وضعیت درست بدن روی اسب متحرک را پیدا کنید
وضعیت بدنیِ بی‌نقص، مثل تک‌شاخ، یک افسانه است. به‌جای آن‌که نگران پیدا کردنش باشید، می‌خواهم روی داشتن وضعیت بدنیِ درست در همین لحظه تمرکز کنید. وضعیت شما باید کاری بیش از نگه داشتن‌تان روی اسب انجام دهد؛ باید در تمام لحظات تعادل شما را حفظ کند و شما را با اسب در هماهنگی نگه دارد.
از آن‌جا که وضعیت بدنی بخش بسیار مهمی از سوارکاری شماست، در طول سال‌ها چندین مطلب درباره آن نوشته‌ام؛ از جمله توضیحی مفصل درباره وضعیت ساق پا. به‌طور ساده، وقتی از ساق پا حرف می‌زنیم، اگر چرم رکاب را عمودی نگه دارید، وضعیت ساق پای شما هرگز ناامیدتان نمی‌کند. در این‌جا می‌خواهم درباره بالاتنه صحبت کنم.
وضعیت بالاتنه شما به دو دلیل از وضعیت ساق پا پیچیده‌تر است. نخست این‌که زاویه‌ای که در مفصل لگن، میان ران و بالاتنه شما شکل می‌گیرد و من آن را «زاویه لگن» می‌نامم، به‌دلیل تغییر سرعت اسب ثابت نیست. علاوه بر این، در واقع شما دو وضعیت برای بالاتنه دارید؛ یکی برای درساژ و دیگری برای پرش در میدان و کراس‌کانتری.
وضعیت بدنی در سراسر دامنه سرعت
وقتی عکس‌های زیر را بررسی کنید، می‌بینید که حرکت اسب در هر لحظه بهترین وضعیت بالاتنه را برای سوارکار تعیین می‌کند: در درساژ، پشت سوارکار عمودی است؛ سپس برای کار روی موانع و چهارنعل رفتن، به‌تدریج به بدن اسب نزدیک‌تر می‌شود؛ تا جایی که در سرعت‌های مسابقه‌ای، پشت سوارکار و پشت اسب تقریبا موازی می‌شوند. این‌جاست که روشن می‌شود چرا می‌گویم وضعیت بی‌نقص وجود ندارد، اما برای هر نوع حرکت، یک وضعیت درست وجود دارد.
۱. وقتی درساژ کار می‌کنید، می‌خواهم پشت شما با پشت اسب زاویه قائمه بسازد. ادوارد گال، که این‌جا در بازی‌های جهانی سوارکاری ۲۰۱۰ در لکسینگتونِ کنتاکی با مورلندز توتیلاس دیده می‌شود، فقط به‌نظر می‌رسد شانه‌هایش پشت لگنش قرار گرفته‌اند. به‌دلیل درگیری و فعالیت بیشتر اندام‌های عقب اسب، لگن او پایین‌تر از شانه‌هایش است. با این حال، رابطه میان پشت اسب و پشت سوارکار همچنان درست است.
۲. یرون دوبلدام از هلند و زنیت اس‌اف‌ان در بازی‌های جهانی سوارکاری ۲۰۱۴ در نورماندی فرانسه، هم در بخش تیمی و هم در بخش انفرادی، در قامت برندگان مدال طلا ظاهر شدند. با رکاب‌هایی کوتاه‌تر از ادوارد گال، زاویه پشت زانوی یرون ۹۰ درجه است و شانه‌هایش جلوتر از لگنش قرار دارد. من می‌خواهم شما در مسیر نزدیک شدن به موانع، در زین نشسته باشید، چون در این حالت باثبات‌تر خواهید بود، دامنه اثرگذاری‌تان بر اسب بیشتر می‌شود و شانس بهتری برای دیدن گام خود خواهید داشت. فقط دقت کنید که بنشینید، نه این‌که به عقب تکیه بدهید.
