افزایش اعتمادبهنفس اسب با تمرینهای ژیمناستیکی
پدرم که پیمانکار ساختمان بود، در مزرعه ۲۸ جریبی خانواده در اوما، شهرستان تایرون، ایرلند شمالی، بهعنوان کاری جانبی در پرورش و آمادهسازی اسبهای جوان فعالیت داشت؛ به همین دلیل من هم از ۶ سالگی، همراه برادرهایم، خیلی زود سوارکاری را شروع کردم. وقتی ۱۳ ساله بودم، یک پونی در جاده سر بلند کرد و روی من افتاد و استخوان رانم شکست؛ اتفاقی که باعث شد شش ماه در بیمارستان در کشش بستری باشم. در همین دوره بود که شروع به کتابخواندن کردم و از همان کتابها با تمرینهای ژیمناستیکی آشنا شدم. هنوز هم آن کتابها را میخوانم؛ از جمله تمرین اسبهای پرش نوشته آنتونی پالمن و در سالهای اخیر ۱۰۱ تمرین پرش برای اسب و سوارکار نوشته لیندا آلن. از این منابع، در کنار ایدههای خودم، بهعنوان پایهای برای کاملکردن تمرینهای ژیمناستیکی استفاده میکنم که اکنون هفتهای دو بار در هرمیتیج فارم در بدمینستر، نیوجرسی، جایی که تمرین میکنم، میچینم.
پرش ژیمناستیکی — یعنی تمرینهای نظاممند با استفاده از دو یا چند مانع که در یک خط و با فاصله یک تا پنج گام از هم قرار گرفتهاند — بخش ثابتی از برنامه من است، چون هم اعتمادبهنفس اسبها را بالا میبرد و هم به آنها یاد میدهد بهتر بپرند. تکرار پرش از فواصل یکسان به تعادل اسب کمک میکند، چون او به پریدن با ریتمی ثابت عادت میکند. از سوی دیگر، با یک تغییر جزئی در چیدمان ژیمناستیکی، میتوان به حل چالشهای تمرینی هم کمک کرد؛ از جمله انحراف از خط، بلندتر کردن گام کوتاه یا متعادلکردن کار پاهای ناهماهنگ.
در این مقاله، نشان میدهم چطور یک تمرین ژیمناستیکی کاربردی — خط عمودی، عمودی، اکسِر — را سوار شوید؛ تمرینی که به اسب یاد میدهد هم محتاط باشد و هم توان پرش بیشتری پیدا کند. ابتدا توضیح میدهم اسبها را چگونه با پرش ژیمناستیکی آشنا میکنم و بهتدریج چطور به این خط سهمانعه میرسم. برای اسبهای پیشرفتهتر، در انتهای ژیمناستیک پایه یک خط خمیده اضافه میکنم تا تمایل اسب به بازیگوشی وقتی فکر میکند کارش تمام شده، مهار شود و بعد از تمامکردن پرشهای خط مستقیم، تمرکزش حفظ بماند. همچنین توضیح میدهم چطور میتوان از تمرینهای ژیمناستیکی برای برطرفکردن مشکلات رایج در تمرین استفاده کرد.
پیش از توضیح برنامه پرش ژیمناستیکیام، میخواهم یادآوری کنم که همیشه باید یک نفر همراه داشته باشید. وقتی پرش کار میکنم، کسی را در میدان دارم تا مانعها را تنظیم کند و از روی زمین ناظر کارم باشد، اما مهمتر از آن، بهخاطر مسائل ایمنی است. من به پرشکردن در زمانی که تنها هستم اعتقاد ندارم و این قانونی است که همه در اصطبل ما رعایت میکنند. هر اتفاقی ممکن است بیفتد — اسب ممکن است گیر کند یا بترسد — پس مطمئن شوید کسی کنار شما حضور دارد.
