راهکار پرورش جمعشدگی بدون مقاومت در درساژ
بیشتر سوارکاران درساژ، هنگام یادگیری اجرای گامهای جمعتر، در مقطعی با مقاومت اسب خود روبهرو میشوند.
از دید یک داور، چیزی که بیشتر از همه هنگام نشستن در نقطه «سی» جلب توجه میکند، برداشت نادرست از این است که چگونه باید به حرکتی گردتر و جمعتر و فرم بدنی مناسب رسید.
وقتی کشیدن به عقب، ارهکردن عنان، پایین نگهداشتن سر اسب، یا حتی برعکس آن، یعنی اسبی که تماس را رها میکند و پشت خط عمودی قرار میگیرد، دیده میشود، همه اینها نشانههای مقاومت هستند.
اسبها اغلب زمانی در برابر جمعشدن مقاومت میکنند که وادار شوند در شکلی ثابت قرار بگیرند و فراتر از محدوده راحتیشان در همان وضعیت نگه داشته شوند.
در این حالت، گردن یا فک را سفت میکنند، روی دست میافتند یا در بدن خود حالت خشکی و مقاومت ایجاد میکنند.
نشانههای آشکارتر هم از خواباندن گوشها و تابدادن دم گرفته تا واکنش دیرهنگام به کمکها، و حتی بلند شدن روی دو پا یا لگدزدن به پا یا اسپور را در بر میگیرد.
وقتی تازه شروع به اجرای حرکات لول دوم میکنید، ممکن است همراه اسبی شما زودرنج، بیمیل به کار و حتی کاملا ناسازگار به نظر برسد.
بهجای آنکه این را صرفا اتفاقی بد بدانید، بهتر است آن را نوعی بیان ناراحتی اسب در زبان خودش ببینید؛ و فرصتی برای اینکه یک قدم به عقب بردارید و برنامه تمرینیتان را دوباره ارزیابی کنید.
این زنگ خطر به شما میگوید باید شیوه استفاده از کمکها یا برنامه تمرینیتان را تغییر دهید.
ایجاد هارمونی با اسب یکی از بنیادیترین اهداف درساژ است.
و تنها راه رسیدن به آن، فراهمکردن شرایطی است که در آن اسب از سوی شما چیزی برای مقاومتکردن در برابرش پیدا نکند.
این در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما انجام آن آسان نیست.
در این مطلب توضیح میدهم که چگونه اجزای سازنده هرم تمرین ــ ریتم، آرامش، تماس، پیشروی، راستایی و جمعشدن ــ میتوانند به شما کمک کنند به سمت هارمونی بدون مقاومت حرکت کنید.
جمعشدن در بالاترین بخش هرم قرار دارد، چون موفقیت در آن به توانایی شما برای رسیدن به همه مؤلفههای مهم دیگر در گام نخست وابسته است.
بهجای آنکه آن را خانه بعدی فهرست تمرینیتان بدانید که باید تیک بخورد، بهتر است آن را فرایندی تدریجی و پیشرونده از رشد ژیمناستیکی در نظر بگیرید.
جمعشدن در یک اسب لول دوم که آموزش محکم و اصولی دیده، به استحکام و تثبیت جمعشدن در یک اسب FEI (فدراسیون بینالمللی سوارکاری) نیست.
این تفاوت را میتوان در رشد عضلانی اسب و در شیوه حرکتش دید؛ جایی که با افزایش تواناییاش برای حمل وزن بیشتر روی اندامهای عقب در حالت جمعشدن، تعادلش نیز بیشتر رو به بالا میرود.
برای بیشتر ما، رسیدن به جمعشدن در هر سطحی کار بسیار دشواری است.
این کار به زمان، صبر و ابزارهای مناسب برای پرورش اجزای هرم تمرین نیاز دارد.
ریشه مشکل را پیدا کنید
پیش از آنکه روی راهبرد تمرینی خود تمرکز کنید، مطمئن شوید اسبی که سوارش میشوید سالم است، لنگش ندارد و با زین و تجهیزاتش احساس راحتی میکند.
اولین دغدغه شما همیشه باید رفاه اسب باشد.
هر زمان که نشانههای مقاومت را بروز میدهد، این فهرست ساده را مرور کنید:
۱. از یک متخصص تنظیم زین بخواهید بررسی کند که زین، بهخوبی روی اسب شما مینشیند.
به یاد داشته باشید که با رشد و تکامل عضلات، فرم بدن او ممکن است تغییر کند؛ بنابراین شاید لازم باشد زین در فواصل زمانی مختلف دوباره تنظیم شود.
