نقش «نقطه مرجع» در بهبود پرش با اسب

طبق معمول، بحث را با تاریخچه آغاز می‌کنم. بیشتر افراد در دنیای شکار سوارکاری، پرش با اسب و ایونتینگ، نام برت د نمتی را کم‌وبیش شنیده‌اند، اما تعداد کمی دقیقا می‌دانند چرا او تا این اندازه شناخته‌شده است. پاسخ ساده است: او به‌عنوان مربی تیم ایونتینگ ایالات متحده، یک نظام آموزشی کاملا یکپارچه را به این کشور آورد. با تمرین دادن اسب‌ها و سوارکارانش در درساژ، این امکان را فراهم کرد که سوارکاران کنترل بهتری بر اسب‌های خود داشته باشند. همه ما که هر نوع اسب پرش را سوار می‌شویم و تمرین می‌دهیم، برای همیشه وامدار او هستیم. همان‌طور که هر بار با پایین نگه داشتن پاشنه‌ها به آموزه‌های ژنرال هری چمبرلین درباره وضعیت بدن سوارکار روی موانع ادای احترام می‌کنیم، وقتی با اسب‌هایمان روی کار مسطح کار می‌کنیم نیز ــ هرچند اغلب خودمان ندانیم ــ از نظام آموزشی د نمتی بهره‌مند می‌شویم. (فکر می‌کنم می‌دانم منظور از کار مسطح با اسب چیست، اما راستش می‌ترسم بپرسم.)

نقاط مرجع

از آنجا که در ورزش سوارکاری ما برای درساژ و پرش با اسب از دو وضعیت بدنی متفاوت استفاده می‌کنیم، لازم است برای ارتباط با اسب‌ها نیز از دو شیوه متمایز بهره ببریم. من به سوارکارانم آموزش می‌دهم که در هر بخش از ایونتینگ، از وضعیت بدنی متناسب با همان رشته استفاده کنند. درساژ به وضعیتی نیاز دارد که من آن را «سه‌نقطه‌ای» می‌نامم، زیرا سوارکار عمیق در زین می‌نشیند و وزنش روی دو استخوان نشیمن‌گاه و استخوان عانه قرار می‌گیرد. وضعیت پرش را هم «دونقطه‌ای» می‌نامم؛ یعنی حالتی که سوارکار بر دو زانو تکیه دارد.

وقتی به این دو وضعیت فکر می‌کنید، روشن است که وضعیت درساژ برای انتقال اثرات ظریف از سوی کمر و استخوان‌های نشیمن‌گاه سوارکار بسیار مناسب‌تر است، در حالی که سوارکاران پرش باید برای برقراری ارتباط بیشتر به پاشنه‌ها و دست‌های خود تکیه کنند. درست است که سوارکاران پرش هنگام نزدیک شدن به مانع، نشیمن خود را به زین نزدیک‌تر می‌کنند، اما همزمان باید زاویه لگن خود را هم ببندند تا با حرکت اسب همراه بمانند. این موضوع به‌وضوح باعث می‌شود اثر کمک‌های نشیمن‌گاه کارایی کمتری داشته باشد. اگر آن‌ها بالاتنه خود را کاملا عمود و راست نگه دارند، هنگام پریدن از حرکت اسب عقب می‌مانند و معمولا برای حفظ تعادل و ماندن روی اسب، به عنان‌ها می‌آویزند و با پاهایشان فشار می‌آورند.

وقتی درساژ و پرش با اسب با هم تعارض پیدا می‌کنند

سوارکاران مدرن کاملا درک می‌کنند که باید از درساژ برای تمرین اسب‌های پرش خود در کار روی زمین استفاده کنند؛ مسئله این نیست. مشکل زمانی به وجود می‌آید که سوارکاران می‌کوشند اصول درساژ را مستقیما به پرش تعمیم دهند. بگذارید مثالی بزنم. روشن است که ما می‌خواهیم اسب هنگام نزدیک شدن به مانع، آن را ببیند. دامپزشکان دیدگاه‌های مختلفی دارند، اما در مجموع توافق بر این است که اسب تقریبا جایی را واضح می‌بیند که بینی‌اش به همان سمت باشد. با این حال، اگر به مانع نزدیک شویم در حالی که سر و گردن اسب در وضعیت درست برای درساژ قرار گرفته باشد، یعنی صفحه صورت او عمود بر زمین ـ یا تقریبا عمود بر زمین ـ باشد، در واقع مانع دیدن مانع توسط او می‌شویم. این موضوع معمولا به چیزی منجر می‌شود که سوارکار آن را «مقاومت» تلقی می‌کند، در حالی که در واقع اسب می‌کوشد گردنش را بازتر کند و بینی‌اش را بالاتر بیاورد تا مانع را ببیند و بتواند تلاشش را اندازه بگیرد و جای‌گذاری پاهایش را تنظیم کند.

