مهار رم‌کردن اسب با اعتمادسازی آغاز می‌شود
عبور از لحظه‌ای که اسب می‌ترسد و می‌پرد، می‌تواند تجربه‌ای ترسناک باشد و اگر در میدان مسابقه رخ بدهد، برای سوارکار امتیاز از دست‌رفته به همراه داشته باشد. اما وقتی اسبتان دچار ترس ناگهانی می‌شود، همین موقعیت می‌تواند فرصتی ایده‌آل برای تقویت پیوند میان شما و او باشد.
تیک مینارد (Tik Maynard)، سوارکار ایونتینگ و از حامیان هورس‌منشی طبیعی، گفت مهم است که درک کنیم و بپذیریم اسب‌ها به‌طور ذاتی مستعد چنین واکنشی هستند. مینارد توضیح داد: «اسب‌ها حیواناتی هستند که با گریز از خطر زنده می‌مانند و در طبیعت همین ویژگی به بقای آن‌ها کمک می‌کند. در بیشتر مواقع، اول واکنش نشان می‌دهند و بعد فکر می‌کنند؛ و در حیات وحش همین موضوع می‌تواند به آن‌ها کمک کند از شکارچیانی مثل شیر کوهی فرار کنند.»
او گفت در تجربه‌اش، گاهی مردم به اشتباه تصور می‌کنند وقتی اسب از چیزی می‌ترسد و واکنش نشان می‌دهد، در حال بدرفتاری یا شیطنت است. هرچند واژه «شیطان» یا «نافرمان» ظاهراً در میان سوارکاران برای توصیف رفتار اسب جا افتاده، اما مینارد گفت خودش از چنین تعبیری استفاده نمی‌کند.
او گفت: «رفتار اسب‌ها فقط به ما نشان می‌دهد در ذهن‌شان چه می‌گذرد. آن‌ها در طبیعت هم به چیزهای ناآشنا واکنش ترس‌آلود نشان می‌دهند؛ این نه خوب است و نه بد. این فقط یعنی اسب، اسب است. به‌نظر من مفیدتر است که موضوع را در قالب رفتارهای مطلوب و نامطلوب ببینیم. شما باید هر کاری از دست‌تان برمی‌آید انجام دهید تا رفتارهای مطلوب را در اسبتان تقویت کنید و در عین حال، رفتارهای نامطلوب را نادیده بگیرید یا گاهی آن‌ها را کاهش دهید.»
مدیریت اسبی که زود از چیزی می‌ترسد، می‌تواند چالش‌برانگیز باشد و از سوارکار می‌خواهد حساس، دقیق و شهودی عمل کند؛ اما در عین حال اقدام‌های مشخصی هم وجود دارد که می‌توان برای افزایش اعتمادبه‌نفس اسب عصبی، هنگام مواجهه با محرک‌های احتمالی، انجام داد.
مینارد در اینجا دیدگاه‌هایش را درباره میزان واکنش‌پذیری اسب‌ها، نشانه‌های هشداردهنده پیش از یک واکنش ترس‌آلود و تمرین‌هایی که می‌توان در خانه انجام داد تا اسب به مناظر و صداهای تازه‌ای که ممکن است در مسابقات با آن‌ها روبه‌رو شود عادت کند، مطرح می‌کند. او همچنین توضیح می‌دهد هنگام ترس ناگهانی اسب چه کارهایی باید انجام داد و از چه کارهایی باید پرهیز کرد؛ و این‌که آمادگی عاطفی، هم برای اسب و هم برای سوارکار، در مواجهه با رفتارهای ناشی از اضطراب چه نقشی دارد.
چه چیزی پشت این واکنش ترس‌آلود است؟
مینارد گفت هرچند همه اسب‌ها در شرایط مناسب ممکن است دچار واکنش ترس ناگهانی شوند، اما در عین حال این توانایی را هم دارند که با تأمل بیشتری رفتار کنند. او گفت: «اگر می‌خواهیم اسب‌هایمان در دنیای انسانی ما بهتر پیش بروند، باید آن بخش از وجودشان را تقویت کنیم که متفکرتر است و کمتر بر پایه واکنش آنی عمل می‌کند.»