۲. از دامپزشکتان بخواهید معاینهای کامل انجام دهد تا هرگونه درد یا ناراحتی جسمی احتمالی رد شود.
۳. برای معاینه با دندانپزشک اسب وقت بگیرید تا وجود دندان گرگی، لبههای تیز، آبسه یا درد فک و اختلال مفصل گیجگاهیـفکی بررسی شود.
همچنین از دندانپزشک بخواهید تناسب دهنه را برای اسب شما ارزیابی کند.
بعضی اسبها که کام نرم پایینی دارند، با دهنه اسنافل فرانسویلینک بسیار بهتر کار میکنند، چون این نوع دهنه بهخوبی روی زبان مینشیند.
در مقابل، یک اسنافل معمولی روی زبان اثری شبیه فندقشکن ایجاد میکند و قوسی نوکتیز به وجود میآورد که هنگام اعمال فشار میتواند در کام نرم فرو برود.
به همین دلایل، من برای بیشتر اسبها دهنه کیکی فرانسویلینک را ترجیح میدهم.
ضخامت دهانه دهنه هم باید با اندازه دهان اسب شما متناسب باشد.
ضخیمترین دهنهها، یعنی ۲۱ میلیمتری، ملایمترین اثر را دارند؛ اما اگر اسب شما دهانی بهطور غیرمعمول کوچک دارد، ممکن است با دهنه ۱۸ میلیمتری راحتتر باشد.
۴. از یک کایروپراکتور یا ماساژدرمانگر توصیهشده بخواهید اسب شما را از نظر حساسیت یا درد در مفاصل یا بافتهای نرم در ناحیه پشت، شانهها، گردن و مانند آن بررسی کند.
۵. از نعلبندتان بخواهید مطمئن شود سُمهای اسب سالم هستند، وضعیت زمین مناسب است ــ یا اگر اسب نعل ندارد، دستکم برای او قابلتحمل است ــ و اینکه زیر نعل میخچه یا آبسه در حال شکلگیری نداشته باشد.
اگر هیچیک از این مشکلات وجود نداشت، گام منطقی بعدی این است که با صداقت شیوه استفاده خودتان از کمکها را ارزیابی کنید و ببینید اسبتان دقیقاً به چه چیزی اعتراض دارد.
اینجاست که نظریه درساژ میتواند واقعاً روشنگر باشد.
اجازه بدهید توضیح بدهم:
وظیفه شما بهعنوان مربی و مسئول اسب این است که یاد بگیرید جریان انرژی او را از پاهای عقب فعال به سمت جلو، بدون مقاومت، بهدرستی هدایت و مدیریت کنید.
این کار به شما امکان میدهد بدن او را در هر فرمی که میخواهید قرار دهید؛ برای مثال کشیده و پایین، کوتاهتر و گردتر (جمعشده)، با خم و فلکشن برای حرکات جانبی، یا برای کمک به مستقیمبودن و مواردی از این دست.
تصور کنید میخواهید او را از یک تونل یا راهروی باریک عبور دهید و لازم است دو طرف بدنش را طوری شکل دهید که با ایمنی از آن عبور کند.
فکر کنید که با پاها، وزن، نشیمن و دستهایتان در دو سوی بدن، انرژی او را در این راهرو به جریان میاندازید.
در اصل، شما با کمکهای بدنی خودتان فرمی را میسازید که میخواهید او بپذیرد و سپس اجازه میدهید انرژیاش در همان قالب جریان پیدا کند.
اگر در این راهروی کمکها سوراخ یا نقطهضعفی وجود داشته باشد، انرژی اسب میتواند از همانجا نشت کند.
برای مثال، این اتفاق ممکن است زمانی رخ دهد که گردن او را بیش از حد خم کنید؛ وضعیتی که باعث میشود انرژی از روی شانه بیرونی خارج شود.
باید این «سوراخهای کمکدهی» را ببندید تا انرژی و پیشروی اسب بتواند در تمام طول بدن او حرکت کند، بیآنکه جایی متوقف شود.
مقاومت، نشانه وجود یک گرفتگی یا نشت در این جریان است.
«حفرههای کمکی» خود را شناسایی و برطرف کنید
همه ما «حفرههای کمکی» داریم.
بدن هیچ انسانی کاملا متقارن نیست؛ بیشتر ما چپدست یا راستدست هستیم و این یعنی یک سمت غالب داریم که قویتر است و یک سمت ضعیفتر که البته اغلب انعطافپذیرتر و نرمتر است.
اگر مانژ شما آینه دارد، وقتی از کنار آن عبور میکنید با دقت به وضعیت نشستن و قرارگیری بدنتان توجه کنید.
