تنگ‌بستن بند بینی و گالوپ ناپایدار؛ دو خطای رایج در سوارکاری

اگر اهل اسب باشید، به احتمال زیاد فردی بسیار محافظه‌کار هستید.

منظورم از این واژه، معنای سیاسی آن در تقابل با لیبرال نیست؛ بلکه معنای تحت‌اللفظی آن است: گرایشی به حفظ وضع موجود.

وقتی پای رفاه اسب شما در میان باشد، برای این محافظه‌کاری دلایل بسیار محکمی وجود دارد.

اگر بدون تأمل دست به تغییر بزنید، پیامدهای آن می‌تواند سنگین باشد و اگر اشتباه کرده باشید، این اسب شماست که تاوانش را با سلامت و نداشتن لنگش می‌پردازد.

اگر خرد را توان پیش‌بینی پیامدها بدانیم، همه ما در مورد اسب‌هایمان می‌کوشیم خردمند باشیم؛ زیرا آن‌ها رفاه خود را با اعتمادی کامل به ما می‌سپارند.

به‌سختی می‌توان دو انگشتِ توصیه‌شده را زیر بندها جا داد.

وقتی در نهایت این بندبینی از روی بینی این اسب بیچاره شل شود، شیارهایی را خواهید دید که بر اثر سفتی بیش از حد بندبینی، روی حفره‌های سینوسی او افتاده است.

دهان باز اسب و کشش عنان‌ها نشان می‌دهد که او در خودحملی نیست.

بستن دهان اسب معمولاً همان نوع واکنش کرخت و بی‌رمقی را ایجاد می‌کند که در اینجا می‌بینیم.

وقتی به گذشته حرفه‌ای خود نگاه می‌کنم، می‌بینم که همیشه در برابر مُدها و تغییرات دنیای اسب مقاومت داشته‌ام.

بعضی مُدها، به‌ویژه در زمینه پوشش و تجهیزات ظاهری، آسیب چندانی به اسب‌ها نمی‌زنند؛ هرچند تجمل و زرق‌وبرق بیشتر از آنکه نشانه توجه سوارکار به اسبش باشد، نشان‌دهنده نیاز او به جلب توجه است.

برخی مُدهای دیگر اما آزاردهنده‌ترند؛ رولکور به ذهن می‌آید. بعضی هم، مانند استفاده از الگوی واقعی تمرینات اینتروال که امروز دیگر منسوخ شده است، یعنی دوره‌های کوتاه فشار حداکثری، با نظمی تأسف‌بار به اسب‌ها آسیب می‌زنند.

برخلاف انسان‌ها، اسب‌ها خودشان بر سلامت حرکتی‌شان نظارت نمی‌کنند.

اگر از یک اسب خوب بخواهید تا مرز فرسودگی چهارنعل برود، او با میل و رغبت برای شما به خودش آسیب می‌زند.

سوارکاران مدرن ایونتینگ شاید بگویند برای آماده‌سازی اسب‌هایشان از سیستم اینتروال استفاده می‌کنند، اما آنچه واقعاً منظور دارند، بهره‌گیری از یک الگوی متناوبِ تمرین و آماده‌سازی است.

با وجود مزایای محافظه‌کاری، باید همیشه در برابر بهبود در نگهداری و آموزش اسب‌هایمان گشوده باشیم؛ به‌ویژه زمانی که این تغییر با پژوهش علمی پشتیبانی می‌شود.

منظورم دو موضوعی است که پیش‌تر هم درباره آن‌ها نوشته‌ام: استفاده و سوءاستفاده از بندبینی‌های سفت در درساژ، و وضعیت ناایمن و ناپایدار چهارنعل رفتن که کم‌کم وارد آموزش ما شده است.

یک بندبینی برای همه؟

بندبینی‌ها یکی از مواردی هستند که هنگام مربیگری بارها آزارم می‌دهند.

برای نمونه، بندبینی‌های فلش در دنیای ایونتینگ همه‌جا دیده می‌شوند.

تقریباً هر اسبی که می‌بینم یکی از آن‌ها را بسته است.