هدف درساژ این است که توانایی ما را در کنترل اسب‌هایمان افزایش دهد؛ امیدواریم پس از دوره‌ای طولانی از تمرین منظم، اسب‌هایمان با آرامش و سخاوت، نیروهایشان را در اختیار ما بگذارند. به‌دلیل همان دو وضعیت متفاوتی که پیش‌تر به آن اشاره کردم، وقتی اصرار داریم درساژ کلاسیک را مستقیما در پرش‌هایمان به کار ببریم، به مشکل برمی‌خوریم: وضعیت درساژ بر پایه نشستن است، در حالی که وضعیت پرش بر پایه رکاب‌هاست. من مرتب با این تضاد روبه‌رو می‌شوم. هنرجوی تازه‌ای که این روزها در خانه از روی موانع ۳ فوتی تمرین می‌کند و در مسابقه در ارتفاع ۲ فوت و ۹ اینچ می‌پرد، گلایه دارد که اسبش از نیم‌توقف او عبور می‌کند و او را تا نقطه‌ای نامنظم برای جدا شدن از زمین می‌کشد. از او می‌خواهم به یک مانع نزدیک شود و به من نشان بدهد. همین که اسبش شروع به تندتر رفتن می‌کند، او هم طبق معمول کمک‌های کلاسیک برای نیم‌توقف را به کار می‌گیرد: بالاتنه‌اش را صاف و عمودی می‌کند، پشتش را سفت می‌گیرد و پاهایش را در برابر دست‌های مقاوم می‌بندد. نتیجه هم باز همان است: اسب سرش را بالا می‌آورد، پشتش را معکوس می‌کند و به سمت یک فاصله نامناسب دیگر می‌دود.

وقتی درباره این موضوع از او سوال می‌کنم، پاسخ می‌دهد که به او یاد داده‌اند «اسب را مثل یک فنر جمع کند و وزنش را روی دست‌های عقب نگه دارد تا بتواند بپرد.» بسیار خوب، می‌گویم، بگذار یک سوال از تو بپرسم. از میان همه انواع اسب‌هایی که می‌پرند — از اسب‌های استیپل‌چیس و اکویتشِن گرفته تا اسب‌های پرش با اسب، هانتر نمایشی و ایونتینگ — کدام‌ها بهترین فرم را روی مانع دارند؟ بیشتر سوارکاران معمولا پاسخ می‌دهند: «هانترهای نمایشی.»

بعد درباره قالبی صحبت می‌کنیم که سوارکاران هانتر با آن اسب‌شان را به مانع ارائه می‌کنند؛ این‌که چه میزان فشردگی در بدن آن اسب‌ها وجود دارد، چه مقدار تماس از سوی دست‌های سوارکار برقرار است، چه اندازه حمایت از سوی پای سوارکار اعمال می‌شود و از این دست مسائل. با این‌که این روزها در ورزش سوارکاری رفت‌وآمد فنی میان رشته‌ها متاسفانه کم شده است، بیشتر سوارکاران ایونتینگ دست‌کم اجرای هانترها را دیده‌اند. آن‌ها معمولا شگفت‌زده می‌شوند وقتی متوجه می‌شوند بهترین هانترهای نمایشی با فرم تحسین‌برانگیز از ارتفاع ۴ فوت می‌پرند؛ و وقتی بیشتر غافلگیر می‌شوند که درباره این واقعیت حرف می‌زنیم که هانترهای نمایشی به‌طور مداوم روی دست هستند ــ هرچند با تعادل و ریتمی عالی ــ و بدون حمایت عنان و با کمبود آشکار کمک ساق پای سوارکار می‌پرند.

به‌جای نیم‌توقف در نزدیک شدن به مانع ...

در این‌جا معمولا از آن نطق طولانی‌ام درباره تکنیک پرش نامرتب سوارکاران هانتر نمایشی می‌گذرم و به نتیجه‌گیری‌ام می‌رسم: اسب برای خوب پریدن نیازی ندارد مثل فنر جمع شود. هانترهای نمایشی تنها نمونه من از اسب‌های خوبِ پرنده نیستند؛ در سوی دیگر طیف سرعت، اسب‌های خوب استیپل‌چیس و مسابقات تیمبر هم پرشگرانی فوق‌العاده‌اند، آن‌ها هم به همان اندازه روی دست هستند و هیچ نشانی از درگیری و جمع‌شدگی درساژی در آن‌ها دیده نمی‌شود.