به گفته مینارد، ژنتیک می‌تواند در میزان واکنش‌پذیری اسب‌ها نقش داشته باشد. او توضیح داد که با پرورش تخصصی، می‌توان اسب‌هایی پرورش داد که به‌طور طبیعی کمتر یا بیشتر واکنشی باشند. او افزود که معمولاً مردم به‌طور مشخص برای پرورش اسبی که زود بترسد برنامه‌ریزی نمی‌کنند، اما ممکن است مثلاً برای ایونتینگ به‌دنبال اسبی با خون‌گرمی بیشتر باشند، یا بخواهند برای پرش با اسب یا درساژ، اسبی با پرش یا حرکت بهتر به دست آورند.
مینارد گفت: «بعضی اسب‌ها در مجموع آرام، قابل اتکا و باثبات هستند، اما ممکن است نسبت به بعضی صداها یا دیدن چیزهای جدید واکنش ترس‌آلود نشان دهند. درباره این اسب‌ها، باید همین ویژگی را به‌طور مستقیم و در همان موقعیت هدف قرار داد و روی آن کار کرد.»
برخی اسب‌های دیگر ممکن است به‌صورت مزمن دچار اضطراب باشند و بیشتر وقت‌ها نسبت به تقریباً همه‌چیز عصبی به نظر برسند. این اسب‌ها ممکن است کنار حصار مدام رفت‌وآمد کنند یا در باکس خود هواگیری و تاب‌خوردن تکراری نشان دهند. مینارد برای این گروه از اسب‌ها توصیه می‌کند که اضطراب کلی آن‌ها با نگاهی جامع‌تر مدیریت شود.
او توصیه کرد: «باید مطمئن شوید که اسب به میزان مناسب در فضای باز رها می‌شود و به مقدار غله‌ای که دریافت می‌کند، این‌که آیا در اصطبل کنار اسب‌های همدمش قرار دارد یا نه، و این‌که آیا مشکل جسمی دیگری مثل زخم معده دارد که به اضطراب کلی او دامن می‌زند، توجه کنید.»
نشانه‌های رم‌کردن قریب‌الوقوع را بشناسید
گاهی همه‌چیز آن‌قدر سریع رخ می‌دهد که ممکن است اسب از پیش هیچ نشانه‌ای از رم‌کردن بروز ندهد. برای مثال، مینارد گفت اگر سگی ناگهان از میان بوته‌ها بیرون بپرد، فرصت هشدار چندانی نخواهید داشت.
اما در بسیاری از مواقع، اسب‌ها پیش از رم‌کردن نشانه‌های روشنی از آن بروز می‌دهند. او گفت: «ممکن است احساس کنید ضربان قلب اسبتان بالا رفته یا ریتم حرکتش ناگهان عوض شده است؛ یا تندتر می‌شود یا کندتر.» او افزود: «پیش از رم‌کردن، اسب‌ها اغلب سرشان را بالا می‌آورند و گردن‌شان را سفت می‌کنند، یا سرشان را می‌چرخانند تا چیزی را که نگران‌شان کرده بهتر ببینند.»
مینارد گفت اگر این نشانه‌های هشداردهنده را تشخیص ندهید، یا بدتر از آن، بخواهید اسب را در موقعیتی که از نظر او ترسناک و بالقوه خطرناک است از محدوده آسودگی‌اش فراتر ببرید، احتمال این‌که واکنشی شدید نشان دهد بیشتر می‌شود؛ واکنش‌هایی مثل چرخش ناگهانی، جفتک‌انداختن، دو دست بلند شدن یا فرار با شتاب. همچنین اگر نزدیک مانع در آستانه رم‌کردن باشد، ممکن است ناگهان بایستد.
ترس را در کنار هم و به‌عنوان یک تیم پشت سر بگذارید
مینارد گفت وقتی اسبتان عصبی یا ترسیده است، این موقعیتی است که می‌توانید آن را با هم پشت سر بگذارید؛ و هر بار که شما و اسبتان به‌عنوان دو شریک یک مشکل را حل می‌کنید، رابطه‌تان در پایان قوی‌تر می‌شود.
