ورزش سوارکاری زیر ذرهبین؛ آیا علم میتواند آن را نجات دهد؟
واکنشهای تند به عکسهایی که پس از رقابتهای بزرگ در شبکههای اجتماعی منتشر شد. طومارهایی برای حذف اسبها از بازیهای المپیک. تماشاگران خشمگینی که نارضایتی سالها انباشتهشده را به اشتراک میگذارند و درباره شیوه آموزش و نگهداری اسبهای ورزشی توضیح میخواهند.
ورزشهای سوارکاری با نوعی انقلاب روبهرو شدهاند؛ انقلابی که میتواند اساساً موجودیت آنها را زیرورو کند.
ناتالی Waran، دانشمند و مشاور رفاه حیوانات در نیوزیلند، میگوید: «تداوم و موفقیت آینده صنعت سوارکاری اکنون به این گره خورده است که بتواند بهطور واقعی نشان دهد رفاه اسبها را در اولویت قرار میدهد.»
آیا میتوان ورزش اسب را نجات داد؟ کارشناسان میگویند بله؛ اما فقط با کمک یک متحد کمتر دیدهشده و اغلب بدفهمیدهشده: علم. آنها میگویند اگر دانشمندان و صنعت سوارکاری برای بهبود دانش، رفاه اسب و آموزش با هم همکاری کنند، این ورزش میتواند آیندهای شادتر، هماهنگتر و عادلانهتر داشته باشد.
مجوز اجتماعی برای فعالیت
نمونههای پرسر و صدایی وجود دارد؛ مانند کنارهگیری Charlotte Dujardin از بازیهای المپیک 2024 پس از آنکه ویدئویی نشان داد او از روی زمین به یک اسب شلاق میزند. اما سوارکاران در سراسر جهان و در همه سطوح، زیر ذرهبین افکار عمومیای قرار گرفتهاند که هر روز کمتر تحمل میکند. وقتی مردم با تلفنهای همراه همیشگیشان از اسبهای ورزشی کلیپ و عکس میگیرند و آنها را در شبکههای اجتماعی بارگذاری میکنند، موجی از انتقاد را به راه میاندازند که نهفقط افراد، بلکه خود این ورزش را هدف میگیرد.
تلفنهای همراهِ همیشهحاضر، بارگذاری سریع کلیپها و عکسهای اسبهای ورزشی در شبکههای اجتماعی را آسان کردهاند و موجی از انتقادها را برانگیختهاند. ©Amy K. Dragoo
این مسئله «مجوز اجتماعی برای فعالیت» یا SLO سوارکاران را به چالش کشیده است؛ یعنی این ایده که مردم تا وقتی جامعه نگوید نمیتوانند، آزادند هر کاری میخواهند انجام دهند. سوارکاران امروز باید با اطمینان از اینکه هیچ آسیبی به اسبها نمیرسد از ورزش خود دفاع کنند و این را به جهان ثابت کنند.
Sabrina Ibáñez، دبیرکل FEI، میپذیرد که این کار آسانی نیست. او میگوید: «حفظ مجوز اجتماعی برای فعالیت احتمالاً مهمترین و بزرگترین چالشی است که امروز با آن روبهرو هستیم. اگر هر یک از ما مسئولیت خود را نپذیریم، تأثیر آن میتواند بر تاریخ ما بهطور جبرانناپذیری آسیب بزند.»
علم به کمک میآید؟
در دو دهه گذشته، دانشمندان علم سوارکاری (equitation science) تحقیقات خود را درباره روشهای آموزش و مدیریت، و نیز مسیرهای بهبود، شدت بخشیدهاند.
