هماهنگی تمرین روی زمین و زیر زین برای اسب آرامتر
رابطه شما با اسبتان روی زمین چه تفاوتی با رابطهای دارد که هنگام سوارکاری و در زین با او برقرار میکنید؟ پیوند میان این دو، بسیار عمیقتر از چیزی است که خیلیها تصور میکنند. وقتی سوار هستیم، از اسب انتظار داریم در تمام لحظات روی ما متمرکز بماند و به کمکها و فرمانهای ما سریع پاسخ بدهد. بهویژه در درساژ، بر تمکین و فرمانپذیری تأکید میکنیم و در عین حال میکوشیم شراکتی هماهنگ شکل بگیرد که در آن، سوارکار همیشه هدایت این «رقص» را در دست دارد. اما آنچه در زین از اسبها میخواهیم، زمانی برایشان بسیار قابلفهمتر میشود که همین انتظارها و هدفها را روی زمین هم داشته باشیم. در این صورت، اسب یاد میگیرد که در هر نوع تعامل با ما، تنها یک مجموعه قانون وجود دارد. نتیجه این روند، درک متقابل بیشتر و پیوندی محکمتر است.
موفقترین اسبهای درساژ در سطوح بالا، از همین تداوم بنیادی میان آموزش روی زمین و تمرین زیر زین برخوردارند. بهترین نمونه آن، کار در دست است که مربیان طراز اول برای دقیقتر کردن حرکات جایزه بزرگ، مانند پیاف، از آن استفاده میکنند. اما برای بهرهبردن از این رویکرد، لازم نیست سوارکاری در کلاس جهانی باشید. گذشته از هر دلیل دیگری، همه ما باید برای حفظ ایمنی به این موضوع توجه کنیم. واقعیت این است که اسبها جثهای بزرگ دارند و حتی کاملاً ناخواسته هم میتوانند آسیب جدی وارد کنند. با بهبود فرمانپذیری اسب و تقویت احترام او به حریم شخصی ما روی زمین، میتوانیم احتمال آسیبدیدن خود را تا حد زیادی کاهش دهیم.
همانطور که در سه مهارتی که در این مقاله به آنها میپردازم خواهید دید، همسو کردن انتظارات ما روی زمین و در زین، برای سوارکاران در همه سطوح فواید بسیار دیگری هم دارد. جدا از هدفهای کلی که به آنها اشاره شد، میتوان روی جزئیات کوچکتر و ظریفتری هم کار کرد؛ از جمله آموزش پاسخگویی اسب به کمکهای بسیار ملایم پا یا کمک به او برای اینکه با آرامش، گام قدم بلندتری بردارد. مهمتر از همه اینکه وقتی سردرگمی ناشی از دادن علامتهای متفاوت روی زمین و در زین را از میان ببرید — چیزی که بیشتر افراد حتی متوجه انجام دادنش هم نمیشوند — خواهید دید که اسبتان شادتر و آرامتر میشود.
من این رابطه را با یک ازدواج مقایسه میکنم. تا زمانی که یکی از دو طرف درک درستی نداشته باشد، هیچکدام خوشحال نخواهند بود. باید گفتوگو کرد و به تفاهم رسید. وقتی هر دو بدانید طرف مقابل در چه جایگاهی ایستاده، هماهنگی دوباره برمیگردد. رابطه همیشه پس از چنین گفتوگوهایی بهتر میشود، حتی وقتی این گفتوگوها دشوار باشند.
