فایده تمرین پرش از یورتمه برای اسب و سوارکار
آیا به اندازه کافی پرش از یورتمه تمرین میکنید؟ خیلیها نمیدانند این تمرین تا چه اندازه میتواند مفید باشد. حتی اگر در میدان مسابقه از آن استفاده نکنید ــ برای مثال در کلاسهای اکویتیشن یا هندی هانتر ــ باز هم میتواند بخش ارزشمندی از برنامه تمرینی شما باشد.
پرش از یورتمه برای کار روی تعادل و زمانبندی اسب جوان روی موانع کوچک، زمانی که کانتر او هنوز در حال شکلگیری است، بسیار مؤثر است. در این مرحله، در مورد بیشتر اسبهای جوان، تنظیم گام یورتمه آسانتر از تنظیم گام کانتر است.
وقتی در نزدیک شدن به مانع، آرام و بیحرکت در زین مینشینید، به اسبتان فرصت میدهید خودش محل برخاست را پیدا کند. این کار به او کمک میکند «چشم» خودش را برای مانع پیدا کند و یاد بگیرد بدون آنکه کاملاً به شما برای کنترل فاصلهها وابسته باشد، گامش را تنظیم کند. بعد از آن هم میتوانید بهتدریج تمرین را پیش ببرید؛ ابتدا با ورود از یورتمه به یک مانع و سپس ادامه دادن با کانتر آرام در یک خط تا مانع بعدی. این روند به اسب جوان شما یاد میدهد هنگام پرش از کانتر، ریتم یکنواخت و آرامش خود را حفظ کند.
برای اسبهای عصبی یا زودرم، پرش از یورتمه راهی عالی برای ساختن اعتمادبهنفس است. این کار در مسیر نزدیک شدن به مانع، زمان بیشتری به آنها میدهد تا مانع را بررسی کنند. وقتی بفهمند عبور از موانع کوچک با این سرعت کمتر چقدر آسان است، خیلی زود درک میکنند که لازم نیست با شتاب به مانع برسند و با فشار زیاد از زمین جدا شوند تا از آن عبور کنند. هرچه یاد بگیرند در لحظه برخاست و فرود، آرامتر و ریلکستر باشند، کیفیت پرششان بهتر میشود.
برای اسبهایی که عادت دارند مسیر نزدیک شدن به مانع را با شتاب طی کنند، اگر مانع پرش از یورتمه را از نوعی محکم و چشمگیر، مثل دیوار یا فلاورباکس، انتخاب کنید، این مانع اسب را در برابر پرش «نگه میدارد»؛ یعنی آنقدر باعث احترام اسب به مانع میشود که واقعاً از روی آن بپرد، نه اینکه فقط از رویش رد شود. این کار همچنین به شما اجازه میدهد پایتان را روی اسب نگه دارید و او را به سمت مانع به جلو برانید، بهجای آنکه در مسیر نزدیک شدن، عنان را به عقب بکشید. حالت دوم باعث میشود اسب یا سرش را بالاتر از حد مطلوب ــ که کمی بالاتر از جدوگاه است ــ بیاورد، یا گردن را جمع کند و بینی را به داخل بکشد؛ وضعیتی که تعادل او و تواناییاش برای اجرای یک برخاست باکیفیت را از بین میبرد. برای گرفتن بهترین پرش از یک اسب، من همیشه دوست دارم بینی او رو به مانع باشد و گردنش در چند گام آخر پیش از پرش نرم شود و حتی کمی هم کشیدهتر شود.
تمرین پرش از یورتمه برای سوارکاران هم به همان اندازه ارزشمند است. این تمرین به شما زمان میدهد روی همراه ماندن با گام اسبتان تمرکز کنید؛ اینکه نه جلوتر از حرکت او بیفتید و نه از آن عقب بمانید، تا در هوا در تعادل کامل باشید. همچنین تمرینی عالی برای صبوری است: به شما یاد میدهد آرام منتظر بمانید تا پرش به سراغتان بیاید، تا بدن اسب در لحظه برخاست به عقب بنشیند، نه اینکه شما در جستوجوی فاصله مناسب باشید و گاهی در لحظهای اشتباه حرکتی انجام دهید و تعادل او را بر هم بزنید.
