تمرین درست کراس‌کانتری در ایونتینگ
ایونتینگ دنیای عجیبی است. ما به یک دلیل ساده سراغ آن می‌رویم؛ کراس‌کانتری. اما برای آن‌که بتوانیم از آن لحظه‌های فوق‌العاده رقابت در چهارنعل لذت ببریم، ساعت‌های بی‌پایانی را صرف یورتمه رفتن روی دایره می‌کنیم تا به نمره گریزپای ۱۰ در یک حرکت درساژ برسیم، یا در دنیای نه‌چندان بی‌نقص پرش با اسب، بیهوده به دنبال گام‌های کامل می‌گردیم.
بیشتر سوارکاران ایونتینگ با رضایت این بهای را می‌پردازند تا بالاخره به کراس‌کانتری برسند. هیجان مقاومت‌ناپذیر چهارنعل رفتن در دشت‌های باز و عبور از موانع با اسبی که همان‌قدر از این حس لذت می‌برد که شما، باعث می‌شود هر بهایی ناچیز به نظر برسد. اما دلیل این‌که می‌گویم ایونتینگ دنیای عجیبی است، همین‌جاست: کراس‌کانتری از میان سه فاز، هم لذت‌بخش‌ترین است، هم دشوارترین برای یادگیری، و هم بیشترین خطر را در بر دارد؛ با این حال، کمترین تمرین را برای آن انجام می‌دهیم.
علاوه بر این، بسیاری از سوارکاران به این نتیجه رسیدند که تغییر از فرمت کلاسیک به فرمت کوتاه، درساژ و پرش با اسب را به بهای تضعیف کراس‌کانتری پررنگ‌تر کرده است. این نتیجه‌گیری به شکلی خطرناک نادرست بود و بسیاری بهای مرگباری برای آن پرداختند. اخیرا اظهارنظرهایی از سوارکاران ارشد بین‌المللی دیده‌ام که از حذف فرمت کلاسیک ابراز تأسف می‌کنند. آن‌ها بیش از پیش به این درک رسیده‌اند که حذف فرمت کلاسیک، به همان نسبت به از دست رفتن مهارت‌های اسبداری منجر شده است. با همین نگاه، می‌خواهم مروری دوباره بر تمرین و سوارکاری در کراس‌کانتری ارائه کنم.
آماده‌سازی بدنی، پیش از هر چیز
نخست این‌که کراس‌کانتری از میان سه فاز ایونتینگ، از همه پرفشارتر است و به برنامه‌ریزی بلندمدت و آماده‌سازی بدنی نیاز دارد. اخیرا متوجه شده‌ام که سوارکاران بیشتری برای حفظ مداوم سلامت جسمی اسب‌هایشان دچار مشکل هستند. به‌گمانم این موضوع تا حدی به ماهیت چهارفصل ایونتینگ در هر دو ساحل و تا حدی هم به این گرایش برمی‌گردد که سوارکاران می‌خواهند «با مسابقه دادن، اسب را آماده نگه دارند». با وجود انتقادهایی که به سوارکاران امروز دارم، در یک ویژگی آن‌ها تردیدی ندارم: اخلاق کاری فوق‌العاده‌ای دارند. با این حال، اگر در کنار سخت کار کردن، هوشمندانه هم کار کنند، نتایج بهتری خواهند گرفت. اسب‌ها مانند ورزشکاران انسانی خودتنظیمی ندارند و به همین دلیل بیشتر در معرض آسیب‌دیدگی هستند. متأسفانه هرچه یک اسب بااستعدادتر و مشتاق‌تر باشد، احتمال این‌که به سوارکارش نشان دهد به استراحت نیاز دارد کمتر می‌شود. به همین دلیل، هنگام آماده‌سازی بدنی اسب‌هایی که در اختیار من هستند، همیشه با دقتی وسواس‌گونه عمل می‌کنم. پیش از آن‌که آن‌ها در کراس‌کانتری تمرین کنند، بین ۴ تا ۶ هفته کار آرام آماده‌سازی را پشت سر گذاشته‌اند و حجم کارشان را به‌تدریج آن‌قدر افزایش داده‌اند که بتوانند در کانتر آرام، مسافتی معادل دو برابر طول متوسط مسیر کراس‌کانتری در سطح خودشان را طی کنند.