ساده شروع کنید، بعد آن را گسترش دهید
در خط ژیمناستیک مانععمودی–مانععمودی–اکسر که به آن اشاره کردم، در نهایت شما یک مانععمودی به مانععمودی با فاصله ۳۳ تا ۳۶ فوت بین دو مانع میپرید که با در نظر گرفتن گام فرود و گام برخاست، معادل دو گام است. این تمرین اسب شما را تشویق میکند از روی دستش خارج شود و از مفاصل عقبش نیرو بگیرد. سپس تا اکسر نهایی ۴۵ تا ۴۸ فوت فاصله وجود دارد که سه گام میشود و باعث میشود اسب شما بدنش را باز کند و کش بیاید. هرچند هدف این است که در کار با فاصلهها، هر گام اسب ۱۲ فوت در نظر گرفته شود؛ همان معیاری که بیشتر طراحان مسیر استفاده میکنند؛ اما در تمرین ژیمناستیک باید فاصلهها را متناسب با طول گام اسبتان تغییر دهید تا او با آن راحت باشد.
میتوانید این تمرین را در هر دو جهت سوار شوید تا مهارتهای متفاوتی را پرورش دهید. اگر ابتدا با مانعهای عمودی شروع کنید، سه گام تا اکسر ممکن است کمی بلند به نظر برسد، چون اسب شما باید روی عمودیها دقت بیشتری داشته باشد و کمی نزدیکتر به مانع دوم فرود بیاید. وقتی با اکسر مربعی شروع میکنید، آن سه گام کمی کوتاهتر طی میشود، چون اسب شما با دامنه پرش بیشتر وارد خط میشود، کمی جلوتر در خط فرود میآید و بعد باید برای عمودیها دقت کند. این دقیقا شبیه کاری است که طراحان مسیر انجام میدهند؛ از شما میخواهند روی یک مانع جلو بروید و بعد برای مانع بعدی گام اسبتان را کوتاهتر کنید.
اما همانطور که اشاره کردم، مهمترین نکته در هر نوع کار ژیمناستیک این است که برای اسبتان از کوچک و آسان شروع کنید و بهتدریج پیش بروید. ابتدا چوبها را روی زمین با همان الگویی بچینید که قرار است بعدا برای ضربدریها استفاده کنید تا آنچه را قرار است با مانعهای واقعی در تمرین ژیمناستیک انجام دهید، تمرین کرده باشید. تا وقتی اسبتان با آرامش از تمرین فعلی عبور نمیکند و مشکلهایی را که میخواهید برطرف کنید اصلاح نکرده، سراغ چیدمان دشوارتر نروید. هدف این نیست که او را در حال اشتباهکردن «غافلگیر» کنید. اگر هر بار مانع را میزند و میاندازد، چیزی یاد نمیگیرد و شما هم او را دچار اضطراب میکنید. در نهایت از این کار لذت نخواهد برد؛ در حالی که تمرین باید تا حدی برایش خوشایند باشد تا بیشترین فایده را از آن ببرد.
به همین دلیل، من با اسبهای جوان این تمرین ژیمناستیک را با یورتمه از روی یک چوب ساده روی زمین شروع میکنم. تمرکزم روی حفظ ریتم ثابت، نگهداشتن اسب در خط مستقیم و عبور از مرکز چوب است. در انتهای میدان، نقطهای مثل یک درخت یا یک حصار را بهعنوان هدف انتخاب میکنم و در تمام طول فاصله چشمم را به آن میدوزم. این کار باعث میشود تعادلم را در طول خط حفظ کنم. بدون هدف، سوارکار ممکن است به چپ یا راست منحرف شود. بعد از یورتمه از روی چوب، مسیر را عوض میکنم و در جهت مخالف هم از روی همان چوب عبور میکنم.
یک اسب جوان ممکن است هنگام نزدیک شدن به تیرک، به چپ یا راست متمایل شود؛ بنابراین شاید لازم باشد این تمرین را چند بار تکرار کنم و تمرکزم را روی صاف نگه داشتن او بگذارم. وقتی اسب روی یک تیرک تکی آرام و مستقیم حرکت میکند، آن را با کانتر و از یک ریتم ثابت رد میکنم و نگاهم را روی نقطه تمرکز خود نگه میدارم. وقتی اسبم آرام است و با نرمی از روی آن تیرک تکی در کانتر عبور میکند، یک تیرک دوم را در فاصله ۳۳ تا ۳۶ فوتی و روی یک خط مستقیم اضافه میکنم و در یورتمه، رفت و برگشت از روی هر دو عبور میکنم. وقتی کار را با اسبهای کمتجربه آغاز میکنم، تمرینهای ژیمناستیکی را همیشه روی خطوط مستقیم میچینم، چون این کار به آنها یاد میدهد مستقیم حرکت کنند. اگر در مانژ سرپوشیده سوارکاری میکنید، میتوانید موانع را حدود یک فوت نزدیکتر بیاورید، چون اسبها در فضای سرپوشیده گامهای به آن بزرگی برنمیدارند.