علاوه بر اینکه در تمریناتم در خانه از پرشهای یورتمه استفاده میکنم، هنگام خرید اسب هم از آنها بهره میبرم. این تمرین روشی عالی برای ارزیابی دید طبیعی اسب نسبت به مانع و تعادل اوست. بعضی اسبها نمیدانند پاهایشان را کجا بگذارند یا بهسادگی از روی پرشهای کوچک قدم برمیدارند. اما اسبهای واقعاً بااستعداد تا لحظه رسیدن به هر مانع، تعادل زیبای خود را حفظ میکنند و هر بار مانع را تمیز و مرتب میپرند.
پرش با یورتمه اغلب در میدان گرمکردن هم مفید است. برای بعضی اسبها، این ابزار خوبی برای تنظیم حالوهوای دور است. من اسبی به نام کلگری را سوار میشدم که هر وقت گرمکردنش را با پرشهای یورتمه شروع میکردیم، عملکرد بسیار بهتری داشت. او گام کانتر بلندی داشت که تنظیمکردنش دشوار بود و در عین حال اسبی کمی عصبی هم بود. اگر در گرمکردنش هیچ مانعی را با یورتمه نمیپریدم، در میدان مسابقه همیشه حس میکردم باید او را از مانعها عقب نگه دارم. او آنقدر بااستعداد بود که میتوانست مانعهای ۳ فوت و ۶ اینچ تا ۳ فوت و ۹ اینچ را از یورتمه بپرد. بعد از اینکه چند بار این کار را انجام میداد، میتوانستم در کانترش کمی بیشتر به جلو سوارکاری کنم؛ یعنی بهجای اینکه مدام سعی کنم کانترش را جمعوجور نگه دارم، پایم را بیشتر روی او بگذارم، بیآنکه نگران باشم بیش از حد رو به جلو شود. او سوارشدنیتر و بااعتمادبهنفستر میشد و نتیجهاش دورهای بسیار بهتر در میدان بود. کلگری بعدتر همراه با الیز هاس در نشنال هورس شو ۱۹۹۴ عنوان نایبقهرمانی جونیور هانتر را به دست آورد.
اگر قرار است در میدان مسابقه مانعهای یورتمه را بپرید، مهم است به خاطر داشته باشید که چالش فقط خود مانع نیست. شما باید در تمام مراحل، از انتقال رو به پایین از کانتر، نزدیکشدن به مانع، تلاش روی پرش و بازیابی پس از آن، متعادل، ثابت و مستقیم بمانید. توصیه میکنم با تمرین زیر شروع کنید.
انتقال از کانتر به یورتمه روی کَوَلِتیها
یکی از رایجترین اشتباههایی که در پرشهای یورتمه در میدان مسابقه میبینم، این است که سوارکار در انتقال از کانتر به یورتمه بیش از حد به عقب متمایل میشود؛ اتفاقی که باعث میشود اسب به یورتمهای نامتعادل بیفتد. بعد از آن، سوارکار از حرکت جا میماند و بدنش خشک و منقبض میشود. این هم به نوبه خود اسب را جلوی سوارکار میاندازد؛ طوری که با عجله به سمت مانع میرود، روی دستهای سوارکار سنگینی میکند و حتی ممکن است دوباره به کانتر برگردد؛ خطایی که داور ناچار است برای آن جریمه در نظر بگیرد.
مشکل رایج دیگری که در میدان میبینم، اسبهایی هستند که هنگام انتقال و بعد از آن، بینیشان را پایین میآورند و به سمت سینه جمع میکنند و به این ترتیب سوارکار را از زین بیرون میکشند. در این حالت، اسب اغلب از پای سوارکار عقب میافتد و شتاب رو به جلوی مطلوبش را از دست میدهد و سوارکار هم از گام اسب جلو میزند و تعادلش را روی گردن او میاندازد. وقتی بینی اسب اینطور جمع شده باشد، نمیتواند فاصله را درست بسنجد و بیش از اندازه به مانع نزدیک میشود. این وضعیت مانع از آن میشود که در لحظه کَندن، وزنش را درست روی اندام عقب منتقل کند و شانههایش را به سمت بالا و جلو بچرخاند. نتیجه، پرشی کوتاه و نهچندان چشمگیر است؛ بهطوری که اسب عملاً «روی دست جلو» میپرد.
