۶ راهکار برای طولانیتر شدن دوران پرش با اسب
اولویت شماره یک من همیشه اسب است. مدام بهدنبال راههای تازهای هستم تا دوران فعالیت اسبهایم را طولانیتر کنم، بدون آنکه از نظر ذهنی یا جسمی فرسوده شوند. از تمرین بیش از حد و تکراری پرهیز میکنم؛ نه فقط برای اینکه فشار غیرضروری به پاهایشان وارد نشود، بلکه چون میخواهم با شادابترین و سرحالترین روحیه ممکن به کارشان علاقهمند بمانند.
همراه همسرم، استیو انگل، دامپزشک، در کنفرانسهای دامپزشکی شرکت میکنم تا از تازهترین یافتههای علمی و روشهای تقویت و آمادهسازی اسبها باخبر بمانم؛ روشهایی که هم به توان بدنی آنها کمک میکند و هم تا حد ممکن خطر آسیبدیدگی را کاهش میدهد. همچنین به شیوههایی که مربیان در دیگر رشتهها بهکار میبرند توجه دارم.
۶ کلید برای ماندگاری بیشتر
اینها برخی از مهمترین درسهایی است که آموختهام:
۱. ضربههای کوبشی را به حداقل برسانید. با گذشت زمان، فشارهای کوبشی میتواند به آسیب در سُم، مفاصل، تاندونها و رباطهای اسب منجر شود. هرچه پرشها بلندتر باشند، این فشار هم بیشتر میشود. به همین دلیل، برای جلسات تمرینی، مانعهای کوتاهتر بهترین گزینه هستند.
۲. از تکرار بیش از حد بپرهیزید. همانطور که حرکات تکراری در انسان میتواند باعث التهاب تاندون شود، در اسبها نیز به خستگی عضلانی میانجامد و در نتیجه، ساختارهای بدن بهتدریج دچار فرسایش میشوند. این موضوع در رشتههایی مانند پرش با اسب که مقدار مشخصی تمرین برای پیشرفت و تکمیل مهارتهای اسب و سوارکار ضروری است، میتواند چالشبرانگیز باشد. اگر اصلاً تمرین نکنید، شما و اسبتان ممکن است قدرت و زمانبندی لازم را برای اجرای بهترین عملکرد، بدون به خطر انداختن سلامت بدنی، نداشته باشید. بنابراین مرز بسیار ظریفی وجود دارد. مقداری تمرین ضروری است، اما باید پیش از آنکه اسبتان دچار کوفتگی یا بیحوصلگی شود، تمرین را تغییر دهید.
۳. کل بدن را هدف بگیرید. تمرکز بیش از اندازه بر یک بخش از بدن، در نهایت به جبران در بخشهای دیگر منجر میشود. برای مثال، اگر همیشه از اسب بخواهید روی یک لید مشخص فرود بیاید، عضلات یک سمت بدنش ممکن است خسته شود. در نتیجه برای جبران، تلاش میکند بار را به سمت دیگر بدن منتقل کند. بسیاری از لنگشها دقیقاً از همینجا شکل میگیرند. هرچه کل بدن اسب شما قویتر باشد، خطر آسیبدیدگی او کمتر خواهد بود. بنابراین تمرینهایی را انتخاب کنید که هر دو سمت بدنش را به یک اندازه درگیر کند و در عین حال شکم، پشت، گردن و دیگر بخشها را نیز تقویت کند.
۴. از تمرینات تناوبی و تمرین متقاطع استفاده کنید. سوارکاران ایونتینگ بهویژه در تمرینات تناوبی بسیار خوب عمل میکنند. آنها میدانند چگونه ضربان قلب اسب را بالا ببرند، شدت تمرین را برای چند لحظه حفظ کنند و سپس فشار را کم کنند تا ضربان دوباره پایین بیاید. افزایش تدریجی تعداد این «ست»های تناوبی، قدرت و آمادگی بدنی کلی را بهبود میدهد.
من چهارنعل را هم در برنامههای روتین اسبهای پرش با اسبم میگنجانم؛ نه فقط برای بهبود قابلیت تنظیم و راحتتر شدن آنها در این گام، بلکه برای افزایش ظرفیت تنفسیشان.