برای ساختن این رابطه، باید اهمیت ثبات را درک کنید. خیلی آسان است که فکر کنید همان انتظاراتی را که در زین دارید، روی زمین هم به همان شکل اعمال میکنید؛ اما در واقع ممکن است چون برای رسیدن به میدان عجله دارید یا حواستان در آن لحظه به چیزی غیر از اسبتان پرت است، از بعضی اصول کوتاه بیایید. حتی اگر در میدان انضباط فردی فوقالعادهای داشته باشید، اگر رفتار خود را روی زمین صادقانه ارزیابی کنید، شاید متوجه شوید استانداردهایتان آنجا پایینتر است. از خودتان بپرسید: «آیا روشن میکنم که اسبم هرگز نباید وارد حریم شخصی من شود؟ آیا با حوصله و آرام میایستد؟ آیا با او با احترام و مثل یک شریک رفتار میکنم، نه اینکه مثل یک حیوان خانگی لوسش کنم؟ آیا هر بار که با او کار میکنم، همین انتظارها را دارم و خودم هم به آنها پایبندم؟»
برای اینکه هم احترام نشان بدهید و هم احترام بگیرید، لازم نیست بر اسبتان سلطه پیدا کنید؛ اما باید در زبان بدن، کمکها و انتظارهایتان به همان اندازهای که در زین ثابتقدم هستید، روی زمین هم ثبات داشته باشید. همانطور که هر بار با بستن پاها به پهلوهای اسب انتظار دارید به جلو برود، باید روی زمین هم انتظار داشته باشید هر فرمان را فوری و مطیعانه اجرا کند. این یعنی شاید لازم باشد بیشتر از آنچه عادت دارید دقت کنید و انضباط فردی بیشتری داشته باشید. باید آماده باشید هر زمان لازم شد، استانداردهایتان را تقویت کنید؛ درست همانطور که در زین این کار را انجام میدهید. این موضوع درباره هر کسی که با اسب شما کار میکند هم صدق میکند. ما همه کارکنانمان را آموزش میدهیم که با همین استاندارد بالای یکسان کار کنند. در اصطبل ما هم نریان داریم و هم مادیان، بنابراین نیاز به تعیین مرزها تا حدی پررنگتر است. با این حال، انتظارهای ما برای هر اسبی که با او کار میکنیم یکسان است. نتیجهاش هم این است که کار اصطبل روان و منظم پیش میرود.
من معتقدم اگر مشکلات روی زمین رسیدگی نشوند، در نهایت به شکلی در کار زیر زین خودشان را نشان خواهند داد. برای اینکه ثبات داشته باشید، باید برای اسبتان روشن کنید که همیشه برای رفتارش پیامدی وجود دارد. شما حق دارید به هر تخطی رسیدگی کنید، اما در عین حال این مسئولیت را هم دارید که هر پیشرفت مثبتی را، حتی اگر انجام این کار خستهکننده باشد، ببینید و پاداش بدهید.
برای مثال، هر بار که اسبتان وارد حریم شخصی شما میشود ــ به شما تکیه میدهد یا شما را هل میدهد ــ بلافاصله او را عقب برانید تا از شما فاصله بگیرد. با بند انگشتان، آرنج یا انتهای دسته شلاق روی گردن یا شانهاش فشار بیاورید. این اصلاح را آنقدر تکرار کنید تا واکنش دلخواه را بگیرید، حتی اگر به این معنا باشد که مجبور شوید نسبتاً محکم او را عقب بزنید. وقتی بالاخره پاسخ درست را داد، با اینکه رهایش کنید به او پاداش بدهید. بعد هم آماده باشید همان لحظهای که دوباره وارد فضای شما شد، دوباره اصلاحش کنید. همانطور که در تمرین زیر زین هم هست، تکرار کلید کار است. موضوع را خیلی ساده نگه دارید: وارد شدن به حریم شما باید برای او خوشایند نباشد و وقتی به این حریم احترام میگذارد، رهایش کنید.
سه مهارت بعدی برای سنجیدن میزان ثبات شما روی زمین بسیار مناسباند و اگر احساس میکنید رابطهتان با اسب در سطح مطلوب نیست، میتوانند به بهتر شدن آن کمک کنند.
هدایت از روی زمین
یک رابطه خوب از همان لحظهای شروع میشود که اسبتان را از اصطبل یا پادوک بیرون میآورید. من اغلب سوارکارانی را میبینم که حدود ۶ فوت جلوتر از اسبهایشان راه میروند و اجازه میدهند اسب با بیحوصلگی عقب بماند؛ رفتاری که اصلاً شباهتی به آن قدمی ندارد که داور دوست دارد در میدان درساژ ببیند. همین سوارکاران بعدتر، وقتی زین بر پشت اسب است، از او قدمهای بزرگ و رو به جلو میخواهند. این انتظار منصفانه نیست.