برای جلوگیری از هر دو اشتباه، ۳ تا ۵ کَوَلِتی یورتمه را با فاصله حدود ۳ فوت و ۶ اینچ تا ۴ فوت از یکدیگر بچینید.
۱. ابتدا یک کانتر خوب و ریتمدار برقرار کنید و پیش از پیچیدن نرم به سمت پولهای یورتمه، مطمئن شوید تعادلتان روی رکابها حفظ شده و زاویه لگنتان کمی بسته است. حدود ۶۰ فوت مانده به پولها، برای انتقال رو به پایین به یورتمه آماده شوید؛ بالاتنهتان را کشیده و بلند نگه دارید ــ به «بلندتر و محکمتر» فکر کنید ــ بیآنکه زاویه لگنتان تغییر کند.
۲. برای درخواست انتقال، ساقهای خود را در دو طرف اسب ببندید تا از تعادل او حمایت شود. سپس دستها را روی عنان ببندید تا فشار بیشتر شود. همزمان، تمرکزتان را روی محکم نگه داشتن میانتنهتان بگذارید؛ یعنی عضلات شکم و کمر، تا بالاتنهتان روی اسب متعادل بماند و بیش از حد نه به عقب متمایل شود و نه به جلو. از همه مهمتر، مطمئن شوید عنانها به اندازه کافی کوتاه هستند تا وسوسه نشوید دستها را پشت شانههایتان بکشید یا زاویه لگنتان را تغییر دهید. هرچه ارتباط ساق به دست شما بهتر شود، احتمال بروز این اشتباهها کمتر خواهد بود.
به این انتقال مثل زمانی فکر کنید که میخواهید اسب را در یک خط جمعوجور و متعادل کنید: نرم و متوازن، بدون هیچ تغییری در ارتفاع حمل سر او. بهترین راه برای تضمین این موضوع، این است که تعادل خودتان را تغییر ندهید. اگر او تمایل دارد سرش را پایینتر از جدوگاهش بیاورد، بهجای دستها، روی استفاده از میانتنه و ساقها برای بالا آوردن دوباره آن تمرکز کنید. اگر تلاش کرد شما را از زین بالا بکشد، او را کاملاً به ایست برسانید. سپس دوباره روی دایره برگردید و تمرین را از ابتدا آغاز کنید.
۳. هنگام عبور از روی پولها در یورتمه نشستهبرخاسته، بدنتان را روی مرکز اسب متعادل نگه دارید. با دستهایتان حرکت گردن او را به سمت جلو دنبال کنید و در عین حال، ارتباطی سبک با دهانش حفظ کنید.
تکرار این تمرین چندین بار روی هر دو لید، به شما و اسبتان یاد میدهد که در تقرب، متعادل و صبور بمانید. با تکرار این تمرین در طول زمان، در نهایت میتوانید این انتقال را سریعتر، اما همچنان نرم انجام دهید. هدف این است که همیشه از انتقالهای خشن پرهیز شود.
اشتباههای رایج
در اینجا اجازه دادهام سر بابلون پایینتر از جدوگاهش بیفتد؛ موضوعی که تعادل و خط بالایی طبیعی و رهای او را از بین میبرد.
پس از انتقال به یورتمه، گردن او جمع و کوتاه شده است و این موضوع مانع از آن میشود که در تقرب به پولها، از سر و گردن خود بهدرستی استفاده کند.
در اینجا، چون در انتقال از کانتر به یورتمه فشار بیش از حدی روی عنان وارد کردهام، بابلون سرش را بالا آورده و گردنش را کوتاه کرده است؛ در نتیجه دیگر نمیتواند با گامهایی آرام و یکنواخت از روی پولها عبور کند.