باز هم، وقتی اسبم در یورتمه آرام شد، هر دو تیرک زمینی را در یک خط مستقیم و با سه گام در کانتر طی میکنم. اگر همه این مراحل خوب پیش برود، یک تیرک سوم را روی زمین و در فاصله ۴۵ تا ۴۸ فوتی از تیرک دوم اضافه میکنم. دوباره از روی هر سه تیرک در هر دو جهت با یورتمه عبور میکنم و بعد خط را یک بار با سه گام تا چهار گام در کانتر میروم و سپس جهت را عوض میکنم و همان خط را با چهار گام تا سه گام میپیمایم.
وقتی به نظر میرسد اسبم آرام شده و هر سه تیرک زمینی را در کانتر، مستقیم طی میکند، تیرک دوم را به یک ضربدری تبدیل میکنم و بعد تمرین را در هر دو جهت با کانتر اجرا میکنم. از روی تیرک اول در کانتر عبور میکنم، به اسبم اجازه میدهم سه گام بردارد، از مانع ضربدری بپرد و بعد با سه یا چهار گام به تیرک پایانی برسد. هرچند برای عنصر اول به دنبال فاصله مناسب هستم، اما اگر آن را نبینم مسئله بزرگی نیست. مهم نیست چه فاصلهای به دست میآورم؛ همین که اسبم از عنصر اول عبور کند، برای فاصله درست تا عنصر بعدی در موقعیت مناسب قرار گرفته است.
ساختار مانع ضربدری به اسب کمک میکند در مرکز مانع بماند و مانع از آن میشود که به چپ یا راست منحرف شود. برای اینکه این مانع را درست سوار شوید، هم باید اسب را در مرکز مانع نگه دارید و هم خودتان روی اسب در مرکز باشید.
در این مرحله از تمرین، یک تیرک یا یک مانع کوچک، مثلاً با ارتفاع ۶ اینچ، بعد از یک پیچ و در انتهای خط ژیمناستیک قرار میدهم. این کار به من فرصت میدهد تمرین را مرتب و تمیز به پایان برسانم و همچنین باعث میشود اسبم به کاری که انجام میدهد فکر کند، نه اینکه بعد از فرود آمدن از خط ژیمناستیک مشغول بازیگوشی شود، جفتک بیندازد یا روی دهنه تکیه کند.
وقتی اسبم با وجود ضربدری بودنِ عنصر میانی، این خط ژیمناستیک را خوب میپرد، تیرک آخر را هم به مانع ضربدری تبدیل میکنم و تمرین را هم در دست راست و هم در دست چپ با کانتر میپیمایم؛ یعنی ابتدا از روی تیرک زمینی و سپس از روی دو مانع ضربدری عبور میکنم. وقتی جهت تمرین را عوض میکنم، ابتدا دو مانع ضربدری و سپس تیرک زمینی را در کانتر طی میکنم. در نهایت، تیرک زمینی اول را هم به مانع ضربدری تبدیل میکنم تا هر سه تیرک زمینی به ضربدری تبدیل شده باشند، و بعد خط ضربدری را در جهتی میپیمایم که بتوانم ضربدری اول تا ضربدری میانی را با دو گام و سپس تا ضربدری آخر را با سه گام سوار شوم. سپس جهت را عوض میکنم و خط را در مسیر برگشت با سه گام تا دو گام میپرم.
وقتی با کانتر از روی کراسریلها عبور میکنم، تمرکزم روی حفظ وضعیت بدنم است و میگذارم اسبم خودش راه رفتن در این تمرین را پیدا کند. اگر هنگام پرش احساس کنم کمی به مانع نزدیک شدهام، با فشار بیشتر ساق این را جبران نمیکنم. اجازه میدهم اسبم خودش گامبندی و نقطه برخاست را پیدا کند. مانعها آنقدر بزرگ نیستند که او را بترسانند. نقطهای را در انتهای میدان انتخاب میکنم تا نگاهم روی آن باشد و به تعادل خودم و همراه ماندن با حرکت اسب فکر میکنم. تمرکز روی مانعها را به خود اسب میسپارم.