او توضیح داد: «اگر اسبتان از چیزی می‌ترسد، این موضوع بدی نیست. این فقط نکته‌ای است که درباره خلق‌وخوی او یاد گرفته‌اید، و وظیفه شما این است که هرچقدر زمان لازم دارد به او بدهید تا از نظر احساسی با چیزی که نسبت به آن مضطرب است کنار بیاید.» او افزود: «به‌ویژه در آغاز رابطه‌تان با یک اسب جدید، می‌توانید از همه این لحظه‌های کوچک برای محکم‌تر کردن پیوندتان استفاده کنید.»
اگر اسب شما به مناظر و صداهای تازه واکنش‌پذیر است، می‌توانید در خانه روی حساسیت‌زدایی او کار کنید. مینارد گفت: «یکی از راه‌های ساده برای این کار، تمرین دنبال‌کردن یک شیء در حالی است که از شما دور می‌شود. بیشتر اسب‌های امروزی ما با شکارچیانی مثل گربه‌وش یا شیر کوهی روبه‌رو نمی‌شوند، اما با چیزهایی مواجه می‌شوند که ویژگی‌های شکارچیان را تداعی می‌کنند.»
مینارد توضیح داد هر چیزی که با حرکت‌های نامنظم به سمت اسب یا از پشت سر او نزدیک شود، چیزی که به‌طور غیرعادی بزرگ یا ظاهرش نامتعارف باشد، هر چیزی که انگار حرکت‌های او را تقلید می‌کند، یا صداهای بلند، همگی از نگاه اسب می‌توانند نشانه‌های یک شکارچی را داشته باشند. به همین دلیل است که اسب‌ها ممکن است یک سگ یا کایوتِ خوابیده را شکارچی تشخیص ندهند، اما اگر یک کیسه پلاستیکی با باد به سمت‌شان پرواز کند، کاملاً ویژگی‌های چیزی را دارد که باید از آن فرار کنند.
مینارد توصیه کرد کار را با آشناکردن اسب با اشیای تازه‌ای شروع کنید که این ویژگی‌های شبیه شکارچی را ندارند؛ چیزهایی که آهسته و موزون از شما دور می‌شوند. برای نمونه، کسی را که در حال قدم‌زدن با یک سگ است یا چتری در دست دارد، یا حتی کسی را که گلف‌کارت می‌راند، دنبال کنید، در حالی که او از شما و اسبتان دور می‌شود. برای این کار شاید لازم باشد از یک دوست کمک بگیرید.
مینارد گفت: «شاید ساده به نظر برسد، اما این می‌تواند یکی از بهترین تمرین‌ها برای ساختن اعتمادبه‌نفس در اسب‌های جوان یا ترسو باشد. در طول چند جلسه، به‌تدریج فاصله‌تان را با شیئی که دنبال می‌کنید کمتر کنید تا اسبتان آن‌قدر مطمئن شود که حتی آن را لمس کند یا بو بکشد.»
بعد از آن‌که با اسبتان روی اشیایی که از او دور می‌شوند کار کردید، می‌توانید او را با چیزهای بالقوه ترسناک اما بی‌حرکت، مانند بعضی از موانع، آشنا کنید. از آنجا که نمی‌توان یک مانع را که در حال دورشدن است دنبال کرد — دست‌کم نه بدون تدارکات پیچیده — مینارد پیشنهاد می‌کند از روش نزدیک‌شدن و عقب‌نشینی استفاده کنید.
او توصیه کرد به مانع نزدیک شوید و پیش از آن‌که ضربان قلب اسب بالا برود و عصبی شود، با آرامش از آن دور شوید و برای مدتی کوتاه کار دیگری انجام دهید. مینارد گفت: «بعد می‌توانید بازی نزدیک‌شدن و عقب‌نشینی را ادامه دهید تا اسبتان آن‌قدر اعتماد پیدا کند که مانع — یا هر شیء ثابتی را که از آن نگران است — لمس کند یا بو بکشد. حتی می‌توانید وقتی به شیء نزدیک می‌شود یا آن را لمس می‌کند، به او خوراکی بدهید تا به‌عنوان راهی دیگر، واکنش او را به‌صورت مثبت تقویت کنید.»