بیشتر افراد با اتکای بیشتر روی یکی از استخوانهای نشیمن مینشینند، یا یکی از رانهایشان سفتتر است و کمتر میتواند کشیده شود و صاف روی زین قرار بگیرد، یا یکی از مفصلهای ران یا یک سمت قفسه سینهشان فرومیریزد.
گاهی خودمان کاملا متوجه کارهایی که انجام میدهیم و روی اسب اثر میگذارد، نیستیم.
برای مثال، اگر اغلب احساس میکنید اسبتان در یک یا هر دو جهت خشک یا تختهمانند است، ممکن است برای نرمکردن یا ایجاد خمیدگی، شروع کنید به کشیدن یا «دوشیدن» عنان داخلی.
اما تا وقتی این را بهعنوان مشکلی مربوط به پای داخلی تشخیص ندهید، نه مشکلی مربوط به عنان، هرگز بهطور کامل برطرف نخواهد شد.
در نتیجه، بهجای آنکه خشکی جانبی را از ریشه حل کنید، عادت میکنید بیآنکه کاملا آگاه باشید، مدام عنان داخلی را بکشید یا با آن فشار بیاورید.
یکی از مربیان سابق من به شوخی این وضعیت را «التهاب عنان داخلی» مینامید.
اگر آینه در اختیار ندارید، از یکی از دوستانتان بخواهید وقتی در هر دو جهت با قدم، یورتمه و کانتر سوارکاری میکنید، بدن شما را زیر نظر بگیرد و یادداشت بردارد.
او ممکن است چیزهایی را ببیند که خودتان از انجامشان بیخبر هستید.
یا از او بخواهید در جریان یک درس یا کلینیک از شما فیلم بگیرد.
فیلم را چند بار تماشا کنید تا وضعیت بدنی خودتان، رفتار اسبتان، شیوه هدایت مربی در طول جلسه و اینکه آیا راهحل یا نشانهای از پیشرفت میبینید یا نه را ارزیابی کنید.
برای کار روی نقاط ضعف خودتان و اسبتان، توصیه میکنم از تمرینهای ژیمناستیکی استفاده کنید که اضداد را در برابر هم به کار میگیرند؛ تمرینهایی که اغلب به آنها «تمرینهای کش لاستیکی» گفته میشود.
این تمرینها کمکم و بارها و بارها شما را از منطقه امنتان بیرون میآورند تا جایی که همان منطقه امن گستردهتر شود.
بعدا دو نمونه از آنها را مطرح میکنم.
هنگام تمرین این حرکات، یاد بگیرید خودتان مسئلهگشایی کنید و برای خود یک «جعبه ابزار» از روشهای مختلف برای رفع مشکلات بسازید.
در اصطبل برای خود یک دفترچه یادداشت داشته باشید و بهمحض آنکه از اسب پیاده شدید و کارهای اسب را مرتب کردید، بنشینید و بنویسید آن روز روی چه چیزی کار کردید، چرا آن کار را انجام دادید، چه حسی داشت، چه چیزی بهتر شد و فکر میکنید کدام بخش هنوز به بهبود بیشتری نیاز دارد.
این تمرینها را فقط زمانی انجام دهید که گرمکردن شما نشان داده باشد لایههای پایینی و میانی هرم تمرین برقرار شدهاند؛ یعنی ریتم، آرامش، ارتباط و تمایل به رفتن رو به جلو.
شما یورتمهای ریتمدار و آرام، و تماسی نرم و ثابت روی هر دو عنان برقرار کردهاید.
اسب شما پای داخلی و عنان داخلیِ خمکننده، و همچنین پای خارجی و عنان خارجیِ شکلدهنده را میپذیرد؛ همان دالانی که انرژی او را از درون آن هدایت خواهید کرد.
او با انرژی و با نگرشی مایل و همراه، بهخوبی رو به جلو حرکت میکند.
نرمی جانبی را بیازمایید و بهتر کنید
او آرام در زین مینشیند و در عین حال خطی مستقیم از شانه تا پشت آرنج، سپس تا استخوان لگن و پشت پاشنه خود را حفظ میکند و اجازه میدهد بازوی بالاییاش بهطور طبیعی از شانه رها شود تا بتواند خطی مستقیم از آرنج تا دهان اسب ایجاد کند.
او آنچه را «وضعیت درست» نامیده میشود برقرار کرده است؛ یعنی میزان صحیح خمیدگی داخلی به سمت راست برای دایرهای با این اندازه. این کار با انداختن کمی وزن بیشتر روی مفصل ران راست، استخوان نشیمن، ران و ساق پای راست انجام میشود؛ بخشهایی که کمی جلوتر از پای چپ او قرار گرفتهاند.
