تمرین اسب در مسیرهای بیرون از مانژ
در مدرسه دلیلی وجود دارد که تمام روز را فقط به ریاضی یا مطالعات اجتماعی اختصاص نمیدهند. انسان فقط تا حدی میتواند در یک بازه زمانی روی یک موضوع ثابت متمرکز بماند. من عمیقاً معتقدم همین اصل درباره تمرین دادن اسبها هم صدق میکند. در برنامه تمرینی ما که بر پرش با اسب متمرکز است، بارها دیدهام که تنوع در تمرینها و محیط کار با اسبها فواید زیادی دارد؛ چه با اسبهای جوان و کمتجربه کار کنیم و چه با اسبهایی که در سطح جایزه بزرگ سوار میشوم.
من به عنوان سوارکار و مربی، رویکرد تمرینی متنوع را میپسندم، چون این امکان را به من میدهد که اسبم را از چند زاویه و در موقعیتهای مختلف ببینم و همین موضوع به درک بهتر او کمک میکند.
علاوه بر تمرینهای معمول در میدان، با اسبها کار از روی زمین انجام میدهم، آنها را روی لونژ تمرین میدهم، با لانگلاین کار میکنم، در پن گرد آنها را آزاد تمرین میدهم و به مسیرهای بیرون از میدان هم میبرم. در میان این روشها، سوارکاری در مسیرهای خارج از میدان از محبوبترین گزینههای من است و آن را به تقریباً همه سوارکاران توصیه میکنم؛ البته به شرط آنکه از حداقل مهارت و اطمینان لازم در زین برخوردار باشند تا این کار را با ایمنی انجام دهند.
از آنجا که مسیرهای بیرون از میدان اغلب با چند موقعیت ترسناک همراه هستند ــ دستکم از نگاه اسب ــ اینکه به اسبتان یاد بدهید باید به کمکهای شما گوش بدهد و در هر جا شما را به عنوان رهبر خود بپذیرد، میتواند بسیار مفید باشد. هر دوی این رفتارها در میدان به پاسخگویی بهتر اسب و همچنین به رابطهای قویتر میان شما و او تبدیل میشود. علاوه بر این، هر بار که از میدان خارج میشوید، تغییر فضا برای هر دوی شما یک استراحت ذهنی عالی است.
فواید جسمی فراوان سوارکاری در مسیرهای طبیعی از اینجا آغاز میشود که اسب یاد میگیرد روی انواع مختلف زمین تعادل خود را حفظ کند و از سربالایی و سرازیری عبور کند. یا بهتر است بگویم این مهارتها را دوباره یاد میگیرد. اگر به اسبها اجازه بدهیم، آنها به شکل شگفتانگیزی روی پاهای خود چابک هستند. آنها برای حرکت فقط روی زمینهای کاملاً هموار و آمادهشده ساخته نشدهاند. کافی است اسبهای وحشی را تصور کنید که با چهارنعل در دل بیابان یا روی دشتهای سنگلاخی با حداکثر سرعت میتازند.
البته اگر به حرکت روی زمینهای متنوع عادت نداشته باشند، مدتی طول میکشد تا این چابکی و حس عمقی بدن خود را به دست بیاورند؛ یعنی همان درکی که به آنها میگوید پاها و دیگر بخشهای بدنشان نسبت به زمین در چه وضعیتی قرار دارد. وقتی این چابکی طبیعی بهبود پیدا میکند، توانایی اسب برای سازگار شدن با هر آنچه در یک مسیر دشوار پیش میآید یا برای جبران یک لغزش و خطای حرکتی، بهمراتب بهتر میشود.
قدم و یورتمه در سربالایی برای ساختن عضلات بخش عقبی بدن اسب فوقالعاده است؛ همان عضلاتی که نیروی لازم را برای کار درگیر و صحیح اسب روی فلت و نیز جدا شدن او از زمین هنگام پرش از روی موانع فراهم میکنند. همچنین برای درک واقعی حالت حرکتی «سربالا» و «سرپایین»، هیچ چیز بهتر از این نیست که خودتان اسبتان را در سربالایی و سرازیری سوار شوید. لازم هم نیست شیب تند باشد تا بهروشنی حس کنید اسبتان در آن چارچوب حرکتی مطلوبِ سربالا چه احساسی دارد و این حس چه تفاوتی با حالتی دارد که در سرازیری روی دست جلو حرکت میکند.
