اسب درهشوری (Dareshuri)
به‌روزرسانی: — نوشته‌ی تحریریه‌ی چهار نعل بر پایه‌ی منابع زیر
معرفی اسب درهشوری (Dareshuri)
اسب درهشوری نژاد بومی استان فارس است و نامش را از طایفهی درهشوری ایل قشقایی گرفته است. کوچ‌های طولانی کوهستانی قشقایی‌ها از این اسب، اسبی بلندقد، پرعضله و پراستقامت ساخته است. درهشوری یکی از پنج نژاد رسمی اسب ایران است و جمعیتش کم است؛ پیش از خرید، شجره و سلامت دندان‌ها را بررسی کنید و برای قیمت روز به بخش قیمت همین صفحه نگاه کنید.
قیمت اسب درهشوری
در حال حاضر آگهی فعال کافی برای اعلام محدوده‌ی قیمت اسب درهشوری در چهار نعل ثبت نشده است؛ چهار نعل عدد برآوردی نمی‌نویسد.
تاریخچه و خاستگاه: اسب ایل قشقایی
اسب دره شوری یکی از نژادهای بومی ایران است که از طایفهی درهشوری، یکی از طایفه‌های ایل قشقایی، برخاسته است. پژوهشگران تاریخ این نژاد را بیش از ۵۰۰ سال می‌دانند؛ از زمانی که عشایر قشقایی از این اسب‌ها برای کوچ‌های طولانی در کوهستان استفاده می‌کردند و اسب این طایفه به نام خودش، درهشوری، شناخته شد [5]. خاستگاه دقیق‌تر نژاد هنوز با مدرک ژنتیکی اثبات نشده و اسناد موجود به پژوهش بیشتری نیاز دارند [5].
درهشوری اسبی سواری از تیپ شرقی و بومی استان فارس است و گاهی «اسب شیرازی» هم نامیده می‌شود [7]. امروز هم نژاد غالب اسب در استان فارس است و در حمل‌ونقل، کار و مراسم سنتی به کار می‌رود [6]. فعالان فرهنگی قشقایی این اسب را حاصل تعامل طولانی انسان، محیط، فرهنگ و گزینش هدفمند می‌دانند و برای معرفی توانایی‌های آن رویدادی فرهنگی در سمیرم برنامه‌ریزی شد [7].
درهشوری یکی از پنج نژاد رسمی و ثبت‌شده‌ی اسب ایران است، کنار عرب ایرانی، کاسپین، ترکمن و کرد [3]. بررسی ژنومی ۳۶۴ اسب بومی ایران نشان داد این پنج نژاد پنج خوشه‌ی ژنتیکی جدا می‌سازند؛ یعنی درهشوری جمعیتی مستقل است، نه شاخه‌ای از نژادی دیگر [2]. در پژوهشی دیگر، اسب کاسپین به درهشوری و چند نژاد دیگر نزدیک‌تر بود تا به اسب ترکمن [4].
ظاهر و قد اسب دره شوری
اسب درهشوری کپل گرد و صاف، قد بلند، دم برافراشته و ماهیچه‌های قوی دارد و از اسب عرب بلندتر است [5]. منابع عمومی میانگین قد اسب دره شوری را حدود ۱۵۰ تا ۱۵۵ سانتیمتر می‌نویسند که آن را در شمار بلندترین اسب‌های ایرانی قرار می‌دهد [8]. کهر، کرند و خاکستری رنگ‌های رایج‌اند، سیاه کمیاب است و لکه‌های سفید روی صورت و پا زیاد دیده می‌شود [8].
در نگاه اول، درهشوری را با اسب عرب اشتباه می‌گیرند: سر ظریف، چشم‌های درشت و دم بالا در هر دو دیده می‌شود. اما درهشوری معمولاً بلندتر، استخوان‌دارتر و برای زمین کوهستانی ساخته شده است.
تفاوت اسب کرد و دره شوری
این پرسش زیاد جست‌وجو می‌شود، چون هر دو اسب کوهستانی و پراستقامت ایرانی‌اند. اما از نظر ژنتیکی دو جمعیت جدا هستند [2].