در همان زمان، با پای داخلی از اسب حمایت میکند تا روی دایره به داخل نیفتد و پاها، دستها و استخوانهای نشیمن خود را در دو سوی بدن او قرار میدهد تا دالانی برای عبور انرژی اسب ایجاد شود.
برای ایدهآل بودن، دست داخلی او میتواند کمی پایینتر باشد و پسسر اسب هم اندکی بالاتر قرار بگیرد.
برای اجرای موفق آن، او تماس نرم و یکنواخت را حفظ میکند و کمکهای واضح میدهد: وزن را روی استخوان نشیمن چپ میاندازد و دست چپش را از گردن اسب دور میکند.
همچنین توجه کنید که بازوی راست، آرنج راست و دست راست او به جلو میآیند تا امکان ایجاد این خمیدگی فراهم شود.
حالا دالان او انرژی را در جهت خمیدگی جدید هدایت میکند.
سپس دوباره به خمیدگی معمول روی دایره برمیگردد و همیشه آماده است اگر اسب شروع به از دست دادن این نرمی جانبی کرد، تمرین را تکرار کند.
تمرین زیر که در عکسهای بالا نشان داده شده است، با جابهجایی رفتوبرگشتی بین خمیدگی به داخل و خمیدگی به خارج، به شل شدن بدن اسب از پهلو به پهلو کمک میکند.
این تمرین همچنین آزمون خوبی برای سنجش نرمی و انعطافپذیری اوست.
گام ۱.
در یورتمه، روی یک دایره بزرگ به سمت راست، یعنی در جهت عقربههای ساعت، حرکت کنید؛ بهطوریکه لگن راستِ داخلی، استخوان نشیمن، ران و ساق پای راست شما کمی جلوتر از سمت چپ قرار بگیرد و وزنتان نیز اندکی بیشتر روی همان پای داخلی منتقل شود.پاهایتان را مانند یک قیچی نیمهباز تصور کنید.
به این حالت «پوزیشن راست» گفته میشود و برای خمکردن یا حرکت به سمت راست به کار میرود.
مرحله ۲. خمیدگی به داخل، یعنی سمت راست، را کمی اغراقآمیزتر کنید؛ به این صورت که با عنان داخلی، هدایت باز بدهید، آرنج داخلی را خم کرده و کمی به عقب بیاورید و همزمان دست داخلی را اندکی به سمت مرکز دایره ببرید.
به همان میزان فشاری که لازم است استفاده کنید تا سر اسب به اندازهای به داخل بیاید که بتوانید چشم راست او را ببینید؛ در عین حال، گردن او باید نرم بماند و در ناحیه پشت گلو و پسسر نیز تسلیم باشد.
همزمان، پای داخلی خود را روی گرت یا نزدیک آن فشار دهید یا ثابت نگه دارید.
مجموع این کمکها از اسب میخواهد که سمت داخلی بدنش را به شکل یک قوس، کمی گود کند.
برای حفظ این فرم، زانوی بیرونی خود را کمی بیشتر از حالت معمول خم کنید تا ساق پایتان عقبتر برود و با پهلوی اسب در تماس باشد.
این کار همچنین باعث میشود استخوان نشیمن شما در آن سمت سبکتر شود.
در مورد اسبهای بسیار حساس، فشار ران یا زانوی بیرونی نیز همین کارکرد را دارد.
در همین حال، دست چپِ بیرونی باید در سمت خودش، کنار گردن اسب، ثابت اما انعطافپذیر بماند تا ضمن اجازهدادن به خمیدگی داخلی، خطی عمدتاً مستقیم از دهان اسب، در امتداد گردن، تا دست شما حفظ شود.
مثل بیشتر موقعیتهای استفاده از کمکها، اصل کلی این است که برای گرفتن پاسخ از اسب، کمترین میزان کمک ممکن را به کار ببرید، اما هرقدر که لازم است از آن استفاده کنید.
بهمحض اینکه اسب پاسخ داد، کمک را فوراً بردارید یا کمتر کنید و او را تشویق کنید.
هنگام خمکردن اسب، از خودتان بپرسید: «آیا میتوانم او را صاف و متعادل نگه دارم؛ یعنی نه به داخل متمایل شود و نه در دایره به داخل بیفتد، و در عین حال به اندازه لازم دور پای داخلی من خم بماند؟»
اگر پاسخ منفی است، دوباره درخواست کنید تا جایی که بتوانید این کار را با درجهای از سهولت انجام دهید.
مرحله ۳. در ادامه، در حالی که همچنان روی همان دایره در جهت عقربههای ساعت حرکت میکنید، این بار خمیدگی و فلکسیون را به سمت چپ بخواهید.