۳. من حالت چهارنعل ماری کینگ را روی کینگز تمپترس در این عکس، که در رقابت سه‌روزه رولکس کنتاکی ۲۰۱۱ در لکزینگتون گرفته شده، بسیار دوست دارم. ماری در زمان درست، در جای درست قرار دارد: او با نشیمنگاهش به زین نزدیک است، اما در عین حال فضای کافی می‌دهد تا پشت اسبش زیر بدن او آزادانه کار کند. به چرم رکاب عمودی او و عملکرد فنرمانند زانوهایش توجه کنید؛ همین‌ها به او اجازه می‌دهد بالای پشت اسبش شناور بماند. سرعت او از دو سوارکار قبلی بسیار بیشتر است، زاویه لگنش بسته‌تر شده و شانه‌هایش جلوتر از زانوهایش قرار دارد.
۴. با این‌که این حالت با وضعیت‌های قبلی بسیار متفاوت است، جای‌گیری خوسه اورتیس باز هم برای همان لحظه، جای‌گیری درست است. در این عکس که در باله‌رینا استیکس ۲۰۱۴ در ساراتوگا نیویورک ثبت شده، کاملا پیداست که آرتمیس آگروترا با نهایت سرعت در امتداد مسیر پایانی می‌تازد و خوسه بالای او در موقعیتی متعادل قرار گرفته است. پشت او موازی با پشت اسب است، چرم رکابش عمودی قرار دارد و نرمی دست‌هایش نتیجه مستقیم جای‌گیری عالی ساق پای اوست.
بالاتنه شما در کار روی سطح صاف
طبق معمول، ابتدا درباره درساژ صحبت می‌کنم و مثل همیشه، پیش از آن‌که نظر قطعی بدهم، اول به منابع اصلی‌ام رجوع می‌کنم. کتاب مشهور منطق سوارکاری نوشته ویلهلم موزلر، منبع همیشگی من برای اطلاعات درساژ است. موزلر جایگاه سوارکار را آن‌قدر مهم می‌دانست که هیچ عکسی از یک سوارکار در وضعیت خوب در کتابش نیاورد؛ نه به این دلیل که نتوانسته بود عکس خوبی پیدا کند، بلکه برای این‌که برجسته کند وضعیت درساژ باید انعطاف‌پذیر باشد، نه این‌که در تبعیت از یک تصور ازپیش‌تعیین‌شده از «کمال» منجمد شود. هرچند من تلاش می‌کنم با عکس‌ها و نمودارها نوشته‌هایم را توضیح دهم، موزلر بیراه نمی‌گفت. چون اسب شما در حرکت است، وضعیت شما هم باید همراه او حرکت کند.
بگذارید مؤثرترین وضعیت درساژ را به شکلی کمی متفاوت توصیف کنم: پشت اسب خود را به‌صورت یک خط افقی تصور کنید، در حالی که پشت شما یک خط عمودی می‌سازد. هر کاری در درساژ که از اسب‌تان می‌خواهید انجام دهد، محل تلاقی این دو خط باید یک زاویه قائمه بسازد. همین وضعیت توضیح می‌دهد که چرا سوارکاران درساژ در سطوح بالا به نظر می‌رسد شانه‌هایشان عقب‌تر از لگن‌شان است. آن‌ها به عقب خم نشده‌اند؛ بلکه حتی وقتی اسب برای درگیر کردن اندام عقب و جمع‌شدن، کپلش را پایین می‌آورد، زاویه قائمه میان بدن خود و پشت اسب را حفظ می‌کنند.
در یادداشت‌های قبلی بارها به وضعیت بدن شما در درساژ به‌عنوان «نشست سه‌نقطه‌ای» اشاره کرده‌ام، چون دو استخوان نشیمن و استخوان عانه پایه این وضعیت در این رشته هستند. در شرایط کنترل‌شده، می‌توانید وضعیت درساژ خود را بدون عنان و بدون رکاب حفظ کنید. کمی بعد، همین نتیجه را درباره وضعیت بدن شما در پرش و چهارنعل هم مطرح می‌کنم.