سپس، پرش از مانع به مانع
من نخستین جلسه تمرین کراس‌کانتری را ۲ تا ۴ هفته پیش از اولین مسابقه اسبم برنامه‌ریزی می‌کنم. (این جلسه تمرینی در برنامه آماده‌سازی او، جای یک روز تمرین بدنی را می‌گیرد.) سه نوع تمرین کراس‌کانتری وجود دارد: مانع به مانع، کراس‌کانتری ژیمناستیکی و مسیرهای کوتاه. هر یک از این‌ها تأثیر مشخصی بر اسب شما دارد و درباره هر کدام صحبت خواهیم کرد.
تمرین مانع‌به‌مانع، از نظر فشار بدنی، آسان‌ترین نوع کار برای اسب شماست و به همین دلیل، پس از دوره‌ای طولانی بدون روزهای تمرین کراس‌کانتری یا مسابقه، از همین شیوه استفاده می‌کنم.
الگوی مانع‌به‌مانع دقیقا همان چیزی است که از نامش برمی‌آید؛ بین موانع قدم می‌روید، یک کانتر متعادل می‌گیرید، از یک مانع تکی می‌پرید و دوباره به قدم برمی‌گردید.
کانتر را به‌اندازه کافی دور از مانع شروع کنید تا زمان لازم برای پیدا کردن ریتم‌تان را داشته باشید.
بعد از مانع، مطمئن شوید اسب‌تان با همان سرعتی که به مانع نزدیک شده بود، در کانتر از آن دور می‌شود.
دقت کنید که گفتم «کانتر»، نه «چهارنعل».
تمرین در چهارنعل، در مراحل بعدی این روند آموزشی انجام می‌شود.
پیش از شروع فصل، در نخستین مواجهه اسب با کار کراس‌کانتری، همیشه دست‌کم یک سطح پایین‌تر از سطح مسابقاتی‌اش تمرین می‌کنم.
می‌خواهم هر دوی شما اعتمادبه‌نفس پیدا کنید، درک‌تان از تکنیک کراس‌کانتری عمیق‌تر شود، آمادگی بدنی‌تان بالاتر برود و از کار لذت ببرید.
من زیر نظر مربیانی کار کرده‌ام که اسب‌ها و سوارکاران‌شان را وادار می‌کردند با خونسردی از موانع بزرگ تمرین بپرند.
این جلسات، تقریبا همیشه برای اسب و سوارکار دلسردکننده بود و من از چنین وضعیتی پرهیز می‌کنم.
همچنین از این‌که به سوارکارانم بگویم به مانع «خیلی نزدیک شوید» یا «خیلی دور بایستید»، خودداری می‌کنم.
این اصطلاح‌ها به حالت‌هایی اشاره دارد که با فاصله نظری درست تفاوت دارند؛ فاصله‌ای که معمولا این‌گونه تعریف می‌شود: پرش از نقطه‌ای در جلوی مانع که به اندازه ارتفاع مانع فاصله دارد ـ و اگر مانع علاوه بر ارتفاع، عرض هم داشته باشد، نصف عرض آن نیز به این فاصله اضافه می‌شود ـ و فرود آمدن در همان فاصله در پشت مانع.
اما یادتان باشد که در عمل، همیشه همین اتفاق نمی‌افتد.
برای این‌که کسی بتواند چند گام پیش از مانع، محل برخاستن را به‌طور مداوم و دقیق پیش‌بینی کند، تجربه بسیار زیادی لازم است.
اگر باور داشته باشید هر بار که فاصله درست را پیش‌بینی نکنید شکست می‌خورید، حق با شماست؛ شکست خواهید خورد.
به همین دلیل، به‌جای پافشاری بر دقت، من بر ریتم پافشاری می‌کنم.