من از اسبهایم انتظار دارم هر جا که آنها را هدایت میکنم، در کنارم با گامهای محکم حرکت کنند. میخواهم شانههایشان موازی شانههای من باشد و آهنگ حرکتشان با من یکی باشد، فرقی هم نمیکند با چه سرعتی راه میروم. وقتی میایستم، آنها هم میایستند. وقتی عقب میروم، آنها هم عقب میروند. وقتی میپیچم، آنها هم میپیچند. آنها باید همیشه به زبان بدن من آگاه باشند و به فضای شخصی من احترام بگذارند. طناب هدایت باید در تمام مدت شل باشد، مگر وقتی که از آن برای دادن علامت استفاده میکنم. هر فشاری روی طناب باید معنایی داشته باشد.
اسبها این را یکشبه یاد نمیگیرند. این کار به تمرین روزانه نیاز دارد. خبر خوب این است که راه بردن اسب با دست، پیش از سوار شدن، هم از نظر ذهنی و هم از نظر بدنی راهی عالی برای گرمکردن اوست. پژوهشها نشان میدهد ۲۰ دقیقه قدم دادن به اسب پیش از کار، احتمال آسیب به بافت نرم را بهطور چشمگیری کاهش میدهد. بخشی از این قدمدادن را میتوان پس از سوار شدن هم انجام داد، اما ۵ تا ۱۰ دقیقه کار در دست کمک میکند این فایده بهتر حاصل شود. علاوه بر این، لحن و حالوهوای روز را هم از همان ابتدا مشخص میکند.
در شروع کار، ممکن است لازم باشد یک شلاق درساژ در دست داشته باشید؛ بهویژه اگر اسبتان کمی تنبل است.
۱. او را به سطحی امن و سفت در بیرون از اصطبل ببرید؛ جایی که فضای کافی برای قدم و یورتمه وجود داشته باشد.
۲. طوری قرار بگیرید که پاهای شما موازی پاهای جلوی او باشد و شلاق را در دست چپ نگه دارید.
۳. بعد با گامهای محکم به راه بیفتید! (اگر اسبتان گام بلندی دارد، آماده باشید کمی عرق کنید!)
۴. اگر عقب ماند، بدون آنکه به پشت سر نگاه کنید، شلاق را از پشت بدنتان به سمت او ببرید و به پهلویش، تقریباً در همان ناحیهای که هنگام سوارکاری از ساق پا استفاده میکنید، ضربهای سبک بزنید. اگر به یورتمه رفت، اشکالی ندارد. او را بهخاطر پاسخ درست تشویق کنید و بعد از او بخواهید با سرعت قدم شما راه برود.
در حالت ایدهآل، باید همان قدم زیبا و رو به جلویی را ایجاد کنید که در میدان مسابقه دنبالش هستیم؛ با بدنی صاف، آرام و هماهنگ با سر و گردن. هدف باید این باشد که او را به حالتی نزدیک به پیشافتادگی گام برسانید، اگر نه خودِ پیشافتادگی گام؛ یعنی جایی که پاهای عقب جلوتر از جای سُمهای پاهای جلو فرود میآیند.
۵. وقتی از این قدم راضی شدید، برای آزمودن واکنشهای اسبتان کمی تنوع ایجاد کنید. با وارد کردن فشار روی طناب هدایت، از او بخواهید بایستد. همان لحظه که ایستاد، فشار را رها کنید.
۶. بعد، طناب را به سمت عقب فشار دهید تا از او بخواهید چند گام به عقب بردارد.
۷. دوباره رو به جلو راه بروید، سپس چند گام یورتمه بخواهید، بعد به قدم برگردید و به همین ترتیب ادامه دهید. در تمام این مدت، رو به جلو بمانید و شانههایتان را موازی شانههای او نگه دارید. آیا هر بار پاسخ کاملاً دقیق میگیرید؟ و اسب چه مدت پس از درخواست شما واکنش نشان میدهد؟
واکنش به فشار در محل بستن اسب
هنگام تیمار و زینکردن اسب در محل بستن، از یک فرصت دیگر برای تمرین هم استفاده کنید.
۱. هر از گاهی، با بند انگشتان، شانه یا دسته شلاق خود، بهآرامی به قفسه سینه و دندههای او فشار وارد کنید؛ تقریباً در همان نقطهای که معمولاً کمک ساق پا میدهید؛ تا از او بخواهید یک گام به پهلو و دور از شما بردارد.
