اثر راست‌دستی و چپ‌دستی بر نشستن سوارکار در زین
بیشتر سوارکاران یک «سمت خوب» و یک «سمت دشوار» دارند، اما آیا ممکن است بخشی از این گرایش‌ها به راست‌دست یا چپ‌دست بودن ما مرتبط باشد؟
آلسیا ماسینی، دانشجوی کارشناسی ارشد در دانشگاه گوئلف در انتاریوی کانادا، در پژوهشی همکاری کرده است که بررسی می‌کند آیا برتری جانبی سوارکار ــ از جمله دست غالب، پای غالب و طول پا ــ با تفاوت‌هایی در وضعیت نشستن هنگام سوارکاری ارتباط دارد یا نه. پژوهشگران چند تفاوت پایدار در حالت بدن میان سوارکارانی که یک سمت چپ یا راستِ غالب دارند پیدا کردند؛ یافته‌ای که نشان می‌دهد عدم تقارن‌های بدن ما می‌تواند بر نحوه نشستن روی زین اثر بگذارد و در نهایت بر این موضوع هم تأثیر بگذارد که اسب چگونه برای جبران این برتری جانبی، از عضلات خود استفاده می‌کند.
ماسینی می‌گوید: «به باور من، این پژوهش اهمیت دارد، چون تا جایی که ما می‌دانیم، نخستین مطالعه‌ای است که به‌طور مستقیم بررسی می‌کند برتری جانبی سوارکار چگونه بر وضعیت او روی زین اثر می‌گذارد. پژوهش‌های پیشین بیشتر بر این متمرکز بوده‌اند که راست‌دستی یا چپ‌دستی چگونه بر کشش عنان اثر می‌گذارد یا اینکه تجربه و توانایی ورزشی چگونه حالت بدن را شکل می‌دهد، اما هنوز مشخص نبود چه عاملی به‌طور مشخص محرک عدم تقارن در وضعیت سوارکار است.»
سوارکاران چپ‌دست وضعیت متقارن‌تری نشان دادند
یکی از روشن‌ترین یافته‌ها این بود که سوارکاران چپ‌دست، در مجموع، در وضعیت‌هایی سوارکاری می‌کردند که نسبت به سوارکاران راست‌دست به تقارن نزدیک‌تر بود.
این مطالعه نشان داد سوارکاران راست‌دست، وقتی از سمت چپ دیده می‌شدند، تمایل داشتند بالاتنه خود را بیشتر به جلو خم کنند. همچنین وقتی از پشت مشاهده می‌شدند، گرایش بیشتری به جلو آوردن پای راست و کج کردن سر به سمت راست داشتند.
در مقایسه، سوارکاران چپ‌دست تفاوت‌های کمتری از یک سمت به سمت دیگر نشان دادند. با این حال، آن‌ها هم کاملاً متقارن نبودند. سوارکاران چپ‌دست معمولاً با پاشنه پای چپ پایین‌تر از پای راست سوارکاری می‌کردند؛ موضوعی که این فرضیه را مطرح کرده است که شاید به این دلیل باشد که پای چپ کمی بلندتر قرار می‌گرفت یا پاشنه بیشتر به پایین فشار داده می‌شد.
پژوهشگران یادآور شدند که مطالعات قبلی نشان داده‌اند افراد چپ‌دست اغلب از نظر عملکردی، تقارن بیشتری بین دو سمت بدن خود دارند. هرچند این مطالعه به‌طور مستقیم برتری جانبی کل بدن را اندازه‌گیری نکرد، نتایج مربوط به وضعیت سوارکاری با این دیدگاه همخوان بود.
برتری دست و پا معمولاً با هم منطبق بود
این مطالعه همچنین نشان داد میان دست غالب و پای غالب ارتباطی قوی وجود دارد. سوارکارانی که راست‌دست بودند، معمولاً پای غالب راست داشتند، در حالی که سوارکاران چپ‌دست، به‌طور معمول، پای غالب چپ داشتند.
سوارکارانی که پای غالب راست داشتند، معمولاً بالاتنه خود را بیشتر به جلو متمایل می‌کردند و در نمای پشت، شانه‌هایشان بیشتر به سمت چپ قرار می‌گرفت. آن‌ها همچنین با پایی چپ که جلوتر قرار می‌گرفت سوارکاری می‌کردند.
در مقابل، سوارکارانی که پای غالب چپ داشتند، بالاتنه‌ای قائم‌تر را حفظ می‌کردند، پاهای خود را بیشتر زیر بدن نگه می‌داشتند و با پاشنه پایین‌ترِ پای چپ سوارکاری می‌کردند.