وقتی ریتم را حس می‌کنید، تعادل را هم حس می‌کنید و وقتی اسب‌تان متعادل باشد، در بهترین سطح توانایی‌اش می‌پرد.
به همین سادگی است.
هنر تنظیم گام ـ یعنی توانایی پیش‌بینی و اثرگذاری بر تعداد گام‌های باقی‌مانده تا مانع ـ مهارتی است که یاد گرفتنش زمان زیادی می‌برد.
تا آن زمان، به یک سیستم سواری و تمرین نیاز داریم که برای اسب‌ها و سوارکاران کم‌تجربه‌تر هم کارآمد باشد.
حالا که صحبت از پیش‌بینی گام شد، بگذارید درباره چشم‌هایتان هم حرف بزنیم.
اگر مانع را نبینید، نمی‌توانید گام‌تان را هم درست تشخیص دهید.
برای اندازه‌گیری فاصله، باید یک نقطه مرجع ثابت داشته باشید.
به همان نقطه‌ای از مانع نگاه کنید که اسب‌تان به آن نگاه می‌کند؛ یعنی بالای مانع.
در مانع عمودی به بالای مانع نگاه کنید، در مانع موازی به تیر جلویی، در تریپل‌بار به تیر عقبی و در هاگزبک به تیر بالایی.
تا وقتی آن نقطه از مانع بین گوش‌های اسب‌تان از دید خارج شود، نگاه‌تان را روی همان‌جا نگه دارید و بعد به جلو نگاه کنید.
اگر به مانع نگاه کنید و ریتم‌تان را حفظ کنید، به احتمال زیاد یک جلسه تمرین کراس‌کانتری خوب خواهید داشت.
وقتی برای انتخاب موانع کراس‌کانتری که می‌خواهید بپرید برنامه‌ریزی می‌کنید، حتما یک بنک، یک خندق و آب را هم در نظر بگیرید. (در نزدیک شدن به بنکِ سربالا، به بالای بنک نگاه کنید، انگار با یک مانع عمودی روبه‌رو هستید. هنگام پریدن از خندق، با آن مثل یک تریپل‌بار برخورد کنید و نگاه‌تان به لبه پشتی خندق باشد. ) چند مانع اول شما باید تنه‌درخت‌های ساده روی زمین هموار باشند؛ بعد از آن می‌توانید سراغ موانعی بروید که کمی در سربالایی یا سراشیبی قرار دارند. در نخستین جلسه تمرین فصل، من ترکیب‌های زیادی را تمرین نمی‌کنم. این بخش را به جلسه بعدی کراس‌کانتری موکول می‌کنیم.
سپس نوبت ژیمناستیک کراس‌کانتری است
حدود یک هفته تا ۱۰ روز بعد از تمرین مانع‌به‌مانع، جلسه بعدی کراس‌کانتری من چیزی است که به آن «ژیمناستیک کراس‌کانتری» می‌گویم. (تمرین پرش با اسب من هم مطابق برنامه کلی تمرین ادامه پیدا می‌کند. ) چون قرار است این ژیمناستیک را جزءبه‌جزء بسازید، برای این نوع تمرین به یک گروه مانع نیاز دارید. یکی از دوستان اصطبل را پیدا کنید و وظایف را با هم جابه‌جا کنید. گاهی از روی زمین بیشتر از روی زین یاد می‌گیرید، بنابراین در هر دو نقش برایتان جالب خواهد بود.
بسته به امکانات محلی که در آن تمرین می‌کنید، یک جفت پایه و چند چوب را کنار یک بنک کوچک ببرید، به همین تعداد پایه و چوب را کنار یک خندق ساده بگذارید؛ خندقی که قبل یا بعد از آن هیچ تنه‌درخت یا چوبی نباشد؛ و دوباره همین کار را کنار یک مانع آب انجام دهید که در ورودی یا خروجی آن هیچ تنه‌درخت یا چوبی راه را نبسته باشد. با پریدن از تنه‌درخت‌های ساده، رول‌تاپ‌ها و اکسِرها بدن اسب را گرم کنید؛ با همان رویکردی که در نخستین جلسه کراس‌کانتری داشتید. احتمالا متوجه شده‌اید این نوع تمرین به کجا می‌رسد. من پایه‌ها را با یک چوب روی زمین، پایینِ بنک و در فاصله ۱۸ فوتی از لبه بنک قرار می‌دهم. اگر چوب کافی داشته باشم، یک چوبِ تنظیم هم روی زمین و در فاصله ۹ فوتی بیرون از چوبی که بین پایه‌ها قرار دارد می‌گذارم.