کمکهای بدنی خود را برعکس کنید؛ به این معنی که اکنون لگن چپ، استخوان نشیمن، ران و ساق پای چپ شما، که حالا در نقش سمت بیرونی است، جلوتر از سمت راست قرار بگیرد و مقدار بیشتری از وزن نیز روی استخوان نشیمن چپ بیفتد.
پای چپ را روی گرت ببندید و عنان چپ را باز کنید تا از اسب بخواهید سرش را به سمت بیرون دایره برگرداند؛ همزمان با کمکهای منفعل عنان و پای راست، که حالا بیشتر نقش کمکهای بیرونی را دارند، فرم بدن او را کنترل کنید.
اسب باید روی همان دایره بزرگ باقی بماند، اما با کمی گودی در سمت چپ بدن و در عین حال با پرشدن و اتکا به پای راست و عنان راست شما.
به این حالت «پوزیشن چپ» گفته میشود؛ حالتی که در آن کمکهای چپ شما به کمکهای داخلی تبدیل شدهاند و کمکهای راست اکنون نقش کمکهای بیرونی را دارند.
برای بعضی اسبها این بخش میتواند دشوارتر باشد و شاید لازم باشد کمکهای خود را کمی اغراقآمیزتر به کار ببرید تا به نتیجه برسید.
این تغییرِ خمیدگی را پیدرپی از یک سمت به سمت دیگر تکرار کنید تا اسبتان در هر دو جهت، رها، نرم و کاملاً روان شود.
با برطرف کردن هرگونه سفتی در گردن، پسگردن یا فک، حالا باید از جدوگاه تا پسگردن یک مسیر نرم و روان در اختیار داشته باشید.
اگر اسب تا این مرحله بتواند بدون مقاومت یا تنش روی دهنه ــ یا روی کمکها ــ بماند، آمادهاید به تمرین بعدی بروید.
آزمودن نرمی طولی
هنگام اجرای این تمرین، یک آکاردئون یا اسباببازی فنری را در ذهن مجسم کنید؛ همانطور که در عکسهای بالا دیده میشود.
اگر این تمرین درست اجرا شود، میتواند خیلی زود اسبی را که در پشت، گردن، فک یا پسگردن خود گرفتگی یا سفتی دارد، به حالتی نرمتر و انعطافپذیرتر برساند.
رفتوبرگشت میان این دو حالت متضاد، اسب را از نظر طولی نرم میکند؛ یعنی در امتداد طول بدن از دم تا پسگردن؛ و همین موضوع، معرفی گامهای جمعشده را آسانتر میکند.
این کار همچنین نگرش صادقانه «رفتن به سمت دهنه» را تقویت میکند؛ چیزی که برای حفظ تماسی زنده و در عین حال آرام در همان لحظه، کاملا ضروری است.
با این شیوه که اسب را پیوسته بین این دو حالت میبرید و برمیگردانید، هرگز نمیتوانید او را به یک فرم کاذب وادار کنید؛ بنابراین او هم یاد نمیگیرد وقتی عنانها را کوتاه میکنید، بدنش را قفل کند یا در برابر کمکها مقاومت نشان دهد.
ممکن است بعضیها نگران باشند که درخواست منظم از اسب برای کشیدن بدن به جلو و پایین در لگام، او را به حرکت روی دست جلو تشویق کند.
این نگرانی تا حدی درست است.
اما نگران نباشید؛ این فقط یک وضعیت موقت است و برای از بین بردن تنش و مقاومت، کاملا ضروری است.
وقتی این هدف حاصل شد، میتوانید از اسب بخواهید تعادلش را دوباره روی دستهای عقب منتقل کند و توسعه جمعشدگی را آغاز کند.
او در یورتمه روی یک دایره بزرگ و در وضعیت راست، هر دو آرنج را به عقب میآورد تا کمی تماس بیشتری با دهنه بگیرد.
دستهای او به اندازه عرض لگن از هم فاصله دارند تا انرژی همچنان از جدوگاه عبور کند و به تماس خوبی با دهنه برسد.
(میتوانید این تمرین را در یورتمه نشسته یا یورتمه سبک انجام دهید.)
من ترجیح میدهم دستهای او کمی بیشتر از هم فاصله داشته باشند تا خطر سد کردن جریان انرژی در جدوگاه به وجود نیاید.
این کشش بسیار زیباست و «افتادگی» ایدهآل گردن و فعالیت روبهجلوی بسیار خوبی را نشان میدهد.
او بهخوبی به سمت داخل خم شده است.
وقتی کشش بهشکل ناموفق اجرا شود، اولین چیزی که از بین میرود همین خمیدگی است.