اسبتان را برای موفقیت آماده کنید
اسب‌ها در مجموع از چیزهای تازه می‌ترسند. مینارد پیشنهاد می‌کند هر وقت ممکن بود، اسبتان را هر بار فقط با یک تجربه یا تغییر جدید روبه‌رو کنید. برای مثال، اگر قرار است یک اسب جوان یا مضطرب را برای نخستین بار به مسابقه ببرید و او تا به حال از باشگاه سوارکاری محل نگهداری‌اش به جایی سفر نکرده، احتمالاً رفتن مستقیم به استادیوم رولکس در کنتاکی هورس پارک بهترین انتخاب نیست.
در عوض، یک مسابقه کوچک آموزشی یا رویدادی با فضایی آرام‌تر، برای نخستین تجربه حضور او در مسابقه مناسب‌تر است و به افزایش اعتمادبه‌نفسش کمک می‌کند.
مینارد گفت: «به این ترتیب، می‌توانید فشار و هیجان را کمی‌کمی بالا ببرید تا به اعتمادبه‌نفس او کمک شود، بی‌آن‌که بیش از حد تحت فشار قرار بگیرد. هر موقعیت با موقعیت دیگر فرق دارد، اما در مجموع باید تا جای ممکن شرایط را طوری فراهم کنید که اسبتان شانس موفقیت داشته باشد. هرچه بیشتر با میزان اضطراب اسبتان هماهنگ باشید، می‌توانید برای پیشگیری از آن راهبردی‌تر عمل کنید.»
او می‌گوید اگر برایتان مفید است، فهرستی از همه متغیرهای مختلفی که ممکن است در یک مسابقه با آن‌ها روبه‌رو شوید تهیه کنید و ببینید چگونه می‌توان هر بار تغییرات کوچک را یکی‌یکی اعمال کرد.
مینارد گفته است بارها از سوارکاران جملاتی از این دست شنیده: «این رم‌کردن از ناکجاآباد اتفاق افتاد» یا «بی‌هیچ دلیلی پیش آمد.» اما به گفته او، رم کردن به‌ندرت بی‌دلیل رخ می‌دهد.
او توضیح داد: «ممکن است فهمیدن آن دلیل پیچیده باشد، یا این واکنش به چند علت مختلف رخ داده باشد، اما همیشه چیزی پشت واکنش اسب هست.»
مینارد هنگام تمرین و کار با اسب‌های مضطرب، مرتب به یکی از نقل‌قول‌های محبوبش فکر می‌کند: «این‌که نتوانسته‌ای چیزی را پیش‌بینی کنی، به این معنا نیست که پیش‌بینی‌ناپذیر بوده است.»
او گفت: «اگر متوجه نشوم چه چیزی اسبم را ترسانده، آن را یادداشت می‌کنم، خودم را بابتش جدی سرزنش می‌کنم و تمرکزم را می‌گذارم روی این‌که حاضرتر و هوشیارتر باشم تا مطمئن شوم واقعاً اسب‌هایم و آنچه را در هر لحظه تجربه می‌کنند، درست می‌خوانم. هرچه رابطه نزدیک‌تری با اسبتان بسازید، کم‌کم الگوها را تشخیص می‌دهید و در نهایت می‌توانید این رفتار را پیش‌بینی کنید.»
مینارد گفت اگر اسبتان در دور پرش با اسب یا در تست درساژ رم کرد، واکنش شما به این موقعیت به چند متغیر بستگی دارد؛ این‌که چه مدت با آن اسب رابطه داشته‌اید، آن موقعیت برای او چقدر ترسناک است، فکر می‌کنید چقدر طول می‌کشد تا آرام شود، خودتان چقدر تجربه دارید و چه اقدامات دیگری برای فراهم کردن شرایط موفقیت اسبتان انجام داده‌اید.
ماینارد گفت: «این ماجرا تا حدی شبیه کمک‌کردن به یک کودک ۵ ساله است که از زورگویی در مدرسه ترسیده. عوامل زیادی می‌تواند در نحوه برخورد شما نقش داشته باشد. سطح اعتمادبه‌نفس آن کودک چقدر است؟ چه رابطه‌ای با معلمش دارد؟ چند دانش‌آموز در کلاس هستند؟ آیا به اندازه کافی غذا می‌خورد یا در گذشته آسیب روحی دیده است؟ همه این متغیرها تعیین می‌کنند چطور می‌توانید بهترین کمک را بکنید. درباره اسب‌ها هم از بسیاری جهات همین‌طور است.»