۲. اگر بلافاصله حرکت نکرد، فشار را بیشتر کنید تا پاسخ بگیرید.
۳. بهمحض اینکه حرکت کرد، فشار را بردارید.
بهبود این مهارت و سرعت پاسخگویی، به کار جانبی او زیر زین کمک میکند. علامتی که برای حرکت به پهلو به او میدهید، شبیه همان کمک ساق پایی است که برای درخواست لگییلد به کار میبرید. همانطور که انتظار دارید او بهمرور زمان به کمکهای لگییلد شما پاسخگوتر شود، باید در جایگاه تیمار هم نسبت به این درخواستها آگاهتر و فرمانبردارتر شود.
سوار شدن
این مهارت پایانی چیزی است که در کمال تعجب، سوارکاران کمی آن را جدی میگیرند. خیلی وقتها میبینم سوارکاران سوار میشوند، اما اسبشان پیش از آنکه حتی پای راستشان را در رکاب بگذارند، به راه میافتد. بعد هم وقتی اسبشان در تستهای درساژ خوب توقف نمیکند، ناراحت میشوند؛ موضوعی که بهطور قابلتوجهی روی امتیازشان اثر میگذارد، چون در هر تستی بالاتر از سطح مقدماتی، دستکم دو توقف وجود دارد. این نمونهای روشن از نداشتن قوانین و انتظارات ثابت و یکسان است. و باز هم پای ایمنی در میان است. اگر اسبتان پیش از آنکه شما با امنیت کامل در زین جا بگیرید و تعادل پیدا کنید راه بیفتد، این میتواند خطرناک باشد.
۱. اگر با این مشکل دستوپنجه نرم میکنید، اول سهم خودتان را در آن بپذیرید. وقتی اجازه دادهاید این رفتار ماهها ــ یا حتی سالها ــ ادامه پیدا کند، در واقع به اسبتان یاد دادهاید که این کار قابلقبول است. باید بپذیرید که حالا این شما هستید که دارید قواعد بازی را عوض میکنید. منصفانه نیست که ناگهان او را بهخاطر این موضوع تنبیه کنید.
۲. در عوض، سعی کنید با او همدل باشید و بهتدریج قانون تازه را جا بیندازید: او باید با صبر و آرامش بایستد تا وقتی که علامت حرکت را دریافت میکند ــ و فقط یک علامت ــ یعنی کمک پای شما. او نباید از روی بقیه زبان بدن شما حدس بزند که چه میخواهید. برای مثال، نباید برداشتن عنانها یا شلکردن آنها را علامت حرکت تلقی کند. همانطور که درباره همه کمکهای دیگر شما هم صدق میکند، اگر کمک پای خود را با ثبات به کار ببرید و هر وقت لازم بود آن را تقویت کنید، اسب دیگر خودش پیشقدم نمیشود که به جلو حرکت کند. این موضوع هم بهنوبه خود کیفیت توقفهای او را در ادامه تمرینها بهتر میکند.
۳. در شروع کار، اگر این تمرین برایتان بیش از حد دشوار است، از اسبتان فقط بهاندازهای بخواهید بیحرکت بایستد که بتوانید پاهایتان را درست در رکابها قرار دهید، طول عنان را تنظیم کنید و در زین صاف و کشیده بنشینید. اگر هنگام سوار شدن یا بعد از نشستن روی زین، اما پیش از آنکه آماده باشید، قدمی برداشت و جابهجا شد، دوباره از او بخواهید توقف کند. بعد نوازشش کنید و تشویقش کنید، پیاده شوید، به سکوی سوار شدن برگردید و همه این روند را تکرار کنید. برای شروع سواری عجله نداشته باشید. این نکته مهم است! اگر واقعاً در این کار ثبات داشته باشید، او در نهایت یاد میگیرد که سادهترین راه برای بیرون آمدن از این چرخه تکراری، این است که تا وقتی از او چیز دیگری نخواستهاید، فقط بیحرکت بایستد.