| ویژگی | اسب کرد | اسب درهشوری |
|---|---|---|
| خاستگاه | کردستان و کرمانشاه [9] | استان فارس، ایل قشقایی [5] |
| تیره‌ها | جاف، افشاری و سنجابی [9] | تیره‌ی رسمی جداگانه‌ای ثبت نشده است |
| تیپ بدنی | پرعضله و قوی، مناسب کوهستان [9] | بلندقد با کپل گرد و دم برافراشته [5] |
| شهرت | قدرت و استقامت در سفرهای طولانی [9] | استقامت در کوچ‌های طولانی کوهستانی [5] |
خلق‌وخو
درهشوری اسبی پرانرژی و هوشیار است که در زندگی عشایری با سوار و خانواده نزدیک بوده است. اسب‌هایی که در کنار انسان و در گله بزرگ شدهاند معمولاً آرام‌تر و قابل‌اعتمادترند، اما مثل هر اسب خون‌گرم، اسب جوان و کم‌کار برای سوارکار مبتدی مناسب نیست. پیش از خرید، رفتار اسب را هنگام زین‌کردن، نعل‌بندی و بارگیری در تریلی ببینید.
کاربردها
- استقامت؛ دره‌شوری‌ها به دلیل پیمودن سالانه‌ی حدود ۸۰۰ کیلومتر در کوهستان به اسب استقامت شهرت دارند و برای جشنواره‌ها و مسابقات استقامت کشوری آموزش می‌بینند [5].
- سرعت؛ نخستین پژوهش ژنتیکی روی عملکرد ورزشی این نژاد، فراوانی بالای آللی از ژن میوستاتین را یافت که با توده‌ی عضلانی و سرعت مرتبط است و نتیجه گرفت درهشوری توان ژنتیکی پیمودن مسافت مسابقه در زمان کوتاه‌تر را دارد [5].
- کار، حمل‌ونقل و مراسم سنتی در فارس [6].
- سواری تفریحی و طبیعت‌گردی در زمین‌های کوهستانی.
مسئولان فدراسیون سوارکاری هم از ظرفیت ویژه‌ی درهشوری یاد کرده و گفته‌اند باید روی این نژاد بیشتر کار شود [1].
نکته‌های نگهداری
درهشوری در زندگی عشایری با چرای مرتع و تحرک زیاد بزرگ شده است. اسبی که از این زندگی به اصطبل شهری می‌آید، به تحرک روزانه، علوفه‌ی کافی و دسترسی همیشگی به آب نیاز دارد؛ ماندن طولانی در باکس و کنسانتره‌ی زیاد با این اسب سازگار نیست. سم‌های این نژاد برای زمین سنگی ساخته شده، اما سم‌چینی منظم و بررسی نعل همچنان لازم است.
اگر اسب را برای استقامت آماده می‌کنید، برنامه‌ی تمرین را تدریجی بالا ببرید و پس از هر تمرین طولانی، ضربان قلب، آب‌رسانی بدن و پاها را بررسی کنید.
نکته‌های سلامت ویژه‌ی نژاد
دندان و سینوس فک بالا: دامپزشکان دانشگاه شیراز می‌نویسند اختلال‌های دندان‌های آسیای بالا و سینوس فک بالا در اسب درهشوری نسبتاً شایع است، هرچند هنوز داده‌ی منتشرشده‌ای درباره‌ی میزان آن وجود ندارد [6]. ریشه‌ی دندان‌های آسیای بالا در طول رشد وارد سینوس می‌شود؛ به همین دلیل عفونت ریشه‌ی دندان می‌تواند به سینوس برسد [6].
- ترشح یک‌طرفه و بدبو از بینی، ورم صورت یا بوی بد دهان را جدی بگیرید و با دامپزشک تماس بگیرید.
- معاینه‌ی دندان را دست‌کم سالی یک بار انجام دهید، به‌خصوص در اسب‌های جوان که دندان‌هایشان در حال رویش است.
- در معاینه‌ی پیش از خرید، معاینه‌ی دهان و در صورت شک، رادیوگرافی سر را بخواهید.
تنوع ژنتیکی: جمعیت کوچک خطر هم‌خونی را بالا می‌برد. شجره‌ی دو والد را پیش از کشش مقایسه کنید و از جفت‌گیری خویشاوندان نزدیک پرهیز کنید [3].
وضعیت حفاظت و ثبت در ایران
نژادهای بومی ایران، از جمله درهشوری، به دلیل جمعیت کوچک و آمیختگی کنترل‌نشده با نژادهای خارجی در معرض خطر طبقهبندی شدهاند و نبود انجمن‌های نژادی فعال و قوی، راهبرد روشنی برای پرورش آن‌ها باقی نگذاشته است [3]. جمعیت درهشوری در سال ۲۰۰۳ میلادی ۳۰۰ تا ۴۰۰ رأس گزارش شد و وضعیت آن در پایگاه داده‌ی فائو در سال ۲۰۲۳ «نامعلوم» ثبت شده است [8].