او این کار را برای دو یا سه دایره ادامه میدهد، یا تا زمانی که اسب تعادل مستقل، ریتم و کشش خود را حفظ کند.
این تماس سبک و مستقیم، همراه با پای بیرونی، سمت بیرونی راهرو را بسته نگه میدارد تا انرژی همچنان به سمت جلو جریان داشته باشد.
فقط در آن زمان است که از اسب چند قدم یورتمهای کمی جمعتر میخواهد.
او عنانها را کوتاه میکند و با پاها، بخش عقبی اسب را فعالتر میکند و او را به کادری سربالاتر میبرد؛ بهطوریکه کپل از جدوگاه پایینتر و پسگردن بالاترین نقطه بدن باشد.
گامهای جمعتر و موزونتر او، بدنش را بیشتر از زمین بالا میآورد، در حالی که حالت نرم اسب نشان میدهد هیچ مقاومتی وجود ندارد.
مرحله ۱. هنگام یورتمه به سمت راست و با حفظ خمیدگی داخلی روی یک دایره بزرگ، از اسب خود بخواهید با افتادن گردن، به سمت جلو و پایین کش بیاید، در حالی که بهتدریج عنانها را بلندتر میکنید.
اگر اسب با این کمکها آشنا نیست، ابتدا با گرفتن محکمتر هر دو عنان توجه او را جلب کنید.
هر دو آرنج را تقریبا در زاویه قائمه خم نگه دارید تا مفصلها مانند قرقره عمل کنند و به بازوها و دستها اجازه دهند بسته به نیاز به جلو یا عقب بروند.
برای حفظ خمیدگی داخلی روی دایره، ممکن است لازم باشد عنان داخلی کمی کوتاهتر از عنان بیرونی باشد.
در حالی که با هر دو پا و عنان، وضعیت حمایتی «راست» را برای ایجاد راهرو حفظ میکنید، با جلو بردن دست بیرونیِ چپ به اندازه ۱ تا ۲ اینچ، در عنان بیرونی رها کنید.
سپس اجازه دهید انگشتان هر دو دست، بهجای آنکه در مشتهای بسته و محکم باشند، باز و دعوتکننده باشند تا اسب را به کشیده شدن ترغیب کنند.
وقتی اسب شروع میکند سر و گردنش را پایین بیاورد، ارتباطی سبک با دهان او حفظ کنید و همزمان بهتدریج اجازه بدهید عنانها بلندتر شوند.
زمانبندی این کار دشوار است، اما همیشه سعی کنید «ارتباط» حفظ شود؛ هرگز عنان را رها نکنید.
با یک نوازش روی گردن و نرمی دست او را تشویق کنید تا بخواهد این ارتباط را با شما پیدا کند و در آن بماند.
بسیار مهم است که حتی شروعِ کشش بهسوی دهنه را هم تحسین کنید.
بعضی اسبها واقعاً زمانی متحول میشوند که شما حسابی به آنها بها بدهید.
این مرحله را حالتی در نظر بگیرید که اسب «روی دهنه است، اما با گردنی کشیدهتر».
مدتی که در این حالت میمانید به میزان موفقیت شما بستگی دارد.
اگر همهچیز خوب پیش رفت و اسب ریتم و تمپو را حفظ کرد، خمیدگی داخل را نگه داشت و صادقانه به جلو و پایین کش آمد، او را تشویق کنید و این کار را برای یک تا حداکثر سه دایره ادامه دهید.
سعی کنید ارتباط حفظ شود و اسب بهسوی هر دو عنان دست دراز کند.
به آنها مثل خط تلفن فکر کنید؛ پیام فقط زمانی میتواند رفتوبرگشت داشته باشد که مدار نه قطع شده باشد و نه شل و افتاده.
با تمرین، اسب شما یاد میگیرد همان لحظه که دست را به جلو میدهید و ساقها را میبندید، گردنش را بلندتر کند و بهسوی ارتباط با دهنه کش بیاید.
بیشتر اسبها این بخشِ کشش را دوست دارند.
یاد بگیرید از آن بهعنوان پاداش استفاده کنید؛ نه فقط در مرحله استراحت یا پایان جلسه، بلکه در زمانهای دیگرِ کار هم.
گام ۲.حالا وقت آن است که اسب را به ارتباطی جمعتر و فرمی گردتر برگردانید.
عنانها را بهتدریج کوتاه کنید؛ هر دو آرنج را به عقب ببرید و انگشتانتان را آرامآرام روی عنانها جلو بیاورید تا به طول گردنی برسید که میخواهید.
