ریتم یکنواخت، کلید پرش بهتر با اسب
هر وقت در یک مسابقه سوارکاری هستم و چند صد سوارکار را می‌بینم، چه در مقام داور و چه در نقش مربی، اغلب به این فکر می‌کنم که از میان همه آن‌ها فقط تعداد کمی کار را آسان و روان جلوه می‌دهند. فقط تعداد کمی! مشکل بسیاری از بقیه سوارکاران چیست؟ با چه دشواری‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کنند؟ چرا دورهای آن‌ها هم از نظر ریتم و هم در پرش‌ها یکنواخت نیست؟ «کمبود کنترل» عبارتی است که من بارها روی برگه داوری‌ام برای کلاس‌های بزرگسالان و سوارکاران جوان می‌نویسم، اما چرا؟ به باور من، دلیلش این است که این سوارکاران بیش از حد درگیر پیدا کردن یا ساختن فاصله مناسب هستند. در نتیجه، قضاوت را اشتباه انجام می‌دهند و اسب را عصبی می‌کنند. تصمیم‌های ناگهانی و دیرهنگام می‌تواند هر اسبی را عصبی و سنگین‌دهن کند.
وقتی سوارکار بیش از حد دخالت می‌کند، تقریباً همیشه اسب در بخش بعد از مانع قوی‌تر و مهارنشدنی‌تر می‌شود. اگر سوارکار فاصله را اشتباه ببیند و با یک گام کوتاه و فشرده به اولین مانعِ خط برسد و بعد برای گرفتن تعداد درست گام‌ها در ادامه همان خط بیش از حد دخالت کند، حاصلش اسبی خواهد بود که در ادامه مسیر قوی و سخت‌مهار می‌شود.
مشکل اینجاست که بیشتر سوارکاران بیش از حد درگیر فاصله هستند. بعضی مربیان سعی می‌کنند با روش‌های به‌ظاهر هوشمندانه و اصطلاحات پیچیده به سوارکار مضطرب — و اغلب درمانده — کمک کنند و وقتی اسب سه گام تا نقطه برخاست فاصله دارد، با صدای بلند شروع به شمردن می‌کنند. یک مربی می‌شمارد: «یک، دو، سه» و دیگری برعکس می‌شمارد: «سه، دو، یک». من با خودم فکر می‌کنم اگر مربی زودتر از موعد شروع به شمردن کند، بعدش چه می‌شود؟ آیا گام بعدی اسمش «منفی یک» است؟ همه این‌ها تمرکز کامل را روی حدس زدن لحظه برخاست می‌گذارد؛ چیزی شبیه حس پرتاب شدن!
مشکل دیگری هم زمانی به وجود می‌آید که سوارکاران ناآگاه متقاعد می‌شوند با گفتن زمان پرش به اسب، دارند به او کمک می‌کنند؛ در حالی که در واقع خودشان هم واقعاً نمی‌دانند زمان درست چیست. مگر این‌که سوارکار بسیار ماهر و باتجربه باشد؛ وگرنه این کار می‌تواند اسب را کاملاً سردرگم کند. سوارکاران ممکن است پیام‌های متناقض بفرستند و نتیجه‌اش به‌هم‌ریختگی کامل باشد. در بعضی موارد، اگر سوارکاران چشم‌هایشان را می‌بستند بهتر بود! البته واقعاً چنین پیشنهادی نمی‌دهم، اما این کار دست‌کم بسیاری از علامت‌های اشتباه و گمراه‌کننده را حذف می‌کرد.
اگر سوارکاران تجربه کافی داشته باشند، می‌توانند از یک فاصله مناسب پشتیبانی کنند، اما در چارچوب این بحث، سوارکارانی که آرام در زین می‌نشینند و اجازه می‌دهند اسب‌ها فاصله‌ها را خودشان مدیریت کنند، بیشترین کمک را به اسب‌هایشان می‌کنند.
حالا با در نظر گرفتن همه این‌ها، سوارکاران چه کاری می‌توانند انجام دهند؟
آن‌ها باید هنگام کانتر به سمت مانع، اولویت‌هایشان را تغییر دهند و به‌جای پیدا کردن فاصله، روی یک ریتم یکنواخت تمرکز کنند. مهم‌ترین اصل، شروع با ریتمی خوب و رو به جلو است. سپس باید همان ریتم را حفظ کنند؛ یعنی نگذارند کانتر با کم یا زیاد شدن سرعت تغییر کند. تمرکز باید روی همین باشد، نه روی فاصله. تا وقتی سوارکار تعادل خودش را حفظ کند و ریتم را نگه دارد، فاصله هم ایمن خواهد بود. اسب نیز راحت‌تر خواهد بود و کانتر در سمت فرود مانع هم با همان آهنگ ادامه پیدا می‌کند. همان‌طور که همسر سابقم می‌گفت: «پرش با اسب، همان فلت‌ورک با مانع‌هایی در مسیر است.»