مگر این‌که پونی داشته باشید یا اسبی با گام بسیار کوتاه، برنامه‌ریزی کنید که به همه این تمرین‌های ژیمناستیکی با یورتمه نزدیک شوید. می‌خواهم اسب شما یاد بگیرد با تکنیک و قدرت بپرد، نه با اتکا به شتاب. وقتی چوب‌ها روی زمین هستند، با عنان تا حد ممکن آزاد، از بنک بالا و پایین بروید. می‌خواهم اسب‌تان خودش فکر کند و در عین حال، بالا و پایین پریدن از بنک تمرین بسیار خوبی برای تقویت موقعیت مستقل شما در پرش است. (نکته: یکی دو بار اول که به بالا می‌پرید، یال اسب را بگیرید. این کار از آنچه به نظر می‌رسد سخت‌تر است و نمی‌خواهم از حرکت جا بمانید. ) وقتی اسب‌تان آرام و ریلکس شد، در حالی که رفت‌وبرگشت کار می‌کنید از گروه مانع بخواهید چوب بین پایه‌ها را بالا بیاورند. چوب دوم را روی زمین نگه دارید. این چوب در مسیر بالا رفتن نقش چوب تنظیم را دارد و در مسیر پایین آمدن هم به حفظ تعادل اسب کمک می‌کند.
فاصله بین چوب و بنک طوری طراحی شده که در هر دو جهت، نزدیک شدن با یورتمه مناسب باشد. گاهی اسب‌ها هنگام پایین پریدن آن‌قدر دور از بنک فرود می‌آیند که به‌جای برداشتن یک گام، با یک پرش کوتاه از روی چوب بیرون می‌زنند.
از تیم موانع‌تان بخواهید یک ریل سوم را روی زمین، در میانه مسیر بین بانک و مانع قرار دهد.
برای حل این مشکل، سراغ افزایش تماس با عنان نروید.
هرچه در مسیر پایین آمدن بیشتر بکشید، اسب بیشتر سرش را بالا می‌آورد و پشتش را خالی می‌کند و پرشش را دورتَر انجام می‌دهد.
وقتی اسب‌تان آرام شد و رفت‌وبرگشت را با آرامش می‌پرد، به‌تدریج ارتفاع ریل را بالا ببرید تا به ارتفاع سطح مسابقه شما برسد؛ مثلا ۳ فوت و ۳ اینچ برای سطح ترینینگ، و به همین ترتیب.
بانک‌هایی که برای تمرین مناسب‌اند، معمولا ۲ تا ۳ فوت ارتفاع دارند.
این‌ها هم برای اسب‌تان و هم برای خود شما تمرین‌های بسیار خوبی هستند.
عنان را تا حد ممکن نرم نگه دارید و مطمئن شوید هنگام پرش به بالا با حرکت اسب همراه می‌شوید، و در مسیر پایین آمدن اجازه می‌دهید اسب از زیر شما بیرون بپرد.
برای تنوع، بعد از کار روی ژیمناستیک بانک، می‌توانید با چهارنعل از روی چند کنده ساده و رول‌تاپ عبور کنید تا کشش رو به جلو و انرژی حرکتی اسب دوباره برقرار شود.
بعد از آن، با قدم به سمت خندق بروید؛ جایی که همان الگوی تمرینی و همان تعداد ریل را به کار می‌برید و سپس، کمی بعد و پس از یکی‌دو مانع سرگرم‌کننده با چهارنعل، همین الگو را در پرش آب تکرار می‌کنید.