بندبینی فلش ذاتاً خوب روی سر اسب نمی‌نشیند؛ در اصل هم نوعی بندبینی هشتی ناکارآمد است، بنابراین تقریباً همیشه بیش از حد سفت بسته می‌شود و در نتیجه، فرورفتگی آشکاری در بافت روی استخوان بینی ایجاد می‌کند و گاه حتی زخم‌های کوچکی روی لب‌ها به جا می‌گذارد.

افزون بر این، این نوع بینی‌بندها می‌توانند در سازوکار طبیعی بلع اسب اختلال ایجاد کنند و دقیقا همان مقاومتی را به‌وجود آورند که قرار بوده برطرفش کنند.

نمی‌دانم کدام‌یک بیشتر آزارم می‌دهد: بینی‌بندهای بیش از حد سفت، یا استفاده بی‌فکر از تجهیزات، بی‌آن‌که اصلا در نظر گرفته شود آیا این وسیله در این مرحله از آموزش برای این اسب مناسب هست یا نه. همه اسب‌های دنیای ایونتینگ نه به بینی‌بند فلش نیاز دارند و نه با آن عملکرد خوبی نشان می‌دهند. با این حال، وقتی از سوارکاران می‌پرسم آیا بینی‌بندهای دیگر، یا حتی بی‌بینی‌بند را امتحان کرده‌اند، طوری نگاهم می‌کنند که انگار همین حالا از سفینه مادر پایین آمده‌ام. مشخص است که اصلا به فکرشان نرسیده چیز دیگری را امتحان کنند. بالاخره همه اسب‌هایشان را همین‌طور زین و یراق می‌کنند، پس لابد درست است. آه.

در گذشته، مخالفت خود را با استفاده از بینی‌بندهای بیش از حد سفت، بیشتر از منظر عملی مطرح کرده‌ام تا علمی. استدلالم این بود که هم در مقررات فدراسیون بین‌المللی سوارکاری FEI و هم در قوانین فدراسیون سوارکاری ایالات متحده، این‌که اسب دهنه را نرم بجود نشانه‌ای مثبت تلقی می‌شود و داوران نیز در آزمون درساژ با نمره‌های خوب به این رفتار پاداش می‌دهند. یک تعریف کاربردی از آموزش کلاسیک این است که از اسب چیزی نخواهیم که در طبیعت انجامش نمی‌دهد. روشن است که بستن دهان اسب با تسمه، رفتاری غیرطبیعی است و از نظر پذیرش دهنه، نرمی تماس یا خودنگهداری، به نتیجه‌ای کلاسیک منجر نمی‌شود. طبیعی است که همه ما بهترین نمره ممکن را برای اسب‌هایمان می‌خواهیم، اما وقتی بینی‌بند را تا حد ممکن سفت می‌کنیم، در واقع مانع می‌شویم که اسب دهنه را به‌درستی بپذیرد.

با توجه به همه این موارد، قابل درک است که مجموعه‌ای از مقاله‌های اخیر در www.eurodressage.com توجهم را جلب کرد و مرا به مطالعه پژوهش‌های علمی درباره اثر بینی‌بندهای سفت بر اسب‌ها کشاند. این‌که یافته‌های پژوهشگران نشان می‌دهد بینی‌بندهای سفت برای اسب‌ها آزاردهنده و مصداق بدرفتاری هستند، تعجب‌آور نیست. اما دانش علمی تازه به این معناست که حالا می‌توانیم چیزی را ثابت کنیم که در گذشته فقط مطرح می‌شد.

اگر ثابت شده باشد که شیوه‌های فعلی ما، هرچند ناخواسته، برای اسب‌ها آزاردهنده است، پس باید بی‌درنگ روش‌های تازه‌ای را بر پایه آخرین یافته‌ها در پیش بگیریم. آنچه برای من تعجب‌آور است این است که چنین اتفاقی نمی‌افتد: سوارکاران و مربیان در واکنش به اطلاعات تازه، روش‌های خود را تغییر نمی‌دهند. ما کاری را به شیوه‌ای مشخص انجام می‌دهیم فقط چون همیشه همین‌طور انجامش داده‌ایم و یاد گرفتن روش‌های تازه برایمان دردسر دارد. این طرز فکر در دنیای سوارکاری بسیار رایج است و مانعی بزرگ بر سر راه بهبود سلامت و آموزش اسب‌های ما به‌شمار می‌رود.

