینتی است که همین الان توضیح دادم. این وضعیت، آن «حالت کروز» ناکارآمدی نیست که این روزها به سوارکارانی که از ماجرا بی‌خبرند آموزش داده می‌شود. اینکه گاهی ناخواسته در وضعیت‌هایی کمتر از حد مطلوب سوارکاری کنیم، به اندازه کافی بد هست؛ اما اینکه عمدا وضعیتی به ما آموزش داده شود که قطعا تعادل ما را نسبت به اسب‌هایمان بر هم می‌زند، واقعا تأسف‌بار است. «پستینگ» در کانتر هم که ارتباط نزدیکی با حالت کروز دارد، طبعا از نظر من کاملا مردود است. )
می‌خواهم بین موانع کراس‌کانتری، اسب را در وضعیت دوپوینت به چهارنعل ببرید. حدود ۸ تا ۱۰ گام مانده به مانع، به یک وضعیت سه‌پوینت سبک منتقل شوید و با همان وضعیت به مانع نزدیک شوید و از آن بپرید. این انتقال یعنی به‌آرامی روی زین بنشینید، در حالی که شانه‌هایتان جلوتر از لگن‌تان باشد؛ نه اینکه به عقب بنشینید و شانه‌ها پشت لگن قرار بگیرد. همان‌طور که پیش‌تر توضیح داده شد، هنگام پرش باید اجازه بدهید پشت اسب شما را به وضعیت دوپوینت هدایت کند.
در مقطعی از روند پیشرفت‌تان، معمولا در سطح اینترمدیت و بدون آن‌که کسی این را مستقیما آموزش داده باشد، کم‌کم موانع بیشتری را در کراس‌کانتری در حالی می‌پرید که همچنان در وضعیت دوپوینت باقی مانده‌اید. این، واکنشی طبیعی به افزایش سرعت در سطوح میانی و بالاتر است و نشانه‌ای از بهتر شدن متانت، اعتمادبه‌نفس و تعادل شماست. خواهید دید که وقتی برای ترکیب‌ها، دراپ‌ها و موارد مشابه سرعت را کم می‌کنید، به‌صورت غریزی به یک وضعیت سه‌پوینت سبک برمی‌گردید.
مدت زیادی طول کشید تا توانستید پستینگ را به‌صورت غریزی انجام دهید، اما حالا دیگر لازم نیست به آن فکر کنید. حرکت پستینگ شما پاسخی طبیعی به حرکت پشت اسب‌تان است. مرحله بعدی در آموزش پرش شما این است که تمرین کنید اجازه بدهید حرکت پشت اسب، شما را در اوج قوس پرش، در وضعیت درست دوپوینت قرار دهد. خواهید دید که لازم نیست خودتان «مانع را بپرید»؛ اسب این کار را برای شما انجام می‌دهد.
درباره جیم ووفورد
جیم ووفورد، ستون‌نویس باسابقه پراکتیکال هورسمن، در سه دوره بازی‌های المپیک و دو دوره قهرمانی جهان شرکت کرد. او همچنین پنج بار قهرمان ملی ایالات متحده شد. افزون بر این، مربی‌ای بسیار مورد احترام بود. از سال ۱۹۷۸ و برای چندین دهه، دست‌کم یک شاگرد او در هر یک از تیم‌های المپیک، قهرمانی جهان و پن‌آمریکن ایالات متحده حضور داشت. او در ۲ فوریه ۲۰۲۳ درگذشت.
این مقاله نخستین بار در شماره اکتبر ۲۰۱۳ پراکتیکال هورسمن منتشر شد.