خط تمرین: ورود با کانتر و خروج با یورتمه
یک خط به طول ۸۴ فوت بسازید که شامل یک مانع کوچکِ کانتر و سپس یک مانعِ یورتمه باشد؛ مانع دوم میتواند یک مانع کوچک و پُر یا یک عمودی کوتاه باشد. (دقت کنید مانع کانتر در ابتدا کاملاً کوچک باشد تا اسب احساس نکند باید روی آن تلاش زیادی انجام دهد. برای مانع یورتمه، از گیت یا مانعهای دیگری که حفره دارند و ممکن است اسب بهطور اتفاقی پایش در آنها گیر کند، استفاده نکنید.) یک چوب یورتمه را در فاصله ۸ تا ۹ فوتیِ جلوی مانع یورتمه قرار دهید. اگر اسب شما معمولاً پس از فرود از مانعها تند میشود، این خط را طوری بچینید که مانع یورتمه فقط چند گام با انتهای میدان فاصله داشته باشد. به این ترتیب، اسب هنگام فرود به پیچ بعدی فکر میکند، نه اینکه به سمت فضای بزرگ و باز شتاب بگیرد.
نکته: اگر اسب شما کمتجربه است و هنوز پریدن از مانع در کانتر را شروع نکرده، فقط بخش دوم این خط را همراه با چوب یورتمه بچینید و همانطور که در تمرین چوب یورتمه انجام دادید، پیش از آن تبدیل کانتر به یورتمه را تمرین کنید.
۱. یک کانتر کمی جمعشده برقرار کنید و با یک پیچ نرم به سمت مانع اول بروید. در مسیر نزدیک شدن، بالاتنهتان را آرام و ثابت نگه دارید و برای پیدا کردن نقطه پرشِ دور فشار نیاورید تا اسب روی مانع بیش از حد تلاش نکند. (چون مانع بسیار کوچک است، اگر در لحظه کندهشدن کمی بیش از حد معمول به آن نزدیک شوید، اشکالی ندارد.) در هوا، نگاهتان را روی مانع یورتمه متمرکز کنید و در عین حال مراقب باشید در تلاش پرش اسب اختلالی ایجاد نکنید.
۲. بعد از آنکه اسب کاملاً پرش را تمام کرد، همان کمکهای نرم برای انتقال رو به پایین را که در تبدیل کانتر به یورتمه به کار بردید اعمال کنید — با این دقت که بیشتر از میانتنه و پاها استفاده کنید تا دستها — اما این بار از اسب بخواهید کاملاً به ایست برسد. در ایست، مکثی کوتاه داشته باشید؛ فقط به اندازهای که گردن اسب رها و آرام شود؛ سپس بپیچید و با آرامش در قدم دور شوید. (اگر پیش از ایست به هر سمتی منحرف شد، او را به سمت مخالف بپیچانید. برای مثال، اگر به چپ منحرف شد، به راست بپیچانید.) اگر در فضای این خط برای رساندن اسب به ایست مشکل دارید، خط را کمی بلندتر کنید، با کانتری حتی جمعتر به مانع اول نزدیک شوید و/یا در مسیر نزدیک شدن پیچ تندتری بگیرید.
۳. تمرین را آنقدر تکرار کنید تا بتوانید در میانه خط، انتقال به ایست را بهآسانی و بدون تغییر در سطح نگهداشتن سر اسب انجام دهید. سپس دوباره همانطور که پیشتر انجام دادید، به مانع کانتر نزدیک شوید. این بار، بهجای آمدن به ایست، انتقال به یورتمه را بخواهید. درست مانند تمرین چوبهای یورتمه، بلافاصله بررسی کنید که تعادل شما درست در میانه گام اسب قرار دارد و اسب جلوی ساق شماست؛ یعنی بدون آنکه مجبور باشید مدام او را وادار کنید، همان نیروی رو به جلوِ دلخواه شما را حفظ میکند و در عین حال «روی دست» شماست؛ یعنی تماس سبک و مناسبی با دهنه دارد، بیآنکه شما را از زین بکشد. تسلط بر این زمانبندی میتواند دشوار باشد. هنگام انتقال رو به پایین، ممکن است حس کنید اسب میخواهد کاملاً تا قدم پایین بیاید. درست پیش از آن لحظه آماده باشید که ساق و نشیمن خود را به کار بگیرید تا اسب با ریتمی یکنواخت ـ نه کند و بیجان و نه شتابزده ـ رو به جلو یورتمه برود. باز هم اگر اسب گردن خود را جمع میکند یا سرش را بالاتر از سطح ایدهآل، یعنی کمی بالاتر از جدوگاه، میگیرد، بررسی کنید که بالاتنهتان را کشیده و قائم نگه داشتهاید و در انتقال از فشار بیش از حد عنان استفاده نمیکنید.