درساژ یک تمرین مکمل عالی و روشی بسیار مؤثر برای بهتر کردن قابلیت سواریپذیری و پاسخگویی است. همه اسبها باید درساژ پایه را یاد بگیرند. اگر بتوانید به سطحهای پیشرفتهتر برسید، افزودن تدریجی حرکات جمعشده به برنامه اسب پرش با اسبتان، عضلاتی متفاوت از آنچه او بهطور معمول به کار میگیرد را تقویت میکند. وقتی لیزا ویلکاکس اسبهای مرا سواری میکند، انگار آنها را به باشگاه بدنسازی فرستادهام: او در چند نوبت کوتاه و تکراری، آنها را وادار میکند از بخش عقب بدنشان کار بکشند؛ چیزی شبیه به معادل اسبی حرکت اسکات در انسان.
۵. روی سطوح مختلف کار کنید. سواری گرفتن از اسبتان روی زمینهای متنوع، از مانژ شنی و مانژ چمن گرفته تا مسیرهای طبیعی، تپهها و حتی سطوح سفت، ساختارهای متفاوتی از بدن او را تقویت میکند و باعث میشود در انواع مختلف زمین مسابقه و تمرین احساس راحتی داشته باشد. این کار برای سلامت روان او هم بسیار مفید است.
۶. هر زمان ممکن بود، تمرینها را در هر دو جهت تکرار کنید. مغز اسبها دقیقاً مثل مغز ما کار نمیکند. وقتی یک تمرین را اجرا میکنید و بعد از جهت مخالف به آن نزدیک میشوید، برای آنها انگار با چیزی کاملاً تازه روبهرو شدهاند. اگر بتوانید یک درس را از هر دو سمت اجرا کنید، همیشه بیشترین بهره را از آن خواهید برد.
من جلسات تمرینیام را با در نظر گرفتن همه اصول بالا طراحی میکنم. در ادامه، سه تمرینی را میآورم که برای تازه و مؤثر نگه داشتن برنامه اسبهایم از آنها استفاده میکنم.
تمرین ۱: گرید فوتبال
چیدمان: میتوانید از هر وسیلهای استفاده کنید که امکان بالا آوردن یک کاوالتی را فقط از یک سمت فراهم کند. من جعبههایی دارم که میتوانم آنها را بچرخانم تا ارتفاعهای مختلف ایجاد شود؛ ۶ اینچ، ۸ اینچ، ۱۰ اینچ و ۱۲ اینچ. پایههای مانع هم مناسباند، به شرطی که سوراخهایشان تا ارتفاع ۶ اینچ پایین بیاید. سه یا چهار چوب را با فاصله حدود ۳ تا ۳٫۵ فوت از هم قرار دهید؛ برای اسبهای بزرگتر این فاصله میتواند تا ۴ فوت هم باشد؛ و کنار هر چوب یک بلوک یا پایه بگذارید.
فایده این تمرین: این تمرین مرا به یاد لاستیکهایی میاندازد که بازیکنان فوتبال برای بهتر شدن چابکی و هماهنگی از میانشان عبور میکنند. برای اسبها، این کار خط بالایی بدن را تقویت میکند، بخش عقب را درگیر میکند، تعلیق حرکت را افزایش میدهد، به تنظیم ریتم کمک میکند و آگاهی بهتری از جای پایشان به آنها میدهد. همزمان، راستای بدن را بهتر میکند و ارتباط پای سوارکار با دست او روی اسب را هم بهبود میبخشد.
نحوه اجرای سواری: در چند بار اول عبور از گرید، هر دو سر هر چوب را روی زمین بگذارید تا فقط چوبهای معمولی یورتمه باشند. بهصورت یورتمه نشستهای فعال و جمعشده به آنها نزدیک شوید. (یورتمه نشسته ایدهآل است، چون بیشترین کنترل را روی ریتم و نیروی پیشبرنده اسب به شما میدهد و بهترین حس را از کاری که زیر شما انجام میدهد فراهم میکند. اما اگر هنوز با یورتمه نشسته راحت نیستید، یورتمه سبک هم کاملاً مناسب است.)