وقتی اسبم روی کراسریلها به اعتمادبهنفس میرسد، با همان روند تدریجی، کراسریلها را به مانع مستقیم تبدیل میکنم. ابتدا کراسریل وسط را به یک مانع مستقیم کوچک، حداکثر ۲ فوت یا ۲ فوت و ۶ اینچ، تبدیل میکنم. (وقتی مانعهای مستقیم را میسازم، ارتفاع همه مانعها را یکسان نگه میدارم.)
در این مرحله، در دو طرف مانع مستقیم و در فاصله حدود یک فوتی از پایه مانع، تیر زمینی میگذارم. این کار به اسبم کمک میکند فاصلهاش تا مانع را بهتر اندازه بگیرد. دوباره با کانتر رفتوبرگشت از روی تمرین عبور میکنم. بعد، آخرین کراسریل را با تیرهای زمینی به یک مانع مستقیم تبدیل میکنم و آنقدر رفتوبرگشت از روی آن میپرم تا اسبم با آن راحت شود. سپس اولین کراسریل را هم به مانع مستقیم تبدیل میکنم و با کانتر رفتوبرگشت از روی آن عبور میکنم. وقتی او روی خط مانعهای مستقیم اعتمادبهنفس پیدا کرد، آخرین مانع مستقیم را به اکسِر تبدیل میکنم.
اینکه از تیرها تا ژیمناستیک نهایی با چه سرعتی پیش بروم، کاملاً به خود اسب و نحوه کنار آمدنش با تمرین بستگی دارد. اگر سوار یک اسب ۴ ساله باشم، رسیدن به مرحلهای که این ژیمناستیک نهایی را بپریم ممکن است یکی دو هفته زمان ببرد، در حالی که یک اسب ۵ ساله میتواند ظرف دو هفته کل ژیمناستیک را بپرد.
اضافه کردن یک خط قوسی
وقتی اسب شما با اعتمادبهنفس از تمرین ژیمناستیک سهعنصری در خط مستقیم میپرد، میتوانید پس از آن یک خط قوسی اضافه کنید تا توجهش حفظ شود.
اگر انتهای ژیمناستیک سهعنصری را مانند عدد ۱۲ روی صفحه ساعت در نظر بگیرید، مانعهای عمودی را در فاصله حدود ۶۰ فوت از مرکز اکسر، در سمت چپ و راست ژیمناستیک قرار دهید؛ یکی در موقعیت ۱۰ و دیگری در موقعیت ۲، و هر دو با زاویه ۳۰ درجه. وجود یک پرش در هر طرف ژیمناستیک این امکان را به سوارکار میدهد که به چپ یا راست برود.
برای اندازهگیری قوس، نگران دقت کاملا کامل نباشید، چون وقتی به میدان مسابقه میرسید همهچیز بینقص نیست. اگر فاصله برای چهار گام کمی بلند یا برای پنج گام کمی کوتاه باشد، اسب شما میتواند آن را حل کند. همچنین با ماندن در بخش بیرونی یا داخلی خط قوسی، میتوانید یک گام اضافه کنید یا یک گام را حذف کنید.
برای رفتن این ژیمناستیک در جهت مخالف و با شروع از اکسر، دو مانع عمودی دیگر را در فاصله ۶۰ فوتی از نخستین مانع عمودی در خط ژیمناستیک، در سمت چپ و راست و در موقعیتهای ۴ و ۸ با زاویه ۳۰ درجه قرار دهید تا وقتی ژیمناستیک را از سمت دیگر تمام میکنید، همان تمرین را هم انجام دهید.
وقتی به هنرجویان آموزش میدهم، صبر میکنم تا در حال نزدیک شدن به نخستین عنصر ژیمناستیک باشند و تازه آن وقت به آنها میگویم پس از پایان ژیمناستیک مستقیم باید به کدام سمت بروند و میخواهم در خط قوسی چند گام بگذارند. به این ترتیب، مجبور میشوند کمی سریعتر فکر کنند. و اگر اسب به آنها گوش ندهد، به نتیجهای که میخواهم نمیرسند.