ادامه تاخت با ناکارآمدی

در همان راستای ادامه استفاده آزاردهنده از دماغه‌بندها، سوارکاران ایونتینگ هنوز هم مدت‌ها پس از آن‌که کالج سلطنتی دامپزشکی لندن (با همکاری مدرسه مسابقات اسب‌دوانی بریتانیا) مشخص کرد کارآمدترین و از نظر علمی درست‌ترین وضعیت چهارنعل با آنچه بسیاری از مربیان ایونتینگ آموزش می‌دهند تفاوت زیادی دارد، همچنان یک فرم چهارنعل ناکارآمد و ناپایدار را می‌آموزند.

این موضوع از چند جهت برای من گیج‌کننده است.

نخست این‌که انجمن‌ها و سازمان‌های مختلفی که در اداره و پیشبرد ایونتینگ نقش دارند، کنجکاوی آشکاری درباره اصول پایه و مکانیک این ورزش از خود نشان نمی‌دهند.

علاوه بر این، به نظر می‌رسد مربیان هنگام انتقال اصول مکانیکی به شاگردانشان، توانایی نقد و ارزیابی چندانی ندارند.

آن‌ها ظاهرا راضی‌اند فقط چیزی را که در مسیر شنیده‌اند، تکرار کنند.

ما به بازنگری مداوم در اصول پایه خود نیاز داریم؛ بازنگری‌ای که با نگاه به اصلاح و بهبود انجام شود، به‌ویژه وقتی این تغییرات و اصلاحات بر پایه پژوهش علمی استوار است.

متاسفانه چنین چیزی در عمل دیده نمی‌شود.

در حال حاضر، تعداد زیادی از سوارکاران ایونتینگ با پاهای صاف بالای اسب‌هایشان می‌ایستند، وزن بدنشان را با تکیه بر دست‌های پل‌زده روی گردن اسب می‌اندازند و در چهارنعل، کورکورانه به سمت پرتگاه می‌تازند.

این فقدان کنجکاوی و همچنین نبود میل به پیشرفت، به ورزش ما آسیب می‌زند.

حالت ایستاده در چهارنعل می‌تواند به همان اندازه به ایونتینگ آسیب بزند که «کریست ریلیز» به دنیای هانتر/جامپر زد؛ روشی که نسل‌هایی از سوارکاران را به وجود آورد که نمی‌توانند ارتباط با دهان اسب‌شان را حفظ کنند.

اگر از اشتباهات دیگران درس نگیریم، ناچاریم همان‌ها را تکرار کنیم.

وقتی بهار گذشته رقابت‌های سه‌روزه رولکس کنتاکی را تماشا می‌کردم، برایم روشن بود که مشکلات بسیاری از سوارکاران با مسیر، ناشی از وضعیت‌های به‌شدت نادرست در چهارنعل بود.

اسب‌های چهارستاره ذاتا پرشور و سرزنده‌اند و وقتی آن‌ها را به آمادگی بدنی کامل می‌رسانیم، نگاه و واکنشی نسبت به سرعت و موانع ثابت پیدا می‌کنند که مناسب هر کسی نیست.

بارها و بارها سوارکارانی را می‌دیدم که در حالی وارد میدان دید می‌شدند که کاملا صاف روی رکاب‌ها ایستاده بودند.

چون اسب‌هایشان با حالتی بسیار تهاجمی چهارنعل می‌رفتند، معمولا در تلاشی بی‌ثمر برای کم کردن سرعت و آماده شدن برای یک ترکیب دشوار، به عنان‌ها تکیه می‌دادند و به عقب متمایل می‌شدند.

وقتی سوارکار کاملا صاف می‌ایستد و عنان را می‌کشد، اسب او معمولا بدنش را برعکس می‌کند؛ سر بالا می‌آید و پشت پایین می‌افتد و خشک و قفل می‌شود.

این فرم در نزدیک شدن به مانع، تقریبا تضمین‌کننده دردسر است و سوارکاران رولکس که از این شیوه استفاده می‌کردند، بسیار در معرض خطا بودند.

وقتی این را با وضعیت سوارکاران خوش‌سبک کراس‌کانتری مانند ویلیام فاکس‌پیت از بریتانیا و اندرو نیکلسون از نیوزیلند مقایسه می‌کنید، تفاوت‌ها کاملا چشمگیر است.