وقتی به مکانهایی مثل اسپروس مدوز در کلگری یا هر میدان دربی دیگری میروید که بخشی از مسیر آن روی شیبی ملایم رو به بالا یا پایین قرار دارد، از اینکه همین مقدار کم سربالایی یا سراشیبی چقدر تعادل را تغییر میدهد، شگفتزده میشوید. خیلی وقتها همین مقدار برای بههمزدن فاصلهگیری اسب و/یا سوارکار تا مانع بعدی کافی است یا سوارکار را در زین در موقعیتی ناپایدار قرار میدهد.
من معمولاً هنگام سواری در مسیر، دورههای کار آزاد و کار جمع را با هم ترکیب میکنم. کار آزاد به اسب اجازه میدهد سر و گردنش را بکشد، هرچند تماس دستم با دهنه هیچوقت آنقدر رها نیست که اگر چیزی باعث رمیدن او شد، کنترل را از دست بدهم. در کار جمع، اسب را کمی در قالب نگه میدارم تا روی درگیرشدن بدن و تقویت عضلات کار کنیم. معمولاً قدم و یورتمه را در برنامه میگنجانم و گاهی هم در یک مسیر طولانی و هموار کانتر کار میکنم.
در طول هفته، بیشتر اسبهای ما دستکم یک نوبت به مسیر میروند؛ دو نوبت خوب است و سه نوبت عالی. سواریهای آمادگی بدنی در مسیر که بر کار جدی روی شیب و کار جمع تأکید دارند، هیچوقت در دو روز پیاپی انجام نمیشوند، چون عضلات اسب به زمان برای ریکاوری نیاز دارند. من بیش از سه جلسه سواری آمادگی بدنی در مسیر را در یک هفته انجام نمیدهم، اما ممکن است با استفاده از یک مسیر کوتاه بهعنوان گرمکردن برای کاری که قرار است در مانژ انجام دهیم، زمان بیشتری را به سواری در مسیر اختصاص بدهم؛ مثلاً ۱۰ یا ۱۵ دقیقه کار سبک در مسیر بهجای فلتورک در رینگ.
در مانژ
سواری در مسیر اغلب با چند موقعیت ترسناک همراه است، بنابراین بسیار مهم است که اسب شما، هر جا که هستید، به کمکهای شما گوش بدهد و به شما بهعنوان رهبرش اعتماد کند. برای شروع پرورش این ویژگیها، باید آموزش سواری در مسیر را از مانژ آغاز کنید.
محدوده حساسیت او را بشناسید
در برنامه ما، یک سوارکار مبتدی تا زمانی که در همه گامها به نشستی محکم نرسیده باشد، هرگز به مسیر نمیرود. نخستین نوبت از سواریهای متعدد او بیرون از مانژ، با اسبی انجام میشود که در مسیر کاملاً راحت و مطمئن است. وقتی یک سوارکار باتجربه با اسب خودش به ما مراجعه میکند، پیش از آنکه او را تشویق کنم به مسیر برود، ابتدا خودم اسب را به یک سواری در مسیر میبرم.
اگر شما یا اسبتان در سواری در مسیر باتجربه نیستید یا درباره مواجهه با موقعیتهای ناآشنا بیرون از رینگ نگرانی دارید، بهتر است آهسته شروع کنید؛ یعنی ابتدا او را در مانژ با اشیای ناآشنا آشنا کنید و بعد بهتدریج کار را به بیرون از آن گسترش دهید.
هنگام سواری، به این فکر کنید که چه چیزهایی اسب شما را نگران میکند. ترس پدیده جالبی است. من یک اسب دارم که از آبپاش میترسد و از هیچ چیز دیگری نه. اسب دیگری دارم که از لیورپول با آستر آبی نمیپرد، اما با لیورپول دارای آستر قرمز هیچ مشکلی ندارد. خیلی زود میتوانید حدس بزنید اسبتان از چه چیزهایی میترسد. همانطور که اگر دوستی داشته باشید که از بالابر صندلی در پیست اسکی خوشش نمیآید، احتمالاً میتوانید حدس بزنید از آسانسور هم خوشش نخواهد آمد. با تجربه و مواجهه کافی، کمکم میتوانید تشخیص دهید چه چیزهایی قرار است برای اسبتان دردسرساز شود.
اشیای ناآشنا در میدان میتواند هر چیزی باشد که برای اسب شما تازه است. خلاق باشید؛ یک برزنت را روی چوب مانع بیندازید، یک بنر به دیواره میدان نصب کنید، چند مخروط نارنجی راهنماییورانندگی را وسط میدان بگذارید یا تعدادی تیر مانع را در گوشهای روی هم بچینید.