پس از این بحث، از سوارکار می‌خواهم دوباره به همان مانع نزدیک شود، اما این بار با نشستن بسیار سبک در زین، در حالی که شانه‌هایش جلوتر از لگنش باشد، پاهایش آرام بماند و دست‌هایش نرم باشد و فقط به اندازه‌ای تماس بگیرد که عنان‌ها رها و شناور نشوند. به او می‌گویم وقتی اسبش شروع به تندتر رفتن کرد، می‌خواهم چند درجه زاویه لگنش را بیشتر ببندد، فشار پا را بردارد و عنان‌ها را طوری بفشارد که انگار می‌خواهد آب را از اسفنج بیرون بکشد. در عمل، از سوارکار خواسته‌ام کمی جلوتر از حرکت سوارکاری کند. این سوارکار برای رسیدن به نتیجه از کمک‌های کلاسیک درساژ استفاده نکرد، اما اسبش بلافاصله فهمید او چه می‌خواهد. این روش، همان‌طور که معمولاً هم جواب می‌دهد، مؤثر واقع شد و او توانست اجرایی ارائه کند که بیشتر به الگوی ایده‌آل من نزدیک بود: می‌خواهم اسب و سوارکار به مانع نزدیک شوند، بپرند، فرود بیایند و دور شوند؛ و همه این مراحل با یک سرعت ثابت انجام شود. استدلال من این است که اسبی که بتواند این یکنواختی و ریتم را حفظ کند، در تعادل است و در نتیجه تا بالاترین حد توانش خواهد پرید.

این تمرین را خودتان در خانه امتحان کنید

بسیاری از سوارکاران ایونتینگ آن‌قدر در استفاده از درساژ کلاسیک آموزش دیده‌اند که در ابتدا حرف‌های من برایشان باورپذیر نیست. آن‌ها هنوز هنگام نزدیک شدن به مانع در همان حال‌وهوای «عمیق‌تر بنشین، پاشنه‌ها را ببند و دست‌هایت را اصلاح کن» گیر کرده‌اند و اسب‌هایشان هم همچنان به دست آن‌ها می‌چسبند و در برابر آن مقاومت می‌کنند. من تمرین ساده دیگری هم دارم که به آن‌ها کمک می‌کند بفهمند استفاده از رویکردی متفاوت چگونه می‌تواند نتیجه بدهد؛ و باید برای شما هم مؤثر باشد.

در تمام این تمرین، حالت دوپوینت خود را حفظ کنید. می‌خواهم در حالی که در دوپوینت هستید، در امتداد ضلع بلند میدان با کانتر حرکت کنید، سپس از اسب‌تان بخواهید با عبور از یورتمه به قدم بیاید، بی‌آن‌که حالت دوپوینت شما به‌هم بخورد. برای این کار، زانوهای‌تان را مثل یک گیره لباس به شانه‌های اسب نزدیک و فشرده کنید و هم‌زمان دست‌ها را ببندید؛ اگر لازم بود، برای ثابت نگه‌داشتن دست‌ها، آن‌ها را روی گردن اسب تکیه دهید. وقتی زانوها را می‌بندید، یادتان باشد که با پشت زانو فشار بیاورید؛ اگر جلوی زانو را ببندید، ساق پا به عقب می‌چرخد.

دقت کنید که در این‌جا دارید در را می‌بندید، بی‌آن‌که به آن لگد بزنید؛ و وقتی بتوانید این کار را انجام دهید، دیگر «کمک‌ها»ی شما با هم تداخل نخواهند داشت. وقتی کمک‌های‌تان را ساده‌تر کنید، اسب‌تان هم نسبت به فشار پاشنه و هم نسبت به دست‌ها حساس‌تر می‌شود. بیل استاینکراس، دارنده مدال طلای المپیک، به من گفت: «برای رفتن، فشار بده و برای ایستادن، دست را ببند.» او بعد هم یادآوری کرد که نمی‌خواهد مرا در حال فشار دادن یا کشیدن ببیند، و قطعاً نه این‌که هر دو را هم‌زمان انجام دهم؛ اما می‌خواست که کمک‌هایم را ساده و از هم جدا کنم. این روش برای من جواب داد و مطمئنم برای شما هم جواب می‌دهد.

درباره جیم ووفورد

جیم ووفورد در سه دوره بازی‌های المپیک و دو دوره قهرمانی جهان شرکت کرد. او همچنین پنج بار با پنج اسب متفاوت قهرمان ملی ایالات متحده شد. ووفورد مربی‌ای بسیار مورد احترام بود. از سال ۱۹۷۸ و در طول چند دهه، او دست‌کم یک شاگرد در هر تیم المپیک، قهرمانی جهان و پان‌آمریکن ایالات متحده داشت. او در ۲ فوریه ۲۰۲۳ درگذشت.

این مقاله نخستین‌بار در شماره پاییز ۲۰۲۱ نشریه پراکتیکال هورسمن منتشر شد.

منبع: Practical Horseman – Training

آموزش سوارکاری

مشاهده در وب‌سایت اصلی