طبیعتا حرکت اسب تمایل دارد تعادل شما را بر هم بزند، مگر این‌که در وضعیت بدنی‌تان نوعی ضربه‌گیر تعبیه شده باشد. در کار روی سطح صاف، این ضربه‌گیر کمرِ پایین شماست. در کمر پایین خود قوسی ملایم رو به جلو نگه دارید و قفسه سینه را از لگن بالا بیاورید. این کار به پشت شما فضا می‌دهد تا هماهنگ با حرکت اسب انعطاف پیدا کند. البته حفظ بالاتنه در این حالت به آمادگی جسمانی زیادی نیاز دارد، اما این موضوع بحث روز دیگری است.
وقتی انعطاف کمر پایین خود را در هر سه گام پرورش دهید، دست‌ها و پاهای‌تان آرام می‌شوند و می‌توانید کمک‌های ظریف و پیشرفته یک سوارکار خوب درساژ را به‌کار بگیرید. امیدوارم روزی یک تماشاگر بگوید: «اسب او چقدر خوب حرکت می‌کند، اما خودش فقط نشسته است.» بله، فقط نشسته است؛ با پشتی انعطاف‌پذیر، بالاتنه‌ای عمودی و دست‌ها و پاهایی آرام.
پرش، همه‌چیز را تغییر می‌دهد
وضعیت بالاتنه شما برای پرش با اتکای فشار زانوها و ساق‌ها و وزن شما در مچ پاها تثبیت می‌شود. وقتی از فلت‌ورک به کار روی موانع می‌روید، باید رکاب‌ها را کوتاه‌تر کنید، چون اسب هنگام پرش و چهارنعل سریع‌تر حرکت می‌کند. و همزمان با کوتاه‌کردن رکاب‌ها، باید زاویه لگن خود را هم بسته‌تر کنید. چرا؟ چون رکاب کوتاه‌تر و زاویه بسته‌تر لگن کمک می‌کند در طول باسکول اسب، یعنی قوس بدن او در هوا، با حرکتش همراه بمانید.
برای مثال، می‌خواهم رکاب‌های شما در پرش با اسب آن‌قدر کوتاه باشد که وقتی در زین نشسته‌اید، پشت زانوی‌تان زاویه‌ای ۹۰ درجه بسازد. چون زاویه لگن خود را کمی بسته‌اید، حالا شانه‌های‌تان باید اندکی جلوتر از لگن قرار بگیرد. اگرچه گاهی وضعیت درساژ شما را «سه‌نقطه‌ای» می‌نامم، این حالت را «سه‌نقطه‌ای سبک» می‌خوانم؛ سبک، چون حالا شانه‌های‌تان کمی جلوتر از لگن قرار گرفته است.
بهترین راه برای تعیین زاویه درست لگن و وضعیت بالاتنه در پرش با اسب این است که طول رکاب‌ها را همان‌طور که بالاتر توضیح داده‌ام تنظیم کنید. سپس اسب را متوقف کنید؛ اگر آرام و بی‌حرکت نمی‌ایستد، از یک دوست بخواهید سرش را نگه دارد. عنان را رها کنید، دست‌ها را جلوی سینه ضربدری بگذارید و روی رکاب‌ها بایستید. کاملاً صاف و عمودی نایستید؛ فقط چند اینچ از زین جدا شوید، به همان اندازه‌ای که در یورتمه نشسته‌ـ‌برخاسته بالا می‌آیید. باید بتوانید چند ثانیه در بالاترین نقطه این حرکت با آرامش مکث کنید و بعد با کنترل دوباره به زین برگردید.