پاهایتان را پایین و چسبیده به پهلوهای اسب نگه دارید تا بتوانید کار کردن بخش عقب و پشت او را حس کنید. تصور کنید که پاهای عقبش را به جلو میفرستید و همزمان تعلیق بیشتری در گامهایش ایجاد میکنید، و از او میخواهید با ریتمی فعال به سمت چوبهای زمینی بیاید.
در یورتمه، مستقیم از مرکز چوبها عبور کنید، سپس تغییر جهت بدهید، یک حلقه بزنید و از سمت دیگر دوباره از میان آنها عبور کنید. بار دیگر تغییر جهت بدهید؛ این بار بعد از چوبها به سمت مخالف بپیچید (اگر حلقه قبلی را به چپ زدهاید، این یکی را به راست بزنید) تا در نهایت الگویی شبیه عدد هشت روی آنها سوار شوید. تمرکزتان روی سوارکاری در مسیری بسیار دقیق باشد: در نزدیک شدن، هنگام عبور از روی چوبها و پس از آن مستقیم بمانید و سپس پیچهایی با خم مناسب اجرا کنید. از انتهای مانژ استفاده کنید تا در هر بار نزدیک شدن به تمرین، بیشترین میزان مستقیم بودن را حفظ کنید.
رفع اشکال: اگر اسبتان عصبی میشود یا تلاش میکند با عجله از روی چوبها عبور کند، او را به قدم بیاورید، یک یا دو چوب را بردارید (از ابتدای ردیف و/یا انتهای آن، بهطوری که فاصله چوبهای باقیمانده همچنان ۳ تا ۳٫۵ فوت بماند) و با قدمی بسیار آهسته و حسابشده از روی چوبهای باقیمانده عبور کنید. این کار به او یاد میدهد میان چوبها پا بگذارد. وقتی این کار را خوب انجام داد، دوباره به یورتمه برگردید و با حالتی بسیار آرام و کنترلشده به چوبها نزدیک شوید. پس از چند تکرار موفق، چوب یا چوبهای دیگر را دوباره سر جای خود بگذارید.
افزایش سطح دشواری: وقتی اسب با چوبهای زمینی راحت شد، سرِ یکدرمیانِ هر چوب را بالا بیاورید؛ بهطوری که یک سر چوب روی زمین بماند و سر دیگر با بلوک یا پایه، در پایینترین ارتفاع، بالا قرار بگیرد. برای مثال، چوب اول را از سمت راست بالا ببرید، چوب دوم را از سمت چپ و به همین ترتیب ادامه دهید. به همان شکل به این ردیف نزدیک شوید و اگر ممکن است، در یورتمه نشسته این کار را انجام دهید. ارتباط خود را با پاها و دستها حفظ کنید تا اسب متوجه باشد که همچنان باید از روی میلهها قدم بردارد، نه اینکه از آنها بپرد.
این تمرین را چند بار در هر دو جهت تکرار کنید، هر بار که آن را درست انجام میدهد تشویقش کنید و بین تکرارها استراحت کافی در قدم به او بدهید. سپس اگر به نظر میرسد واقعاً با تمرین راحت است، سرِ چوبها را تا ارتفاع بعدی بالا ببرید. در نخستین جلسه، ارتفاع را از ۸ اینچ بیشتر نکنید. اگر تجربه اولش خوب بود و با اعتمادبهنفس و هماهنگی کار کرد، میتوانید جلسه بعدی را از همان جایی که تمام کردهاید آغاز کنید و بهتدریج ارتفاع را بیشتر کنید و/یا اگر خواستید چوبهای بیشتری اضافه کنید. همچنین اگر روی زین احساس امنیت دارید، این تمرین را چند بار بدون رکاب هم امتحان کنید.
یادتان باشد که در تکرار این تمرین زیادهروی نکنید. وقتی به نظر میرسد اسبتان تمرین را فهمیده است، فقط چند بار دیگر آن را تکرار کنید و بعد به سراغ کاری دیگر بروید. سپس آن را در فلتورک خود بگنجانید؛ برای مثال، بین عبورهای مختلف از روی چوبها، در بخشهای دیگر میدان روی بلندتر و کوتاهتر کردن گام، حرکات جانبی، انتقالهای کانتر و موارد مشابه کار کنید.