۴. همچنان روی تعادل خود در تقرب به مانع یورتمه تمرکز کنید و در همان حال، گامها را با صدای بلند بشمارید ـ یک، دو، یک، دو ـ تا ریتمی ثابت حفظ شود و در برابر وسوسه شتابزدن برای نقطه پرش مقاومت کنید. بهدنبال فاصله نباشید؛ در عوض، سعی کنید حس کنید اسب زیر شما چه میکند و بگذارید خودش زمان جدا شدن از زمین را تعیین کند. همزمان، با دستهایتان بینی اسب را رو به جلو دنبال کنید تا او بتواند در چند گام آخر پیش از مانع، از گردن خود بهدرستی استفاده کند.
هرچه به مانع نزدیکتر میشوید، نگاهتان را بالا نگه دارید و روی مسیری تمرکز کنید که میخواهید پس از مانع طی کنید. این کار به نوبه خود کمک میکند نگاه اسب هم بالا بماند. مگر آنکه اسب شما در پرش از یورتمه فوقالعاده باشد و هنگام کندن هرگز تعادلش را از دست ندهد، در برابر وسوسه رها کردن کامل عنانها جلوی مانع مقاومت کنید. حفظ تماس سبک به شما کمک میکند تعادل اسب را تا لحظه کندن حفظ کنید و مطمئن شوید وقتی از زمین جدا میشود، همراه او حرکت میکنید. در همین حال، زاویه لگن خود را کمی بسته نگه دارید و دستهایتان را جلوتر از شانهها قرار دهید.
اینکه در چند گام آخر پیش از پرش از یورتمه در زین بنشینید یا پستینگ بروید، به کیفیت یورتمه اسبتان بستگی دارد. اگر یورتمه او تختتر و کمانرژیتر است، پستینگ را ادامه دهید تا ریتمی فعال در گامهایش حفظ شود و برایش روشن باشد که قصد ندارید تا قدم کامل پایین بیاورید. در یک یا دو گام آخر، یعنی درست بعد از عبور از چوب یورتمه، اشکالی ندارد که سبک در بخش جلویی زین بنشینید و در عین حال همان زاویه لگن را حفظ کنید تا هنگام کَندن از زمین بهتر با حرکت اسب همراه بمانید. اگر اسبتان در یورتمه انرژی و معلقبودن زیادی دارد، چند گام پیش از چوب یورتمه بنشینید تا گامش آرامتر شود و تمایلش به رفتن به کانتر کمتر شود.
سعی کنید کَندن از زمین را پیشبینی نکنید. در عوض، صبر کنید تا بدن اسب به شما برسد. وقتی اسب از زمین جدا میشود، بالاتنهتان را کشیده و بلند نگه دارید، در حالی که همچنان زاویه لگن را حفظ کردهاید، و عضلات مرکزی بدن را منقبض کنید تا با حرکت او هماهنگ بمانید. اگر سوارکار رشته شکار سوارکاری هستید و معمولاً روی پرشهای کانتر در بالاتنه کمی راحتتر و نرمتر عمل میکنید، این همان جایی است که باید فرم کلاسیکتر و منظمتری داشته باشید. در بالاتنه صبور و محکم باشید تا نه ناخواسته جلوتر از حرکت بپرید و نه از حرکت عقب بمانید.
وقتی اسب فرود میآید و در کانتر دور میشود، ارتباط با دهان او را حفظ کنید و ریتم، راستی و تعادل را در کنترل داشته باشید. هرچه سریعتر بعد از پرش اسب را جمعوجور کنید، چرخش یا خط شما به سمت مانع بعدی بهتر خواهد بود. اگر اسب بیش از حد تند شد یا سر و گردنش را زیادی پایین آورد، از همان کمکهای نرم برای انتقال رو به پایین استفاده کنید که پیشتر به کار بردید تا بهتدریج او را به قدم بیاورید، بیآنکه بینیاش را به سمت سینه بکشید. سپس تمرین و انتقال به قدم را تکرار کنید تا اسب آرام شود و یاد بگیرد پس از پرش، بدون آنکه موقعیت سر و گردنش را تغییر دهد، خودش را متعادل و جمع نگه دارد.