پذیرش تماس: یکی از بخشهای مهم این درس، میزان پذیرش تماس از سوی اسب است. در حالت ایدهآل، باید بتوانید در تمام مدت هر توقف، یک تماس سبک را احساس کنید؛ در حالی که خودتان وضعیت خنثی را حفظ کردهاید: صاف و متقارن نشستهاید، پاها بهطور طبیعی از مفصل ران آویزان است و دستها هم بهطور طبیعی از شانهها قرار گرفتهاند، بیآنکه با وضعیت بدن، وزن یا کمکها کار دیگری انجام دهید. اگر وقتی عنانها را برمیدارید، او به هر شکلی واکنش نشان دهد ــ برای مثال یک قدم به عقب بردارد ــ یعنی هنوز واقعاً تماس را نپذیرفته است.
برای حل این مشکل، «ایستهای بسیار کوتاه» را تمرین کنید: چند لحظه در قدم حرکت کنید، سپس از اسبتان بخواهید فقط برای یک ثانیه بایستد. هنگام انجام این کار، در حالی که بدنتان را خنثی نگه میدارید، تماس ملایمی با دهان اسب حفظ کنید. بعد پاها را ببندید تا بدون هیچ تغییری در تماس، دوباره از او بخواهید به قدم برود. با تکرار این تمرین، اسب یاد میگیرد که ایست کردن موقعیتی امن است و لازم نیست در برابر فشار ثابت و سبک روی عنانها واکنشی نشان دهد. این درک برای اجرای ایستهای خوب در میدان مسابقه بسیار مهم است، زیرا اسب نباید وقتی شما برای ادای احترام دستتان را از روی عنان برمیدارید و سپس دوباره تماس را میگیرید، هیچ واکنشی نشان دهد.
با پیشرفت این تمرین، متوجه میشوید که قانون جدید سوار شدن، لحن کل جلسه سوارکاری شما را از همان ابتدا تعیین میکند و حس کنترل و هماهنگی را به شما میدهد. دیگر اسب شما جلسه را با این تصور آغاز نخواهد کرد که میتواند خودش تصمیم بگیرد چه کند.
این سه مهارت به شما کمک میکنند رابطهتان با اسب را روی زمین تقویت کنید و همان پیوند را به رابطهتان زیر زین منتقل کنید. مراقب باشید دشواری رسیدن به این مهارتها را دستکم نگیرید. این مفاهیم شاید ساده به نظر برسند، اما اجرای آنها ساده نیست. برای تسلط واقعی بر آنها باید بسیار منضبط و روشمند باشید. به یاد داشته باشید، درساژ فقط به سوارکاری خلاصه نمیشود؛ برای این اسبها، یک شیوه زندگی است. پیوند عمیقی که با همتیمیتان شکل میدهید باید فراتر از میدان برود و در همه کارهایی که با هم انجام میدهید، نمود داشته باشد.
درباره نیکلاس فایف
سوارکار استرالیایی جایزه بزرگ، نیکلاس فایف، فعالیت حرفهای خود را با رقابت در مسابقات بینالمللی سهروزه آغاز کرد. او پس از آنکه تصمیم گرفت تمرکز خود را بر درساژ بگذارد، بهصورت فشرده با مربیان طراز اول در آلمان کار کرد. فایف از آن زمان تاکنون ۶ اسب را به سطح جایزه بزرگ رسانده است؛ از جمله نریان پی.آر.ای، فیهرو اچجیاف، که همراه با آن برنده جایزه جایزه بزرگ همه نژادهای پی.آر.ای آدکوان/یواسدیاف در سال ۲۰۱۶ شد. او در نمایندگی از کشور زادگاهش، در ۴ تیم جام ملتها در ولینگتونِ فلوریدا سوارکاری کرده و همچنین عضو تیمی بوده است که در جام سهملتی ۲۰۰۷ در ژوهانسبورگِ آفریقای جنوبی به مدال طلا رسید. نیکلاس در تمام طول سال در ولینگتون مستقر است؛ جایی که او و همسرش، دیوید مارکوس، مجموعه آموزش و خریدوفروش «مارکوس فایف درساژ» را اداره میکنند. او کلینیسینی محبوب است و بهویژه بهخاطر تواناییاش در پرورش و پیشرفت اسبهای جوان شناخته میشود؛ چنانکه اسبهای زیادی را برای قهرمانی جهان اسبهای جوان واجد شرایط کرده است.