پژوهشگران اتوگرامها (ethogram) — فهرستهای رفتاری — را برای شناسایی نشانههای درد یا استرس توسعه دادهاند؛ از وضعیت بدنی خشک و سفت گرفته تا رفتارهای کلیشهای مانند بادخوری (cribbing) و تابخوری (weaving). حتی یک اتوگرام مشخص برای اسبهای زیر زین هم وجود دارد؛ شامل نشانههایی مانند گوشهای خوابیده به عقب، سوراخهای بینی منقبض، دهان باز، تکاندادن دم و فکهای سفت؛ زیرا زین، فشار و نشانههای سوارکار میتوانند زبان بدن و حالت چهره را تغییر دهند.
تیمهای دیگری نیز با استفاده از نشانههای مبهم، مانند سطلهایی که ممکن است غذا داشته باشند یا نداشته باشند، خوشبینی اسبها را میسنجند تا ببینند آنها محیط پیرامون خود را چگونه تفسیر میکنند.
اتوگرامها یا فهرستهای رفتاری، نشانههای درد یا استرس — مانند گوشهای خوابیده — را شناسایی میکنند. ©Amy K. Dragoo
سنسورها اکنون میزان فشار افسار، فشار زین و زاویههای سر و گردن را بهصورت لحظهای اندازهگیری میکنند و در همین حال، پایشگرهای ضربان قلب هم میزان فشار وارد بر اسب را ثبت میکنند. تصویربرداری نیز میتواند نشانههای اولیه فشار بر دستگاه عضلانیاسکلتی را پیش از آنکه به آسیب منجر شود، شناسایی کند. از سوی دیگر، آمارشناسان در حال شناسایی عوامل خطرساز برای سوانح هستند، بهویژه در eventing و racing؛ موضوعی که میتواند به طراحی ایمنتر مسیرها منجر شود.
در همین حال، مربیان مبتنی بر علم، نظریه یادگیری — علمِ چگونگی فکر کردن و یاد گرفتن اسبها — را به عمل وارد میکنند و به اسبها اختیار بیشتری میدهند. Andy Booth، آموزگار استرالیاییِ رفتارشناسی اسب که در فرانسه مستقر است، میگوید: «باید بتوانیم بگوییم: حس میکنم من دارم اسبم را مدیریت میکنم و اسبم هم حس میکند که دارد مرا مدیریت میکند.» او افزود: «وقتی این اتفاق میافتد، اسب دیگر قربانی سوارکاری نیست؛ او بازیگری مطمئن و مشتاق است.»
From Research to Rules: the FEI Response
Ibáñez میگوید هرچند تغییر نیازمند اجماع جهانی میان فرهنگها و نظامهای مختلف است، FEI در حال گوش دادن به این یافتهها و اعمال تغییرات در مقررات است. برای نمونه، از ماه مه 2025 همه nosebandها باید با یک ابزار اندازهگیری استاندارد بررسی شوند، نه فقط با انگشت. این سازمان همچنین این بهار از تشکیل یک کارگروه برای بازنگری در پروتکلهای رفاه اسب در رشتههای مختلف خبر داد.
در سالهای اخیر، FEI برای تدوین Equine Welfare Strategy Action Plan با شماری از برجستهترین دانشمندان علم سوارکاری همکاری کرده و از جمله از Waran و دیگر کارشناسان علم رفاه کمک گرفته است. این «دوستان انتقادی» اخلاق این ورزش را ارزیابی میکنند و برای بهبودها، توصیههایی مبتنی بر شواهد ارائه میدهند — با تمرکز بر رفاه مطلوب. Waran میگوید: «رفاه محدودیت نیست؛ توانمندساز است.»
همچنین از Andrew McLean، BSc, PhD, Dipl. Ed، مدیر Australian Equine Behaviour Centre، دعوت شده تا در Sports Forum سالانه این نهاد برای نمایندگان سخنرانی کند. McLean — از پیشگامان علم سوارکاری — اصول علمی آموزش و اهمیت حیاتی آنها برای ورزشهای اسب را توضیح داد. McLean به آنها گفت: «من از حامیان جدی استفاده از اسبها در ورزش هستم — به شرط آنکه هر وقت بهتر میدانیم، بهتر هم عمل کنیم.»