جالب اینجاست که نتایج خوب، همیشه به‌نظر می‌رسد در پی اصول بنیادی درست به دست می‌آید.

بنابراین، بر پایه یافته‌های علمی، اصول پایه بسیاری از سوارکاران آمریکایی ما در چهارنعل و پرش در کراس‌کانتری دچار ایراد است.

بدیهی است که به مطالعه‌ای جدی و اقداماتی اصلاحی نیاز داریم.

شاید وقت آن رسیده باشد که فدراسیون سوارکاری ایالات متحده و انجمن ایونتینگ ایالات متحده با سازمان‌هایی مانند آکادمی مسابقات اسب‌دوانی آمریکای شمالی کریس مک‌کرون یا مدرسه اسب‌دوانی بریتانیا وارد نوعی همکاری شوند.

این دو سازمان در حوزه خود همان اندازه اعتبار دارند که استادان ما در درساژ و پرش با اسب، و ما باید از تخصص آن‌ها بهره ببریم.

می‌دانم که در سراسر کشور مربیان و نظریه‌پردازانی هستند که با من موافق نیستند، اما تا امروز دیدگاه‌های آن‌ها فقط همین بوده است؛ دیدگاه، نه شواهد علمی.

تا زمانی که پژوهش‌های بیشتری ثابت نکند ایستادن روی رکاب‌ها کارآمدترین شیوه برای چهارنعل رفتن است، من همچنان بر اساس یافته‌های کنونی آموزش خواهم داد.

در پایان، برایم عجیب است که سوارکاران ایونتینگ چه اندازه کم برای بخش کراس‌کانتری ورزش خود مطالعه و وقت صرف می‌کنند.

سوارکاران با رضایت کامل شش ماه در یک اصطبل درساژ وقت می‌گذارند تا یاد بگیرند چگونه در یورتمه درست بنشینند.

آن‌ها با اشتیاق از فرصت کار با مربیان پرش با اسب استفاده می‌کنند تا زمان‌بندی و مهارت کار در میدان خود را در آن رشته بهتر کنند.

اما وقتی نوبت به مطالعه عمیق درباره سواری با سرعت روی موانع ثابت می‌رسد، هیچ اتفاقی نمی‌افتد.

منطقی است که این سوارکاران با یک اصطبل استیپل‌چیس درگیر کار شوند.

در آن‌جا می‌توانستند بیاموزند که چگونه درست چهارنعل بروند، اسب‌هایشان را با استفاده از اهرم به‌جای دهنه‌های تیز مهار کنند و درک درستی از ریتم و سرعت به دست آورند؛ درکی که باعث می‌شود سرعت‌هایشان در مسیر کراس‌کانتری رولکس در مقایسه، مثل قدم‌زدنی در پارک به نظر برسد.

هرچند ایونتینگ ورزشی پرریسک است، ما باید با تکیه بر تخصص، هر اقدامی را برای کنترل این ریسک انجام دهیم. تکرار اشتباهات‌مان با این انتظار که نتیجه بهتری بگیریم، تعریف خوبی از جنون است. کسانی که بیرون از ورزش ما هستند گفته‌اند فکر می‌کنند ما برای رفتن به کراس‌کانتری دیوانه‌ایم. اجازه ندهیم حق با آن‌ها باشد. وقت تغییر رسیده است.

درباره جیم ووفورد

جیم ووفورد، نویسنده باسابقه ستون هورس‌من عملی، در سه دوره بازی‌های المپیک و دو دوره قهرمانی جهان رقابت کرد. او همچنین پنج بار قهرمان ملی ایالات متحده شد. علاوه بر این، او مربی‌ای بسیار مورد احترام هم بود. در چندین دهه، از سال ۱۹۷۸ به بعد، دست‌کم یک شاگرد او در تمامی تیم‌های المپیک، قهرمانی جهان و پان‌آمریکن ایالات متحده حضور داشت. او در ۲ فوریه ۲۰۲۳ درگذشت.

این مقاله نخستین‌بار در شماره سپتامبر ۲۰۱۲ هورس‌من عملی منتشر شد.

منبع: Practical Horseman – Training

آموزش سوارکاری

مشاهده در وب‌سایت اصلی