ماسینی می‌گوید: «آنچه برای ما جلب توجه کرد این بود که وضعیت بدنی سوارکار بسته به اینکه از سمت راست دیده شود یا از سمت چپ، تغییر می‌کرد. برای مثال، سوارکاران راست‌دست وقتی از سمت چپ دیده می‌شدند، بیشتر به جلو خم می‌شدند؛ موضوعی که نشان می‌دهد ممکن است مقداری چرخش تنه به سمت راست وجود داشته باشد، یا حتی حالتی که بسیاری از سوارکاران آن را با عنوان ‹افتادگی لگن› می‌شناسند. این مسئله پرسش‌های تازه‌ای را درباره اینکه جانبی‌بودن چگونه بر توزیع وزن در زین و رکاب‌ها اثر می‌گذارد مطرح می‌کند و ارزش تحلیل‌های سه‌بعدی آینده درباره عدم‌تقارن سوارکار را نشان می‌دهد.»
طول پا نیز بر وضعیت قرارگیری بدن اثر داشت
سوارکارانی که پاهای بلندتری داشتند، در حالت ایست، قدم و یورتمه بیشتر تمایل داشتند سر خود را به سمت چپ متمایل کنند. پاهای بلندتر همچنین در چند نوع حرکت با متمایل شدن لگن به سمت چپ همراه بود، در حالی که در کانتر، شانه‌ها گرایش داشتند بیشتر به سمت راست متمایل شوند.
این یافته‌ها نشان می‌دهد برخی گرایش‌های بدنی تحت تأثیر آناتومی طبیعی سوارکار قرار دارند.
اهمیت این موضوع چیست؟
ارزش کاربردی این پژوهش در آن است که می‌تواند به سوارکاران و مربیان کمک کند الگوهای قابل پیش‌بینی در وضعیت بدنی را تشخیص دهند.
برای مثال، سوارکار راست‌دستی که به‌طور مداوم از ناحیه تنه به جلو خم می‌شود، پای راست را جلوتر از پای چپ نگه می‌دارد یا سر را کمی به سمت راست متمایل می‌کند، لزوماً صرفاً در حال شکل دادن به یک عادت تصادفی در سوارکاری نیست. این گرایش‌ها می‌تواند با غلبه طبیعی یک سمت بدن مرتبط باشد. به همین ترتیب، سوارکاران چپ‌دست نیز ممکن است بخواهند بررسی کنند که آیا به‌طور مداوم پاشنه چپ را بیشتر از پاشنه راست پایین می‌دهند یا نه.
این مطالعه نشان نمی‌دهد که سوارکاران چپ‌دست ذاتاً سوارکاران بهتری هستند. در واقع، سوارکاران هر دو گروه عدم‌تقارن‌های قابل اندازه‌گیری نشان دادند. با این حال، نتایج نشان می‌دهد راست‌دستی یا چپ‌دستی و نیز غلبه یک پا، از عواملی هستند که هنگام ارزیابی وضعیت قرارگیری سوارکار و تدوین راهبردهای تمرینی فردی، باید مورد توجه قرار گیرند.
تلاش برای تقارن
ماسینی می‌گوید: «این یافته‌ها می‌تواند برای اسب پیامدهای مهمی داشته باشد، از جمله اثرات احتمالی بر سلامت اسکلتی‌عضلانی و ارتباط میان اسب و سوارکار. همچنین این نتایج اهمیت تمرینات فردی‌سازی‌شده برای سوارکار را نشان می‌دهد؛ از جمله تمرینات خارج از زین که می‌تواند به بهبود تقارن کمک کند.»
این مطالعه نشان داد که جانبی‌بودن سوارکار بر وضعیت سوارکاری اثر می‌گذارد. سوارکاران راست‌دست و آن‌هایی که پای غالب‌شان پای راست بود، بیشتر تمایل داشتند وضعیت‌های متمایل به جلو بگیرند و تفاوت‌های راست و چپ را در موقعیت پا و سر نشان دهند، در حالی که سوارکاران چپ‌دست عموماً با تقارن بیشتری سوارکاری می‌کردند. طول پا نیز در تفاوت‌های ظریف هم‌راستایی بدن نقش داشت.
به‌جای آن‌که فرض شود همه سوارکاران با چالش‌های یکسانی در وضعیت قرارگیری بدن روبه‌رو هستند، مربیان می‌توانند هنگام ارزیابی وضعیت بدنی و تعادل، راست‌دستی یا چپ‌دستی، پای غالب و ساختار بدنی سوارکار را در نظر بگیرند. درک این گرایش‌های طبیعی می‌تواند به سوارکاران و مربیان کمک کند عدم‌تقارن‌ها را زودتر شناسایی کنند و تمرین‌ها را برای بهبود تعادل، ثبات و ارتباط با اسب متناسب‌سازی کنند.
برای سوارکارانی که در پی تعادل بهتر و ارتباط شفاف‌تر با اسب خود هستند، شناخت گرایش‌های فردی می‌تواند نخستین گام برای رسیدن به موقعیتی مؤثرتر روی زین باشد. ابزارهای امروزی مانند ویدئوی آهسته و اپلیکیشن‌های تحلیل حرکت، مشابه آنچه در این پژوهش به کار رفت، ممکن است تشخیص این عدم‌تقارن‌های ظریف و تلاش برای دستیابی به تقارن بیشتر را از همیشه آسان‌تر کند.