یا اگر میتوانید بدون از دست دادن ارتباط این کار را انجام دهید، هر دو عنان را در یک دست به طول دلخواه بگیرید و بعد دوباره به حالت یک عنان در هر دست برگردید.
هر دو روش به تمرین نیاز دارد.
وقتی به طول عنانی رسیدید که میخواهید گردن اسب در آن باشد، کمی با انگشتان راه بدهید تا او دوباره بهسوی دست شما کش بیاید و اینبار گردن را در فرمی گردتر و سربالاتر نگه دارد.
در همین حال، «دیوارهای راهروی» داخلی و خارجی را درست و همراستا با شکل دایره بزرگی که میروید حفظ کنید و انرژی فعال اسب را بهصورت مستقیم از میان هر دو ساق، استخوانهای نشیمن و لگن بهسوی دستهای پذیرندهتان هدایت کنید.
آرنجها را خم نگه دارید، اما دستها باید گرایشی رو به جلو داشته باشند و تا حد ممکن آرام و بیحرکت بمانند.
اگر این کار را با ظرافت و زمانبندی درست انجام دهید، اسب بهسادگی فرم خود را با کمانی گردتر که با کمکهای بدنیتان ساختهاید تطبیق میدهد.
او را تشویق کنید، انگشتانتان را نرم کنید و بیش از حد در این حالت نمانید.
در شروع، این فرم گردتر را بیشتر از یک دایره حفظ نکنید.
گام ۳.بهمحض اینکه اسب نشان داد میتواند در این تماس کوتاهتر نرم بماند و پاسخ بدهد، یا حتی اگر این کار برایش تازه است و فقط نشانه آغاز آن را بروز داد، او را تشویق کنید و دوباره به جلو و پایین، در قالب گردنی کشیدهتر و عنانی بلندتر، بفرستید.
اجازه بدهید در آنجا یک ارتباط راحت و نرم پیدا کند.
اگر کشش را از دست داد یا بدنش توخالی شد، آرنجهایتان را با یک کمک سبکِ رانشی از ساق به عقب ببرید تا خودش کششِ عنان را انتخاب کند؛ کششی که او را ترغیب کند بدنش را نرم کند و به سمت جلو و پایین تسلیم شود.
بعد هم بلافاصله به او پاداش بدهید.
گاهی اسب پایین میآید، به تماس با دهنه میرسد، بعد دوباره بالای دهنه میآید و لازم است بار دیگر به سمت پایین فرستاده شود.
این فقط یعنی شما در نرمکردن عنانها کمی دیر عمل کردهاید.
هرچه بیشتر این تمرین را انجام دهید، حس و زمانبندیتان بهتر میشود.
این تمرین را تکرار کنید با این هدف که اسبتان در رفتوآمد بین کادری کوتاهتر و کادری کشیدهتر، کاملاً نرم و روان شود؛ بهطوری که در هر حالت، از نیم دایره تا سه دایره بماند.
همیشه او را با انرژی به جلو سوار شوید و هیچ چیزی در کمکهایتان برای مقاومتکردن به او ندهید؛ نه سر را با زور به داخل بکشید، نه روی عنانها اره کنید و نه او را به دستی ثابت و قفلشده برانید.
زیبایی این تمرین در این است که اسب نرمتر، انعطافپذیرتر و مایلتر به پیروی از درخواستهای شما میشود، چون مجبور نمیشود در برابر دستی سخت یا رو به عقب قرار بگیرد یا با کشیدهشدن، به گامی کندتر برود.
در تمام این مدت، همان ریتم و تمپو را حفظ کنید و طوری سوار شوید که هم نگرش شما و هم نحوه استفادهتان از کمکها، میان کار در کادر کشیدهتر و کار در کادر کوتاهتر هیچ ترجیحی نشان ندهد.
همهچیز ارزش برابر دارد. یکی از دیگری سختتر نیست؛ یکی کار نیست و دیگری استراحت.
همه اینها کاری مبتنی بر کمکهاست که از اندامهای خلفی به سمت تماس با دهنه سوار میشود.
اگر میتوانید همه اجزای مهم هرم تمرین را در هر دو جهت به دست آورید، تمرین را در هر دو سمت انجام دهید.
اگر نه، برای آن روز انجامدادن آن در یک جهت کافی است
جمعشدگی را بهتدریج معرفی کنید
با بهتر شدن مهارت شما در این تمرین، میتوانید بهتدریج جمعشدگی بیشتری ایجاد کنید. به این موضوع اینطور فکر کنید که میخواهید گامها و فرم بدن اسب را کوتاهتر کنید، بیآنکه انرژی، فعالیت یا پیشرانی او از بین برود. وقتی عنانها را تا طولی کوتاه میکنید که میخواهید اسب آن گردن و قالب بدنی را بپذیرد، او را به سمت آنها به جلو برانید و پاهای عقب فعال و گردن و خط بالایی کشیده را تشویق کنید.