برای رسیدن به این هدف، چهار تمرین را توضیح می‌دهم.
تمرین ۱: یورتمه و کانتر از میان پایه‌ها
چیدمان: یک مانع عمودی با یک چوب روی زمین بسازید، سپس چوب مانع و چوب زمینی را بردارید تا فقط دو پایه باقی بماند. آن را طوری قرار دهید که بتوانید دست‌کم چهار گام در خطی مستقیم، هم پیش از آن و هم پس از آن، کانتر بروید. (همچنین می‌توانید مانع عمودی را طوری بچینید که بتوانید آن را روی یک دایره بزرگ یا در الگوی هشت بپرید.)
- یورتمه نشسته‌ـ‌برخاسته را آغاز کنید و در یک دایره در یک سمت میدان، ریتمی رو به جلو و ثابت برقرار کنید.
- وقتی این حالت راحت شد، میان دو پایه را نگاه کنید و در یک خط مستقیم از مرکز آن‌ها با یورتمه عبور کنید. در تمام مسیر نزدیک شدن، روی حفظ همان ریتم یورتمه، همان سرعت و همان مستقیم‌بودن تمرکز کنید. همه گام‌های یورتمه باید یکسان باشند. انجام این کار بدون حواس‌پرتیِ یک مانع واقعی آسان‌تر است، اما پایه‌ها حس نزدیک شدن به مانع را به شما می‌دهند.
- پس از آن‌که اسب‌تان از میان آن‌ها با یورتمه عبور کرد، جهت را عوض کنید و تمرین را در سمت مخالف تکرار کنید.
- وقتی اسب‌تان احساس راحتی کرد، یک کانتر آرام، خوب و ریلکس بگیرید و به حالتی بروید که من آن را توپوینت اصلاح‌شده می‌نامم.
- یک دایره با کانتر بزنید، سپس از مرکز پایه‌ها نگاه کنید و در مسیری مستقیم از میان آن‌ها عبور کنید، در حالی که همان ریتم و همان سرعت کانتر را حفظ می‌کنید. روی حفظ حالت توپوینت خود تمرکز کنید. پس از آن‌که اسب‌تان با کانتر از میان آن‌ها عبور کرد، دور بزنید و تمرین را تکرار کنید. وقتی این حالت راحت شد، به تمرین بعدی بروید.
تمرین ۲: کانتر روی چوب زمینی
چیدمان: یک چوب را روی زمین، بین دو پایه در تمرین قبلی قرار دهید.
- همان کانتری را که هنگام عبور از میان پایه‌ها داشتید برقرار کنید و در وضعیت دوپوینت قرار بگیرید.
- به سمت چوبِ روی زمین نزدیک شوید و تا رسیدن به آن، ریتم، سرعت و مستقیم‌بودن کانتر را حفظ کنید. نگران فاصله نباشید. هنگام سواری به سمت چوب، به آن نگاه کنید. این کار برای درک عمق است. اگر کسی توپی به سمت شما پرتاب کند، تا وقتی به آن نگاه نکنید نمی‌توانید آن را بگیرید. اگر به چوب یا مانع نگاه نکنید، هیچ راهی وجود ندارد که با چشم خود بسنجید قرار است چگونه به آن برسید. وقتی به جای دیگری نگاه می‌کنید، نمی‌توانید فاصله را ببینید. وقتی احساس کردید اسب‌تان آن را در دید گرفته است، نگاهتان را بالا بیاورید و روی نقطه‌ای در انتهای میدان، هم‌سطح چشم، تمرکز کنید.
- در وضعیت خود کاملا آرام و نرم بمانید و اجازه دهید اسب‌تان با کانتر از روی چوب عبور کند. اگر اسب روی چوب مکث‌مانند بالا پرید یا از روی آن جهید، با حرکتش همراه شوید اما خودتان را جلو نیندازید.
- برگردید و تمرین را تکرار کنید. وقتی توانستید ریتمی ثابت را هنگام عبور از روی چوب حفظ کنید، تمرین بعدی را امتحان کنید.
او نگران «دیدن فاصله» نیست.
تمرین ۳: عبور با کانتر از روی یک مانع کوچک
چیدمان: میان دو پایه، یک مانع عمودی کوچک بسازید و در هر طرف آن یک چوبِ روی زمین قرار دهید.
- ریتمی خوب در کانتر برقرار کنید، به وضعیت دوپوینت بروید و به سمت مانع نزدیک شوید؛ در تمام این مسیر به حفظ همان ریتم و نگه‌داشتن وضعیت خود فکر کنید. نگران فاصله نباشید. اگر در تعادل بمانید، اسب‌تان می‌تواند گامش را تنظیم کند.