تمرین ۲: دابل بونس
چیدمان: سه کراسریل کوچک را با فاصله ۹ تا ۱۰ فوت از یکدیگر قرار دهید. همچنین میتوانید هر پرش را بهصورت یک چوب تکی بسازید؛ به این شکل که یک سر آن بالا باشد و سر دیگرش مانند تمرین ۱ روی زمین قرار بگیرد. اگر شما و اسبتان باتجربهتر هستید، پرشها را بهصورت ورتیکالهای کوچک بچینید که ارتفاعشان از ۲٫۵ فوت بیشتر نباشد. اگر اسب شما بهطور طبیعی گام بزرگتری دارد، فاصله بین پرشها را تا ۱۱ فوت افزایش دهید. در دو سوی هر پرش نیز یک چوب زمینی بگذارید. این کار به درک بهتر فاصله توسط اسب کمک میکند و مانع میشود که از فاصله مناسب عبور کند.
نکته احتیاطی: این تمرین را فقط با اسبی انجام دهید که باتجربه باشد و از قبل با پرشهای بونس آشنایی داشته باشد.
چرا مفید است: مانند تمرین قبلی، این تمرین هم برای بهبود راستای حرکت و ریتم بسیار مؤثر است، در حالی که اسب را بیشتر روی اندام عقب مینشاند و واکنش دست جلو را سریعتر میکند. همچنین کمک میکند قوس پرش او بهدرستی روی مرکز مانع شکل بگیرد. افزون بر این، به اسب میآموزد از اشتباهات خودش درس بگیرد و پیش از پرش خودش را جمع کند تا نه از فاصله مناسب عبور کند و نه هنگام کندن بیش از حد به مانع نزدیک شود. در همین حال، شما هم میتوانید بر وضعیت بدنی و تعادل خودتان تمرکز کنید.
نحوه سوار شدن: به بونسها با یک کانتر جمعشده نزدیک شوید و مطمئن باشید که اسبتان جلوِ ساق شما حرکت میکند. در این تمرین، کمی نزدیک بودن به پرشها بهتر از این است که بیش از حد رو به جلو باشید. وقتی به نخستین پرش میرسید، او را به حال خودش بگذارید تا روی وظیفهاش تمرکز کند. هرچه کمتر مزاحم او شوید، بهتر است. در تمام طول تمرین، وضعیت دو نقطهای خود را حفظ کنید و اجازه دهید اسب بالا بپرد و روی هر مانع زاویه مفصل لگن شما بسته شود. بونسها را از هر دو جهت بپرید. وقتی این کار خوب پیش رفت، میتوانید بهتدریج یک یا دو پرش دیگر هم اضافه کنید.
رفع اشکال: اگر اسب روی بونسها تند میشود، با بدنتان طوری فکر و عمل کنید که انگار کمی از حرکت عقبتر ماندهاید و با استفاده از وزن خود ــ نه دستهایتان ــ بهآرامی سرعت او را کم کنید.
اگر اسب شما جوان است و میخواهید این تمرین را بهجای کانتر، با یورتمه وارد شوید، یک چوب تنظیم را در فاصله ۷ تا ۸ فوتیِ مانع اول قرار دهید تا به او کمک کند در نقطهای مناسب برای کندن به مانع برسد. سپس یک چوب تنظیم دیگر را ۹ تا ۱۰ فوت بعد از آخرین مانع بگذارید. با این چیدمان، تمرین را فقط در یک جهت بپرید تا چوب یورتمه در ابتدای مسیر باشد، نه در انتها.
تمرین ۳: ایناَنداوت
چیدمان: یک مانع عمودی کوچک را در فاصله ۲۱ تا ۲۲ فوتی از یک اَکسر مربع کوچک قرار دهید. در دو سوی هر دو مانع، چوبهای زمینی بگذارید. یک جفت چوب زمینی دیگر هم در میانه تمرین، عمود بر مانعها، اضافه کنید تا یک راهروی مستقیم ایجاد شود که اسبتان از میان آن کانتر برود. بعضی از اسبها وقتی نخستین بار این چوبها را میبینند رم میکنند، بنابراین در ابتدا آنها را با فاصله ۱۰ تا ۱۱ فوت از یکدیگر بگذارید.