پرداختن به مشکلات
شما میتوانید از طریق نوع ژیمناستیکی که میسازید، ضعفهای یک اسب را هدف بگیرید.
مشکل ۱: اگر اسبم از روی مانعهای عمودی خوب نمیپرد، چوبهای زمینی را جلوتر میبرم تا حدود ۱۸ اینچ با مانع فاصله داشته باشند؛ این کار برای جدا شدن از زمین کمی فضای بیشتر به او میدهد.
مشکل ۲: اگر اسبی را سوار باشم که گامش کمی کوتاه است، فاصله بین چوبها و بعد مانعها را کمتر میکنم تا بتواند با راحتی از میان آنها عبور کند. در نهایت، فاصلهها را بیشتر میکنم، به این امید که گامش کشیدهتر شود تا هر گام ۱۲ فوت را پوشش دهد؛ چون بیشتر مسیرهایی که میپریم برای اسبهایی با گام ۱۲ فوتی اندازهگیری شدهاند.
برای اسب تند و پرشوری که میخواهد یک خط ژیمناستیک را کمی با سرعت زیاد طی کند، به ازای هر گام نیم فوت به فاصله اضافه میکنم؛ بنابراین فاصله ۳۶ فوتی به
۳۷٫۵ فوت افزایش پیدا میکند تا نگذارد مضطرب شود. اما وقتی به انجام این تمرین عادت کرد، هدف این است که فاصله دوباره کمتر شود.
مشکل ۳: اگر کمکمربیام به من بگوید که پاهای اسبم هنگام عبور از روی مانع متوازن نیستند ــ برای مثال پای راستش کمی آویزان میماند ــ برای اصلاح این موضوع، سمت راست مانع را حدود دو سوراخ بالاتر میبرم. بیشتر اسبها ترجیح میدهند از پایینترین بخش مانع بپرند.
مشکل ۴: اگر اسبم از خط مستقیم خارج میشود هم همین کار را انجام میدهم. اگر مدام بخواهد به سمت راست برود، سمت راست مانع را بلندتر میسازم تا تشویق شود از مرکز مانع بپرد. برای پریدن از بخش بلندتر باید بیشتر تلاش کند، بنابراین باید به سمت بخش پایینتر و مرکزی مانع برگردد.
راستای حرکت اهمیت بسیار زیادی دارد، چون وقتی طراح مسیر، خط خود را اندازهگیری میکند، این کار را در یک خط مستقیم انجام میدهد. اگر اسبی داشته باشید که هنگام پریدن از این خط ژیمناستیک به چپ یا راست متمایل شود، به جای اینکه فاصله سهگامی از مانع عمودی میانی تا آکسر ۴۸ فوت باشد، اسب بهدلیل انحرافش آن را به ۵۰ یا ۵۲ فوت تبدیل کرده است؛ بنابراین در نقطه ایدهآلِ جدا شدن از زمین قرار ندارد. در واقع، ۲ فوت یا بیشتر دورتر است. این یعنی قوس پرش برای شما بازتر و تختتر خواهد شد و احتمال انداختن چوب مانع بیشتر میشود.
مشکل ۵: اگر بخواهم باسکول اسبم را بهتر کنم، آکسر را بهصورت شیبدار میچینم، بهطوری که چوب عقب ۶ اینچ بالاتر از چوب جلو باشد. فقط دقت کنید تا وقتی جای چوبها را عوض نکردهاید، تمرین را در جهت عکس سوار نشوید.
تمرینهای ژیمناستیک برای افزایش اعتمادبهنفس اسب و آموزش بهتر پریدن به او بسیار مفیدند. برای اینکه تمرین برای اسبتان جذاب بماند، روندی تدریجی را از چوبهای زمینی به مانعهای ضربدری و سپس مانعهای بزرگتر دنبال کنید تا هر دوی شما بتوانید از همه مزایای آن بهرهمند شوید.
این مقاله نخستینبار در شماره ژوئیه ۲۰۱۴ نشریه پرکتیکال هورسمن منتشر شد.