در پرش آب، برای اسب‌های بسیار کم‌تجربه، ریل را ۱۸ فوت از لبه آب می‌گذارم تا پیش از ورود به آب یا هنگام خروج از آن، روی زمین خشک جهش کنند و فرود بیایند.
برای اسب‌های باتجربه‌تر، ریل را روی لبه آب قرار می‌دهم.
وقتی در استفاده از ژیمناستیک کراس‌کانتری راحت شدید، تنها چیزی که آن را محدود می‌کند خلاقیت شما و مرحله آموزشی اسب‌تان است.
می‌توانید هر پرسش کراس‌کانتری را که در مسابقه دیده‌اید بازسازی کنید؛ فقط دقت کنید آن را مرحله‌به‌مرحله معرفی کنید، نه یک‌باره.
حالا نوبت کورس‌های کوتاه است
پس از حدود یک هفته دیگر کار آرام، که شامل تمرین درساژ، پرش با اسب و همچنین آماده‌سازی بدنی خواهد بود، برای سومین بار تمرین می‌کنم؛ این بار با رویکرد کورس کوتاه.
دو تا سه کورس کوتاه طراحی کنید که هر کدام حدود ۲ دقیقه طول داشته باشد و با سرعت تقریبی ۳۵۰ تا ۴۰۰ متر در دقیقه طی شود.
هر کورس باید شامل یک پرش آسان برای شروع، یک پرسش ساده در گردش و یکی از آن سه ویژگی‌ای باشد که در ژیمناستیک به کار بردید.
برای نمونه، یک بانک بزرگ‌تر با یک کنده روی آن یا یک ترکیب ساده بانک را در کورس بگنجانید.
پس از آن، یک یا دو مانع دیگر با ریتم روان بیاید و سپس چند دقیقه قدم بروید.
وقتی تنفس اسب‌تان تقریبا به حالت عادی برگشت، دومین کورس کوتاه را آغاز کنید؛ این بار با یک پرسش خندق، و باز هم پس از آن یک دوره استراحت در نظر بگیرید.
سومین کورس کوتاه شما باید شامل مجموعه پرش آب باشد، همراه با موانع آسان و اعتمادساز پیش و پس از آب.
هر یک از این سه نوع شیوه تمرین، هم مزایای خود را دارد و هم معایبش را.
کار کردن مانع‌به‌مانع از نظر بدنی برای اسب آسان‌ترین روش است، اما به‌دلیل ماهیت توقف و حرکت دوباره، حفظ ریتم در آن دشوار است.
ژیمناستیک کراس‌کانتری برای آموزش اسب به‌منظور مواجهه با ترکیب‌های پیچیده‌تر، بسیار ارزشمند است، اما تأکید زیادی بر کانتر جمع‌شده دارد و ممکن است اسب را تا حدی به عنان وابسته کند.
دوره‌های کوتاه برای بهبود آمادگی بدنی و بازسازی شرایط مسابقه، گزینه‌ای عالی هستند.
با این حال، اگر اسب شما به هر میزان تند و پرهیجان باشد، این نوع الگوی تمرینی می‌تواند او را بیش از حد روبه‌جلو کند.
هر یک از این الگوها را می‌توان متناسب با خلق‌وخوی اسب به کار گرفت.
برای مثال، اسب‌های مسابقه‌ای بازنشسته تروبرد باید بیشتر تمرین‌های مانع‌به‌مانع و ژیمناستیکی انجام دهند، چون دوره‌های کوتاه برای تروبردها به‌شدت وسوسه‌انگیز است.
در مقابل، اسب‌های کند و کم‌تحرک از انجام دوره‌های کوتاه سود می‌برند؛ تمرینی که هم آمادگی بدنی‌شان را افزایش می‌دهد و هم روحیه و واکنش‌پذیری‌شان را بیدار می‌کند.
اگر تمرین درساژ و پرش با اسب بهای رسیدن به هدف باشد، آماده‌سازی بدنی دقیق و تمرین حساب‌شده باعث می‌شود وقتی بالاخره بتوانید به کراس‌کانتری بروید، نتیجه و پاداش آن حتی بهتر هم باشد.