وقتی اسبتان می‌ترسد، چه کارهایی را نباید انجام دهید
ماینارد دریافته است که بسیاری از سوارکاران، متأسفانه، وقتی اسب‌شان می‌ترسد در زمان نامناسب واکنش اشتباه نشان می‌دهند. در مقابل، انجام کار درست در زمان درست می‌تواند کمک‌کننده باشد.
او گفت: «وقتی اسب از چیزی می‌ترسد و واکنش نشان می‌دهد، در واقع دارد به شما می‌گوید از چیزی هراس دارد. بنابراین مهم‌ترین کاری که باید از آن پرهیز کنید، هر اقدامی است که ممکن است ترس او را بیشتر کند.»
ماینارد توضیح داد که هرچند بیشتر سوارکاران قصد ندارند به اضطراب اسب‌شان دامن بزنند، اما احساسات ما اغلب مانع می‌شود. او گفت وقتی در مسابقه تحت فشار زیادی هستید، اگر اسبتان بترسد، خیلی راحت ممکن است خودتان هم مضطرب، کلافه، ترسان یا حتی عصبانی شوید. اما در چنین شرایطی، سوارکاران اغلب ناخواسته یا در سطح ناخودآگاه، ترس، ناامیدی و سنگینی انتظارات خود را به اسب منتقل می‌کنند.
ماینارد گفت: «اگر ترسیدن اسب باعث شود حتی برای لحظه‌ای تعادل‌تان را روی پشت او از دست بدهید، اسب احساس می‌کند که شما بدنتان را منقبض کرده‌اید و برای بازیابی تعادل، پاهایتان را به او فشار می‌دهید. از دست دادن تعادل از جانب شما یک واکنش احساسی نیست، اما در همان لحظه می‌تواند اسب را بیشتر بترساند.»
به همین دلیل، ماینارد معتقد است که در چنین موقعیت‌هایی باید از نظر تعادل، هماهنگی، تاب‌آوری ذهنی و آمادگی عاطفی خودتان را در شرایط موفقیت قرار دهید تا هرگز به ترس اسب دامن نزنید.
او خاطرنشان کرد: «حالا که پدر دو کودک خردسال هستم، این وضعیت را با کمک‌کردن به کودک ۲ یا ۳ ساله‌ای مقایسه می‌کنم که از چیزی ترسیده است. شما باید از نظر احساسی متعادل بمانید و به فرزندتان نشان دهید که می‌خواهید بفهمید او چه چیزی را از سر می‌گذراند. به همین دلیل است که همیشه باید رابطه‌تان با اسب و اعتمادبه‌نفس او را بالاتر از نتیجه مسابقه قرار دهید تا یاد بگیرد به قضاوت شما اعتماد کند.»
مینارد تأکید می‌کند که گاهی پیش می‌آید شما، اسبتان یا هر دوی شما آمادگی عاطفی‌تان را از دست بدهید. او این وضعیت را «ربوده‌شدن عاطفی» می‌نامد. چه این اتفاق در جریان یک جلسه تمرین رخ دهد و چه وسط یک تست درساژ یا دور پرش با اسب، مینارد بلافاصله از خودش می‌پرسد که اسبش در آن لحظه به چه چیزی نیاز دارد.
او تأکید کرد: «اگر بتوانید به اسبتان کمک کنید، او هم تمام تلاشش را می‌کند تا به شما کمک کند. این‌که تمرکزتان فقط روی خودتان و روبان آبی باشد، در نهایت به نفع هیچ‌کدام‌تان نخواهد بود.» او افزود: «همچنین مهم است که هر چند ثانیه یک‌بار از خودتان بپرسید او به چه چیزی نیاز دارد، چون این نیاز می‌تواند در یک لحظه تغییر کند.»
مینارد گفت اگر دچار «ربوده‌شدن عاطفی» شده‌اید و نمی‌توانید تمرکزتان را دوباره به دست بیاورید، اغلب عاقلانه‌ترین تصمیم این است که کاری را که انجام می‌دهید متوقف کنید و بعد از آن از مربی یا کوچ خود بازخورد بگیرید.