- به مانع نگاه کنید تا وقتی مطمئن شوید اسب‌تان آن را در دید گرفته است، سپس نگاهتان را بالا بیاورید و به چیزی در انتهای میدان، هم‌سطح چشم، نگاه کنید.
- اجازه دهید اسب‌تان به سمت شما بپرد. شما از قبل در وضعیت مناسب پرش قرار گرفته‌اید، بنابراین وقتی اسب از زمین جدا می‌شود نیازی به تغییر وضعیت‌تان نیست. خم‌شدن به جلو باعث می‌شود از حرکت اسب جلو بیفتید و احتمال این‌که اسب مانع را خوب نپرد بیشتر شود.
- برگردید و تمرین را تکرار کنید.
تمرین ۴: کانتر و برگرداندن نگاه از مانع
حتی پس از تمرین تمرین‌های بالا، بعضی سوارکارها هنگام پرش مضطرب می‌شوند و در مسیر نزدیک شدن به مانع، تغییراتی ایجاد می‌کنند که اصلاً لازم نیست. یا اسب را به جلو می‌فرستند یا بیش از حد جمع می‌کنند و در نتیجه به نقطه مناسب و راحت برای جدا شدن از زمین در برابر مانع نمی‌رسند. در آن لحظه، تمرکز آن‌ها دیگر روی ریتم و تعادل تا رسیدن به مانع نیست. وقتی با سوارکاری روبه‌رو می‌شوم که این‌طور عمل می‌کند، از او می‌خواهم تمرین زیر را انجام دهد:
چیدمان: از مربی یا یکی از دوستانتان بخواهید در سمت فرودِ پرش عمودیِ تمرین ۳، در فاصله چهار گام بایستد. وقتی چند گام با مانع فاصله دارید، او دستش را بالا می‌آورد.
- یک کانتر متعادل و آرام بگیرید و همان‌طور که در تمرین ۳ انجام دادید به سمت مانع عمودی بیایید. همان ریتم و همان سرعت را حفظ کنید و روی مستقیم‌بودن خط حرکت و وضعیت دوپوینت خود تمرکز داشته باشید. هیچ تغییری در گام اسب ایجاد نکنید.
- چند گام مانده به پرش، از مربی یا دوستتان بخواهید دستش را بالا بیاورد. در حالی که همان ریتم، همان سرعت و همان خط حرکت را حفظ کرده‌اید، به دست او نگاه کنید.
- تا وقتی از کنار او عبور می‌کنید، همچنان نگاهتان را روی دست مربی یا دوستتان نگه دارید.
- وقتی در این مرحله احساس راحتی کردید، از مربی یا دوستتان بخواهید به‌تدریج به کنار مانع برود. در این مرحله، مانع تقریباً از میدان دید شما خارج می‌شود. وضعیت خود را حفظ کنید و اجازه بدهید اسب، مانع کوتاه را خودش بپرد.
وقتی روی این تمرین کار می‌کنید، دخالت کمتر شما به اسب کمک می‌کند. چون به مربی یا دوستتان نگاه می‌کنید، فقط می‌توانید روی ریتم تمرکز کنید، نه روی فاصله. بهترین بخش این تمرین این است که اگر این دستورالعمل‌ها را رعایت کنید، پرش‌ها روان و بی‌دردسر از آب درمی‌آیند. اگر هم تغییری در فاصله به‌وجود بیاید، بسیار جزئی است و دید شما را باز می‌کند، چون کم‌کم متوجه می‌شوید که فقط با بی‌حرکت ماندن و حفظ ریتم یکنواخت، نتیجه به‌مراتب بهتر می‌شود. این روش همیشه جواب می‌دهد؛ تقریباً شبیه جادو است!
وقتی مزیتِ انجام ندادن تغییرات بزرگ را تجربه کنید، نتیجه‌ها کاملاً ملموس می‌شود و آرام نشستن و کمتر دخالت کردن برایتان آسان‌تر خواهد بود.
ریتم را حفظ کنید و مثل یک ستاره سوارکاری کنید!
درباره هالی هوگو-ویدال
هالی هوگو-ویدال که در آربر هیل فارمِ اسکات و نانسی بوگیو در کانتونِ جورجیا فعالیت می‌کند، در کنار برگزاری کلینیک و قضاوت، برنامه‌ای بسیار فشرده با سوارکاران جونیور و بزرگسال خود دارد. او همراه با همسر سابقش، ویکتور هوگو-ویدال، باشگاه موفق پرش با اسب سیدر لاج فارم را در استمفوردِ کنتیکت اداره می‌کرد و از توانایی او در کمک به هر کسی که برای رسیدن به اهدافش انگیزه داشت، آموخت. مربی بعدی او، سوارکار پرش با اسب رادنی جنکینز، به او آموخت چگونه اسب‌ها را بخواند و در آن‌ها میل به رضایت‌دادن ایجاد کند. او نویسنده کتاب اعتمادبه‌نفس روی موانع را بسازید! است.