فایده این تمرین: این تمرین پایانی همچنان بر مستقیمبودن تأکید میکند و در عین حال به شما کمک میکند بیشتر روی کنترل بدن تمرکز داشته باشید و به اسبتان یادآوری کنید هنگام کندن برای پرش، خود را جمع کند و وزنش را به عقبتنه منتقل کند.
نحوه سواری: به این ایناَنداوت با یک کانتر کاری نزدیک شوید و ابتدا آن را در جهت عمودی به اَکسر بپرید. این فاصله باید بهراحتی قابلسواری باشد، هرچند ممکن است لازم باشد بعد از مانع عمودی، ساق پا را بیشتر به کار بگیرید تا مطمئن شوید اوج پرش بعدی اسبتان دقیقاً بالای مرکز اَکسر قرار میگیرد.
وقتی اسبتان این ایناَنداوت را در آن جهت خوب پرید، از جهت مخالف به آن نزدیک شوید. ممکن است در این جهت فاصله کمی فشردهتر احساس شود، بنابراین پس از آنکه با ساق پا به او کمک کردید از اَکسر عبور کند، در زین آرام بمانید تا خودش تمرین را درک کند. بگذارید مانعها او را جمع کنند. بیش از دستها، با کنترل بدنتان به او کمک کنید؛ یعنی زاویه لگن را بازتر کنید و بالاتنه را کمی صافتر و بلندتر نگه دارید.
چند بار جهت عبور از این تمرین را عوض کنید تا تفاوت شیوه سواری در مسیر عمودی به اَکسر و اَکسر به عمودی را بهتر احساس کنید.
رفع اشکال: در همین حال، اگر اسبتان در مستقیم ماندن مشکل دارد، چوبهای زمینیِ عمود را بهتدریج به هم نزدیکتر کنید تا فاصلهشان به حدود ۸ یا ۹ فوت برسد. اگر مشکل انحراف او جدی است، این چوبها را با زاویه به شکل «وی» ملایم بچینید و انتهای آنها را در جلوی محل کندنِ مانع دوم، کمی به هم نزدیکتر کنید، اما نه کمتر از ۳ فوت. در این مرحله، این ایناَنداوت را فقط در همین جهت بپرید؛ یا از فردی روی زمین بخواهید هر بار شکل «وی» را دوباره تنظیم کند تا سر باریکتر آن همیشه به سمت مانع دوم باشد.
افزایش درجه سختی: اگر سوارکار باتجربهتری هستید و این تمرین برایتان خوب پیش میرود، آن را بدون رکاب تمرین کنید و/یا روی عنانتان گره بزنید و هنگام عبور از موانع دستها را روی کمر بگذارید یا مانند بالهای هواپیما به طرفین باز کنید. این کار به شما کمک میکند وابستگیتان به دستها کمتر شود و در عوض روی وضعیت بدن و تعادلتان در هوا تمرکز کنید.
جمعبندی
به یاد داشته باشید که رفاه اسب شما همیشه باید در اولویت باشد. جلسههای تمرینی را سرگرمکننده و متنوع نگه دارید، بیآنکه در آن زیادهروی کنید؛ تا هر دوی شما با اشتیاق منتظر نوبت بعدی باشید.
درباره مارگی انگل
عضو تیم پراک مارگی انگل بیش از سه دهه است که یکی از پرافتخارترین سوارکاران پرش با اسب در ایالات متحده بوده است. او تا امروز بیش از ۲۵۰ کلاس جایزه بزرگ، ۶ مرحله انتخابی جام جهانی، بیش از ۷۵ جام ملتها و ۱۰ عنوان سوارکار سال انجمن جایزه بزرگ آمریکا را که یک رکورد محسوب میشود، به دست آورده و در سال ۲۰۲۱ نیز به تالار مشاهیر پرش با اسب راه یافته است. او در المپیک ۲۰۰۰ شرکت کرد، در بازیهای پانآمریکن ۱۹۹۹ به مدال نقره تیمی رسید، در بازیهای پانآمریکن ۲۰۰۳ طلای تیمی و برنز انفرادی گرفت و در بازیهای جهانی سوارکاری ۲۰۰۶ نیز نقره تیمی کسب کرد. مارگی و همسرش استیو انگل، دامپزشکی که ۳۰ سال است با او ازدواج کرده، در مزرعه گلیدویندز در ولینگتونِ فلوریدا مستقر هستند.