با گذشت زمان، یورتمه جمع او پرانرژیتر، هدفمندتر در جهت جلو و از نظر تعادل گردتر و سربالاتر خواهد شد. جدوگاه او کمکم بالاتر میآید و عضلات امتداد پشت، شانهها و بخش عقب بدنش قویتر میشود. توانایی حمل خود اسب نیز، هرچه ورزیدهتر و متعادلتر شود، بهتر خواهد شد. آنوقت میتوانید از او بخواهید وزن بیشتری را روی پاهای عقبش حمل کند؛ ویژگی مهمی در جمعشدگی درست. به این تمرینها به چشم کارهایی تدریجی و ژیمناستیکی نگاه کنید که تمام بدن اسب را پرورش میدهند؛ نه آنطور که ما آدمها معمولا عمل میکنیم و تمرکزمان را روی بخشهایی میگذاریم که از روی پشت اسب میبینیم و آنها را به عقب میکشیم: یعنی سر و گردن.
پیش از آنکه در این تمرین ــ یا هر حرکت دیگری ــ سراغ گامهای جمعتر بروید، هدفهای گرمکردنی را که پیشتر توضیح دادم مرور کنید. اگر این موارد یکییکی محقق نشده باشند، من هرگز درخواست گامهای جمع را مطرح نمیکنم.
تمرین «دایره کششی» را در کانتر هم انجام دهید؛ به این صورت که اسب را از حالت کشیده و پایین به کانتری گردتر و جمعتر ببرید و سپس دوباره به همان حالت قبلی برگردانید.
برای ارتقای این تمرین به سطح بالاتر، بین یورتمه کشیده یا متوسط و یورتمه جمعتر سوارکاری کنید — یا بین کانتر کشیده یا متوسط و کانتر جمعتر — و باز هم این دو حالت متضاد را پیدرپی جابهجا کنید تا کیفیت هم گامهای بلندتر و هم گامهای کوتاهتر بهتر شود.
کار را سرزنده نگه دارید و برنامه تمرینیتان را متنوع کنید تا بیش از حد درگیر روزمرگی و تکرار نشوید.
حتما اسب را بهطور منظم در هر دو جهت کار کنید تا تعادل و عضلهسازی او به شکلی هدفمند و بهینه توسعه پیدا کند.
به یاد داشته باشید که این روند تمرینی تدریجی است و شما در حال شکلدادن به نگرش و اعتمادی در اسب هستید که بر پایه آن، تماس و ارتباط همان جایی است که او در آن احساس راحتی میکند.
اگر این نگاه کلی را حفظ کنید و این تمرینها را به شکلی بازیگونه در برنامهتان بگنجانید، میتوانید کار جمع را برای اسب لذتبخش کنید.
در مقابل، او هم با روحیهای بهتر و آمادگی بیشتر برای روبهروشدن با مراحل تازه تمرین، پاسخ شما را خواهد داد.
آشنایی با کارن آدامز
کارن آدامز داور درساژ با درجه «آر» در فدراسیون سوارکاری ایالات متحده آمریکا، مربی و کوچی است که در کیدیزویلِ مریلند فعالیت میکند.
او در آلاسکا بزرگ شد؛ جایی که هیچ مربی درساژی وجود نداشت، به همین دلیل در اوایل دهه ۱۹۷۰ از کارل میکولکا دعوت کرد تا برای برگزاری کلینیکهای یکهفتهای به آنجا بیاید.
آدامز او را بسیار الهامبخش یافت و پس از آن، در سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۶ راهی شرق شد تا در مدرسه سوارکاری مردیت منور تحصیل کند.
پس از فارغالتحصیلی، کارن در برنامه پررفتوآمد آموزش عمومی لیندا زنگ در مزرعه آیدلوایلد در دیویدسنویلِ مریلند شغل مربیگری به دست آورد.
او این دوره را یک کارآموزی ایدهآل میدانست؛ زیرا در آن زمان این مزرعه پایگاه آموزشی سرهنگ بنگت یونگکویست، مربی تیم درساژ ایالات متحده آمریکا، بود.
کارن خیلی زود به مربی ارشد و مدیر مزرعه آیدلوایلد تبدیل شد.
او تا سطح پری سنت ژرژ مسابقه داد و اسبش، آلئوشن، در سال ۱۹۸۰ از سوی یوافاسایاف ــ که آن زمان ایاچاسای نام داشت ــ عنوان اسب برتر سال سطح چهارم منطقه ۳ را به دست آورد.