از جمله روشهایی که میتواند به اسب شما کمک کند بر ترسش از یک چیز ناآشنا غلبه کند، این موارد است:
- او را در بخشی از میدان که از شیء یا ناحیه ترسناک دور است تمرین بدهید، سپس بگذارید نزدیک همان نقطه استراحت کند تا آنجا برایش به محلی امن تبدیل شود.
وقتی در فاصلهای امن از چیزی که از آن میترسد با او کار میکنید، آن عامل ترس را نادیده بگیرید و تشویقش کنید به ساق پای شما پاسخ بدهد. اگر در واکنش به آن شیء ترسناک تندتر رفت، کند شد یا به کناری پرید، تمرکز اصلی شما باید این باشد که او به کمکهای شما بهشکل درست پاسخ بدهد، نه خودِ آن شیء. وقتی اسب روی کمکها باقی میماند، میتوانید بهتدریج او را به آن چیزی که از آن میترسد نزدیکتر کنید.
- بهجای عبور از روی شیء، در کنار آن یا دور آن قدم بروید.
- اگر اسب دیگری با اسب شما رفیق است، بگذارید کمی جلوتر از اسب شما به آن شیء نزدیک شود.
در تمام این بخش از سواری، سعی کنید اسبتان را درک کنید. این یعنی بدانید آنچه من «حباب» او مینامم، یعنی میزان ترسی که در یک موقعیت ترسناک میتواند تحمل کند، کجاست. من آن را «حباب» مینامم، چون این مرز تا حدی انعطافپذیر است و اگر خیلی سریع یا بیش از حد به آن فشار بیاورید، میترکد.
حباب هر اسب با دیگری فرق دارد و باید اجازه بدهید خودِ اسب به شما نشان بدهد این حباب کجاست؛ یعنی او را تا لبه محدوده آسودگیاش ببرید. سفت شدن عضلات و بالا گرفتن سر، اغلب از نخستین نشانههای شکلگیری این حباب است. نشانه بعدی ممکن است بیمیلی به حرکت رو به جلو باشد. تا اینجا هنوز وضعیت قابلقبول است، اما وقتی حس کردید از حالت هشیار و متمرکز بر شما به جایی رسیده که میخواهد برگردد و فرار کند، یعنی مرز خودش را به شما نشان داده است. در آن لحظه باید اجازه بدهید اسب از آن چیز ترسناک فاصله بگیرد. به بخش دیگری از میدان بروید و کمی تمرین پیچیدهتر انجام دهید تا ذهنش بهجای آن شیء، روی شما متمرکز شود؛ این کار را ادامه دهید تا هم از نظر بدنی و هم ذهنی آرامتر شود. این را با پایین آوردن سر، شل شدن عضلات و تمایل به حرکت رو به جلو به شما نشان میدهد. بعد دوباره سراغ آن شیء ترسناک بروید.
این کار را به مسیر بیرون از میدان ببرید
وقتی اسب شما در نزدیک شدن به اشیای ناآشنا یا ترسناک در میدان راحت شد، میتوانید همین کار را بیرون از میدان هم شروع کنید. او را با ایده سواری در مسیر آشنا کنید؛ به این شکل که در هر جای امنی از محوطه اصطبل سوارش شوید. در اصطبل من، باکسها رو به فضای باز هستند؛ برای همین اسب جوان یا کمتجربه را در مسیر کنار باکسها بالا و پایین میبرم. همچنین میتوانید دور تا دور محوطه حرکت کنید و تا جایی که میشود به ساختمانهای جانبی، محل انباشت کود، آشیانه تراکتور، مخزن زباله و موارد مشابه نزدیک شوید.
همانطور که در مانژ انجام دادید، بهتدریج از کماسترسترین بخشها به ترسناکترین نواحی پیش بروید. یکباره به دل موقعیت نزنید و سعی نکنید همانجا مشکل را حل کنید. همیشه مطمئن شوید اسب به کمکهای شما توجه دارد و رو به جلو حرکت میکند.
وقتی مطمئن شدید که حتی در زمان ترس از چیزی هم میتوانید پاسخگویی اسب به کمکهایتان را حفظ کنید، آمادهاید این مهارت را به مسیرهای بیرون از مانژ ببرید. غیرقابلپیشبینی بودن چیزهایی که در مسیر با آنها روبهرو میشوید، چالش را بیشتر میکند، اما اگر پاسخگویی و اعتماد را پایهریزی کرده باشید، باید برای آن آماده باشید.