او خاطرنشان کرد: «به‌ویژه وقتی شما و اسبتان تعادل عاطفی‌تان را از دست داده‌اید، این‌که به هر زحمتی شده بقیه تست را ادامه بدهید و در نهایت با امتیاز ۶۰ درصد یا کمتر تمام کنید، احتمالاً کمکی نمی‌کند دفعه بعد نتیجه بهتری بگیرید.» او افزود: «اگر هم اثری داشته باشد، ممکن است دفعه بعد نتیجه‌تان را بدتر کند.»
اسب را در اولویت قرار دادن
احتمالاً این عبارت را زیاد شنیده‌اید که بسیاری از اهالی ورزش سوارکاری به کار می‌برند: اسب را در اولویت قرار بده. مینارد گفت البته منظور افراد در همه موقعیت‌ها معنای تحت‌اللفظی آن نیست. اگر تنها انتخاب شما این باشد که یا کالسکه یک نوزاد را زیر بگیرید یا باعث رم‌کردن اسبتان شوید، بدیهی است که کودک را بر اسب مقدم می‌دانید.
مینارد گفت: «از منظر واقعی اسبداری، اسب را در اولویت قرار دادن یعنی رابطه‌ای را که با اسبتان دارید، بالاتر از کارکرد او قرار بدهید؛ چه قرار باشد یک تست درساژ اجرا کند، یک مسیر بپرد، یک گاری را بکشد یا به‌عنوان اسب پلیس خدمت کند.»
او افزود: «صبر، پشتکار و در اولویت قرار دادن اسب‌هایم، عملکرد آن‌ها را هم بهتر می‌کند. وقتی امروز درباره تمرین اخلاق‌مدار اسب حرف می‌زنیم، ورزش سوارکاری زمانی بهترین جلوه خود را نشان می‌دهد که سوارکاران و مربیان با اسب‌هایشان شراکتی واقعی داشته باشند.» او ادامه داد: «این شراکت با اسبتان جنبه‌های زیادی دارد. اعتماد یکی از مهم‌ترین آن‌هاست و شانس موفقیت شما را بیشتر می‌کند. این را می‌توان وقتی دید که اسبی از چیزی می‌ترسد و سوارکار به‌جای ادامه‌دادن تمرین، وقت می‌گذارد تا اسبش را آرام کند و او را با آن گوشه ترسناک مانژ سرپوشیده یا هر چیز دیگری که باعث نگرانی‌اش شده، راحت‌تر کند.»
مطالب بیشتر:
برای نکات تیک مینارد درباره استفاده از تکنیک‌های کار از روی زمین برای ایجاد پیوندی قوی‌تر با اسبتان، اینجا کلیک کنید.
درباره تیک مینارد
تیک مینارد، سوارکار ایونتینگ و از حامیان هورسمن‌شیپ طبیعی، ۶ سال در تیم ملی کانادا در رشته پنج‌گانه مدرن حضور داشت؛ رشته‌ای که شامل سوارکاری، تیراندازی با تپانچه، شمشیربازی، شنا و دو است. او در بازی‌های پان‌آمریکن ۲۰۰۷، ۳ دوره قهرمانی جهان و ۱۱ دوره جام جهانی در این رشته رقابت کرد و سپس تمرکز رقابتی خود را بر ایونتینگ گذاشت. تیک در فهرست اولیه تیم ایونتینگ کانادا برای المپیک لندن ۲۰۱۲ قرار داشت.
او به‌عنوان دانشجوی کارآموز نزد سوارکاران ایونتینگ، دیوید و کارن اوکانر، اینگرید کلیمکه، سوارکار ایونتینگ و درساژ، یوهان هینمان، مربی آلمانی درساژ، و بروس لوگان، هورسمن طبیعی و مربی کاتینگ، فعالیت کرد. او همچنین به‌عنوان کمک‌مربی در کنار آن کورسینسکی، سوارکار پرش با اسب، کار کرد.
تیک که همسر سینید هالپین، سوارکار ایونتینگ، است، در سراسر ایالات متحده، کانادا و بریتانیا کلینیک‌های ایونتینگ و هورسمن‌شیپ طبیعی برگزار می‌کند. او دسامبر گذشته در نشست سالانه انجمن ایونتینگ ایالات متحده درباره موضوع «اسب‌ها چگونه یاد می‌گیرند» سخنرانی کرد. برای اطلاعات بیشتر اینجا را کلیک کنید.