پیش از آنکه چرخش به راست و چپ بعد از فرود را تمرین کنید، چند بار پس از پرش از یورتمه مستقیم در کانتر ادامه دهید و همیشه روی حفظ ریتم یکنواخت، تعادل و همان موقعیت سر و گردن اسب تمرکز داشته باشید. همچنین بهتدریج مسیرهای نزدیکشدن طولانیتر به پرشِ کانتر را امتحان کنید تا مطمئن شوید اسبتان میتواند در فضای بازتر و طولانیتر نیز تعادل و ریتم خود را حفظ کند.
از آنجا که پرش از موانع کوچک از یورتمه فشار بسیار کمی به پاهای اسب وارد میکند، میتوانید این تمرین را حتی هفتهای سه یا چهار بار انجام دهید. اگر اسبتان کمی عصبی است، گاهی پرش از یورتمه را در تمرینات درساژ او بگنجانید. این کار به او یاد میدهد که پریدن آنقدرها هم موضوع بزرگی نیست.
اشتباهات رایج
اینجا اجازه دادهام عنانها بیش از حد بلند شوند و در نتیجه دستهایم پشت شانهها قرار گرفتهاند. این وضعیت ایجاد یک انتقال متعادل به یورتمه را دشوارتر میکند.
اینجا هنگام انتقال، بیش از حد به عقب متمایل شدهام و با دستهایی که خیلی بالا هستند روی عنانها کشیدهام. این باعث میشود هنگام کَندن برای پرش، از حرکت اسب عقب بمانم.
برای اسبهایی که پس از فرود آمدن تمایل دارند تند شوند، مانع یورتمه را نزدیکتر به انتهای میدان قرار میدهم و یک چوب فرود را در فاصله ۸ تا ۹ فوتیِ مانع میگذارم. این کار به کمکردن سرعت آنها کمک میکند.
در میدان مسابقه
وقتی در خانه به اندازه کافی روی پرش از یورتمه تمرین کرده باشید، درک خوبی از این خواهید داشت که در میدان مسابقه چه چیزی برای اسبتان بهتر جواب میدهد. برای مثال، اگر اسبتان تمایل دارد پیشبینی کند و در گامهای آخر پیش از مانع به کانتر برود، بهتر است در مسیر نزدیکشدن به مانع، گردش فشردهتری طراحی کنید. به این ترتیب فرصت کمتری برای فکرکردن به آن خواهد داشت. اگر هم اسبتان کمی ترسو و زودرم باشد، بهتر است مسیر نزدیکشدن طولانیتری به او بدهید تا زمان کافی برای تمرکز روی مانع و جمعکردن اعتمادبهنفسش داشته باشد.
اگر اسبتان پس از فرود تمایل دارد تند شود، برنامهریزی کنید که بعد از پرش از یورتمه، زودتر گردش کنید. این کار زمان کمتری به او میدهد تا شتاب بگیرد.
اگر تمرینهای لازم را بهخوبی انجام داده باشید، اسبتان با بهترین نمایش خود داور را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
درباره جان فرنچ
جان فرنچ، سوارکار نامدار هانتر/پرش با اسب، در رده جونیور با سوارشدن بر اسبها و پونیهای دیگران وارد مدار ای شد. او فینال اکویتيشن مریلند را با تمرین شخصی خودش و با اسبی امانی برد. از آن زمان تاکنون، در جامهای ملتها و فینالهای جام جهانی FEI نماینده ایالات متحده بوده، چهار بار عنوان قهرمان جهان هانتر رایدر را به دست آورده، سه بار سوارکار سال پریگرین اینسنتیو انجمن حرفهای اسبسواران کالیفرنیا شده و از سال ۲۰۱۶ هر سال عنوان سوارکار سال هانتر دربی انجمن هانتر جامپر ایالات متحده در منطقه غرب را کسب کرده است. او در سال ۲۰۱۹ قهرمان ملی حرفهای WCHR شد و سال بعد نیز به تالار مشاهیر ملی شو هانتر راه یافت. جان اکنون در ولینگتونِ فلوریدا مستقر است؛ جایی که مدیریت بخش هانترِ کسبوکار کنت فارینگتون، سوارکار پرش با اسب، یعنی کیپیاف را بر عهده دارد.
این مطلب نخستینبار در شماره پاییز ۲۰۲۱ مجله پراکتیکال هورسمن منتشر شد.