برخورد با سگهای پارسکننده اتفاقی رایج است. مسیرهایی که به آنها دسترسی داریم از میان یک محله مسکونی میگذرند؛ جایی که سگها اغلب کنار حصار ملک ظاهر میشوند و گاهی بهنظر میرسد این اتفاق تقریباً بدون هیچ هشداری رخ میدهد. با این حال، خیلی بهندرت پیش میآید که اسب از آنچه در پیش است بیخبر باشد. معمولاً پیش از آنکه پارس سگها شروع شود و خودشان پیدا شوند، میتوانید انرژی و حالت عصبی اسبتان را حس کنید.
وقتی این انرژی عصبی را احساس کردید، توقف کنید، یک نفس عمیق بکشید و علت نگرانی اسبتان را پیدا کنید. در این مرحله، خیلی مهم است که در هر فرمانی که میدهید، اعتمادبهنفس را منتقل کنید. معمولاً بهتر است در حالی که در امتداد حصاری که شما را از سگ پارسکننده جدا میکند به جلو و عقب قدم میزنید، اسب را روی کمکهای پا و دست نگه دارید و شاید برای اطمینانخاطر بیشتر، دستی هم به گردنش بکشید. بعضیها متوجه نیستند که قرار دادن اسب روی کمکها و نوازش کردنش در واقع اعتماد او را بیشتر میکند. این دقیقاً مثل وقتی است که مادری برای عبور از خیابان دست فرزندش را میگیرد. شما در واقع دارید میگویید: میدانم که ترسیدهای، اما مسیر ما همین است.
شگفتآور است که یک اسب با چه سرعتی میتواند از ترس شدید نسبت به چیزی، به پذیرش کامل آن برسد. خیلی وقتها اگر به اسب فرصت کافی ندهیم تا آنچه واقعاً در حال رخ دادن است را درک و هضم کند، ترس از ناشناخته باقی میماند. البته همه اینها با این فرض است که سگ داخل ملکی حصارکشیشده نگه داشته شده باشد. مواجهه با سگ تهاجمیای که آزاد است، ماجرایی کاملاً متفاوت است.
اگر با سگها یا هر چیز متحرک دیگری مشکل دارید، به منطقهای برگردید که اسب آن را امنتر میداند و چیزی را پیدا کنید که برای اسبتان ترسناک است، اما ثابت و بیحرکت است. مثلاً آبشخور ممکن است ترسناک باشد، اما قرار نیست حرکت کند. در هر نوع آموزشی، همیشه میتوان تمرین را به بخشهای کوچکتر تقسیم کرد. اگر نمیتوانید یورتمه بروید، قدم بروید. اگر نمیتوانید قدم بروید، سینهخیز پیش بروید. مرحلهبهمرحله جلو بروید تا در نهایت به جایی که میخواهید برسید.
بهویژه برای سوارکاران پرش با اسب، خوب است در مسیر کندههای کوچک برای پریدن یا گذرگاههای باریک برای عبور پیدا کنید. اسبها معمولا فضاهای تنگ و خفه را دوست ندارند؛ بنابراین استفاده از چنین موقعیتهایی فرصتی دیگر است تا این مفهوم را جا بیندازید که پاسخدادن به کمکهای شما مهمتر از چیزی است که اسب از آن خوشش نمیآید. مسیرهای ما شامل دو تونل کوتاه است که از زیر جادههای محله نلی گیل رنچِ اصطبل میگذرد؛ محلهای سوارکاریمحور.
موقعیتهای غیرمعمولی از این دست اغلب مقاومت اسب را برمیانگیزد و فرصتی است برای تقویت این نکته که او نمیتواند به کمک پای شما بیاعتنایی کند. اگر اسبتان در برابر چیزی مکث کند یا از رفتن سر باز بزند و شما تصمیم بگیرید اهمیتی ندارد، چون این اتفاق مقابل یک مانع در مسیر مسابقه رخ نداده است، در واقع یک فرصت تمرینی را از دست دادهاید. من این چالشهای مسیر را شبیهسازی همان مشکلاتی میبینم که در میدان مسابقه پیش میآید؛ زمانی که اسب از مانعی مشخص میترسد. بهنظر من، رشتههای دیگر درک بهتری از این موضوع دارند که قرار دادن اسبها در معرض موقعیتها و محیطهای متنوع، راهی بسیار موثر برای ارتقای تمرین آنها در رشته تخصصی خودشان است.