Human Behavior Change
بخش بزرگی از علم سوارکاری بر اسبها متمرکز است — اما هرچه پیشتر میرویم، پژوهشگران رفتار انسان و شیوه تغییر آن را نیز بررسی میکنند.
مطالعات، هم این را بررسی میکنند که چگونه میتوان مردم را به پذیرش یافتههای علمیِ بهبوددهنده رفاه اسب ترغیب کرد و هم اینکه چرا در برابر آن مقاومت نشان میدهند. پژوهشها نشان میدهد سنت نقش مهمی دارد: فعالان و اهالی اسب معمولاً همانگونه عمل میکنند که همیشه انجام شده است.
Roly Owers, MRCVS، مدیرعامل World Horse Welfare در بریتانیا، میگوید: «شما از مردم میخواهید از چیزهایی دست بکشند که عمیقاً در فرهنگ این ورزش ریشه دارد — از شیوه داوری گرفته تا وسایلی که استفاده میکنیم. این فقط یک تغییر فنی نیست؛ یک تغییر عاطفی هم هست.»
با این حال، این فقط مشکل جامعه اسبداران نیست؛ عموم مردم هم اغلب رفتار اسبها را بهدرستی درک نمیکنند و همین موضوع به انتقادهایی نیتخیرخواهانه اما نادرست میانجامد. برای نمونه، ویدئوی Dujardin تصاویری از خشونت فیزیکی را تداعی کرد، اما به گفته Marc Pierard، PhD، از University of Lancashire در U.K.، آسیب روانی شاید حتی مهمتر بوده باشد. به گفته او، اسب احساس سرخوردگی، سردرگمی و ناتوانی در یافتن واکنش درست را تجربه میکرد. Pierard میگوید: «او داشت از کوره درمیرفت—یعنی انگار میگفت: ‘باید یک کاری بکنم؛ چطور این تازیانه را متوقف کنم؟’»
پژوهشها نشان میدهد اهالی دنیای اسب معمولاً کارها را همانطور انجام میدهند که همیشه انجام شده است. ©Amy K. Dragoo
پژوهشگران میگویند این موضوع بار سنگینی را بر دوش مروجان علم میگذارد. روزنامهنگاران، فدراسیونها و مربیان باید یافتههای پژوهشی را به زبانی ترجمه کنند که مردم بتوانند آن را بفهمند و به کار بگیرند.
Booth میگوید: «بیشتر ما در میدان چیز زیادی درباره علم نمیدانیم و دانشمندان هم همیشه کار را آسان نمیکنند. اگر میخواهید در دنیای اسب تغییر ایجاد کنید، باید آن را در دسترس مردم قرار دهید و نشان دهید که چگونه در عمل و روی اسبها جواب میدهد، نه فقط در PowerPointها.»
Angelo Telatin، PhD، در Delaware Valley University، میگوید حتی سوارکاران برترى مانند Dujardin هم میتوانند محرک چنین تغییری باشند. بهجای آنکه با احساس شرم عقبنشینی کنند، میتوانند رویکردی دیگر در پیش بگیرند—با آموزش مبتنی بر علم همراه شوند و از شیوههای بهتر حمایت کنند. او میگوید: «ایده این است که بگوییم، ‘بله، اشتباه کردم،’ اما حالا میفهمم—و بهخاطر آن بهتر عمل خواهم کرد.»
دانش در عمل
آیا علم میتواند ورزش اسب را از نگاه روزافزون و سختگیرانه افکار عمومی نجات دهد؟
شاید—اما فقط اگر سوارکاران، دانشمندان و مروجان علم با هم کار کنند تا دانش را به عمل تبدیل کنند. نتیجه این همکاری مشخص میکند که آیا ورزش اسب زیر فشار افکار عمومی رنگ میبازد، یا قویتر و اخلاقیتر از گذشته از این آزمون بیرون میآید.