این تمرین، آزمونی عالی برای سنجش زاویه لگن شماست. اگر این زاویه درست باشد، می‌توانید با حرکتی نرم و کنترل‌شده بلند شوید و بنشینید. اگر بیش از حد باز باشد، تمایل پیدا می‌کنید به عقب و داخل زین بیفتید. اگر بیش از حد تند و بسته باشد، احتمال دارد به جلو و روی گردن اسب واژگون شوید. وقتی در این تمرین مهارت پیدا کردید، همین تمرین را در حالت توقف، اما بدون عنان و بدون رکاب انجام دهید. برای بالا بردن آمادگی بدنی، مدت زمانی را که خودتان را در وضعیت دو نقطه نگه می‌دارید، به‌تدریج افزایش دهید.
می‌خواهم در تقرب به مانع‌های کراس‌کانتری و پرش با اسب، از وضعیت سبک سه نقطه استفاده کنید. باید در فاصله هشت تا ۱۰ گام مانده به مانع بنشینید ــ اما نه با تکیه به عقب ــ و در همین وضعیت سبک سه نقطه بمانید تا نیروی جهش اسب برای پرش، شما را به وضعیت دو نقطه ببرد.
وقتی در وضعیت دو نقطه هستید، نشیمنگاه شما بالای زین قرار دارد. شما بالای دو نقطه زانوها معلق هستید و وزن‌تان از تماس ساق پا عبور می‌کند و به مچ‌ها می‌ریزد. دامنه حرکتی بالاتنه که باید برای مانع‌هایی تا ارتفاع ۳ فوت و ۶ اینچ و سرعت‌هایی تا ۴۰۰ متر در دقیقه به کار ببرید، همان دامنه‌ای است که هنگام یورتمه نشسته‌ـ‌برخاسته استفاده می‌شود. حرکت پشت اسب، چه در یورتمه نشسته‌ـ‌برخاسته باشید و چه در حال پرش، بالاتنه شما را از وضعیت سبک سه نقطه به دو نقطه می‌برد.
پرش‌های بزرگ‌تر و سرعت‌های بالاتر ایجاب می‌کند رکاب‌ها را کوتاه‌تر کنید و زاویه لگن را بیشتر ببندید تا همچنان بتوانید با حرکت اسب هماهنگ بمانید. اسب‌ها می‌توانند مانع‌های استیپل‌چیس را با ایمنی و با سرعتی تا ۱٬۰۰۰ متر در دقیقه بپرند؛ سرعتی که از سطح آسودگی خاطر بیشتر سوارکاران منطقی بالاتر است. در این سرعت‌های بیشتر، رکاب‌ها باید آن‌قدر کوتاه باشند که نوک زانوهای شما درست پایین‌تر از سطح جدوگاه اسب قرار بگیرد و بالاتنه‌تان تقریباً موازی با پشت اسب باشد.
حداکثر سرعتی که یک اسب می‌تواند به آن برسد، به‌مراتب بیش از ۱٬۰۰۰ متر در دقیقه است؛ یعنی بیش از ۴۰ مایل در ساعت. سوارکاری با اسب در چنین چهارنعل سریعی، به وضعیتی نیاز دارد که شاید بسیار اغراق‌آمیز به نظر برسد، اما اگر قرار است با حرکت اسب همراه بمانید، کاملاً ضروری است. طول رکاب‌ها باید آن‌قدر کوتاه باشد که وقتی در زین نشسته‌اید بتوانید زانوهایتان را بالای جدوگاه به هم برسانید و در چهارنعل، بالاتنه‌تان کاملاً موازی پشت اسب قرار بگیرد.
درباره جیم ووفورد
جیم ووفورد، ستون‌نویس باسابقه «پرکتیکال هورسمن»، در سه دوره بازی‌های المپیک و دو دوره قهرمانی جهان رقابت کرد. او همچنین پنج بار قهرمان ملی ایالات متحده شد و مربی‌ای بسیار مورد احترام بود. از سال ۱۹۷۸ و برای چند دهه، دست‌کم یک شاگرد او در هر تیم المپیک، قهرمانی جهان و بازی‌های پان‌آمریکن ایالات متحده حضور داشت. ووفورد در ۲ فوریه ۲۰۲۳ درگذشت.