علاوه بر اینکه با حفظ روند تمرین و آمادهسازی بدنی اسب، تنوعی هم به برنامه روزانه او میدهید، سوارکاری در مسیر طبیعت راهی عالی برای لذتبردن از وقتگذرانی با اسبتان است؛ چیزی که به باور من بخش مهمی از اسبداری خوب به شمار میرود.
اعتمادش را حفظ کنید
فرقی نمیکند اسب شما از چه چیزی میترسد؛ راهحل در توانایی شما برای حفظ اعتماد او و نیز حفظ ارتباط میان پای سوارکار و دست اوست تا اسب با میل و اطمینان به جایی برود که شما هدایتش میکنید. وظیفه شما این است که هرگز او را در موقعیتی قرار ندهید که امنیتش به خطر بیفتد. وقتی اسب این را درک کند، میفهمد که رفتن به جایی که از او میخواهید اشکالی ندارد. البته هیچوقت ارزش ندارد که برای آموزش، خودتان یا اسبتان را در معرض خطر واقعی قرار دهید.
نکتههایی برای سوارکاری موفق در مسیر طبیعت
- تواناییهای خودتان را واقعبینانه ارزیابی کنید و ببینید درباره میزان تحمل اسبتان در برابر موقعیتهای پیشبینیناپذیری که در سوارکاری در مسیر طبیعت رایج است، چه میدانید و چه انتظاری دارید. اگر حتی اندکی نگرانید که شاید نتوانید اسبتان را مدیریت کنید، از یک حرفهای کمک بگیرید.
- اگر مبتدی هستید، فقط زمانی به مسیر طبیعت بروید که در همه گامها، نشستی محکم و مطمئن پیدا کرده باشید. در شروع، بهتر است با اسبی به مسیر بروید که در چنین محیطی کاملا راحت و بااعتمادبهنفس باشد.
- اسب خسته معمولا اسبی آرامتر است؛ به همین دلیل من تقریبا همیشه توصیه میکنم اسبی را که هنوز به مسیر طبیعت عادت نکرده، پس از یک تمرین خوب و کامل در مانژ به این نوع مسیر ببرید.
- همراهداشتن یک اسب دیگر میتواند موثر باشد. بسیاری از اسبها وقتی یک اسب آرام و باتجربه در مسیر همراهشان باشد و در طول سوارکاری پیشاپیش حرکت کند، واکنش بهتری نشان میدهند. من معمولا توصیه میکنم سوارکار اسب همراه، فردی باتجربه باشد.
درباره لین کلارک
لین کلارک در باشگاه سوارکاری «هایدن کلارک اسپرت هورسز» در لاگونا هیلزِ کالیفرنیای جنوبی، با مربیاش میکی هایدن شریک است. او در استرالیا به دنیا آمد و در خردسالی همراه خانوادهاش به ایالات متحده رفت. پدر لین، آلن کلارک، از چهرههای شناختهشده دنیای اسب است که بهخاطر موفقیت در کار با اسبهای جوان و اسبهای مسئلهدار شهرت دارد. مادر لین، مردیت، و برادرش، لین، نعلبند هستند.
لین زیر نظر پدرش در ردههای پایه پرش با اسب به موفقیت رسید و همین موضوع توجه میکی را به او جلب کرد؛ کسی که هم تواناییهای لین و هم اخلاق کاری او را تحسین میکرد. لین کارش را بهعنوان دانشجوی کارآموز آغاز کرد، در نوجوانی به سمت دستیار حقوقبگیر رسید و در ژانویه ۲۰۱۷ به شریک تجاری این مجموعه تبدیل شد. او در این مسیر، هم شاگردانش را مربیگری کرده و هم اسبها را تا سطح جایزه بزرگ به میدان برده است. از نتایج مهم اخیر او میتوان به قهرمانی در جایزه بزرگ ۷۵٬۰۰۰ دلاری اچآیتیاس کوآچلا دزرت سیرکیت و کسب مقام سوم در مرحله انتخابی ۱۰۰٬۰۰۰ دلاری جام جهانی FEI لونژین در ترمال در سال ۲۰۱۷ اشاره کرد.
تاکید او بر تنوع در تمرین اسبها، بازتاب آموختههایی است که از پدرش و از میکی گرفته و با تجربههای شخصی خود درآمیخته است. لین، ۳۳ ساله، و همسرش جنیفر ریس کلارک، دامپزشک اسب، دختری ۳ ساله به نام امرسون دارند.