فعالان قشقایی بر مستندسازی علمی ویژگی‌های ظاهری، ژنتیکی و تاریخی این اسب برای حفظ آن تأکید می‌کنند [7]. پژوهش‌های ژنتیکی سال‌های اخیر [2][5] نخستین گام‌ها در این مسیرند.
پیش از خرید اسب دره شوری چه چیزهایی را بررسی کنیم
- شجره و مدارک: نام پدر و مادر و پرورش‌دهنده را بخواهید. اسب‌های درهشوری بیشتر در فارس و نزد پرورش‌دهندگان قشقایی پرورش می‌یابند.
- دندان و سینوس: معاینه‌ی دهان را جزو معاینه‌ی پیش از خرید قرار دهید [6].
- دست‌وپا و سم: اسبی که برای استقامت می‌خرید باید تاندون‌ها و سم‌های سالم داشته باشد.
- رفتار: اسب را در زمین و بیرون از زمین سوار شوید و رفتارش را هنگام نعل‌بندی و حمل ببینید.
- قیمت: برای قیمت اسب دره شوری به بخش قیمت همین صفحه نگاه کنید؛ قیمت با سن، جنسیت، مدارک و سابقهی مسابقه تغییر میکند.
برای خرید اسب دره شوری آگهی‌های فعال را در فهرست اسب‌های چهار نعل ببینید. چون جمعیت این نژاد کم است، گاهی هیچ آگهی فعالی پیدا نمی‌شود؛ در این صورت از هیئت سوارکاری استان فارس یا پرورش‌دهندگان شناخته‌شده سراغ بگیرید.
برای مطالعه‌ی بیشتر
مدخل ویکی‌پدیای انگلیسی درباره‌ی درهشوری خلاصه‌ای از منابع موجود دارد، اما مرجع علمی نیست [8].
پرسش‌های رایج
اسب دره شوری مال کجاست؟
بومی استان فارس است و از طایفهی درهشوری ایل قشقایی برخاسته است.
قد اسب دره شوری چقدر است؟
میانگین قد را حدود ۱۵۰ تا ۱۵۵ سانتیمتر نوشتهاند ؛ درهشوری از اسب عرب بلندتر است.
تفاوت اسب کرد و دره شوری چیست؟
اسب کرد بومی کردستان و کرمانشاه و پرعضله است ؛ درهشوری بومی فارس و ایل قشقایی، بلندقد و با کپل گرد است. از نظر ژنتیکی هم دو جمعیت جدا هستند.
اسب دره شوری برای چه کاری مناسب است؟
بیشتر برای استقامت و سواری کوهستانی، و همچنین کار و مراسم سنتی در فارس.
آیا اسب دره شوری در خطر انقراض است؟
نژادهای بومی ایران از جمله درهشوری در معرض خطر طبقهبندی شدهاند. آخرین برآورد منتشرشدهی جمعیت، ۳۰۰ تا ۴۰۰ رأس در سال ۲۰۰۳ بوده است.
قیمت اسب دره شوری چقدر است؟
قیمت با سن، جنسیت، مدارک و سابقهی اسب تغییر میکند. قیمت روز را در بخش قیمت همین صفحه ببینید.
منابع
- گفتگو با سرپرست فدراسیون سوارکاری، دکتر حسین مطیعی (اپیزود شصت‌وسوم) — چهار نعل
- Population structure and genomic footprints of selection in five major Iranian horse breeds (Salek Ardestani et al., 2022) — Animal Genetics (PubMed)
- Genetic diversity and signatures of selection in four indigenous horse breeds of Iran (Mousavi et al., 2023) — Heredity
- Unveiling the population genetic structure of Iranian horses breeds by whole-genome resequencing analysis (Arefnejad et al., 2024) — Mammalian Genome
- The Effect of Selection on the Two Important Myostatin Gene Mutations in the Dareshouri Horse in the Middle East (Moroudi et al., 2025) — Veterinary Medicine and Science
- Evaluation of maturation-related changes in maxillary sinus diameter and cheek teeth positioning relative to the maxillary sinus in the Dareshuri horse (Riahi et al., 2025, Shiraz University) — Journal of Equine Science
- Cultural event to spotlight Iran's Dareshuri horse — Tehran Times
- Dareshuri (further reading) — Wikipedia
- Identification of Genomic Differences Resulting from Selection in Iranian Kurdish and Turkmen Horse Breeds Using Single Nucleotide Polymorphisms (Khanahmadi et al., 2026) — Iranian Journal of Biotechnology
نژادهای مرتبط
هزینه‌های دیگر: هزینه پانسیون اسب