علائم سلامتی زمستانی اسب در کیفیت علوفه خشک
با کند شدن رشد چراگاهها و تغییر در زمان و نحوه رهاسازی اسبها در مرتع، یونجه در زمستان اغلب به منبع اصلی علوفه برای اسبها تبدیل میشود. همین موضوع باعث میشود کیفیت، ارزش غذایی و پاکیزگی یونجه بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کند.
یونجه مناسب میتواند به حفظ وضعیت بدنی، تأمین انرژی در هوای سرد و حمایت از عملکرد طبیعی دستگاه گوارش کمک کند. در مقابل، یونجه کمکیفیت، بیش از حد پرگردوغبار یا کپکزده میتواند مشکلات تغذیهای و تنفسی ایجاد کند.
خلاصه: یونجه فقط چیزی نیست که آخور اسب شما را پر کند. در زمستان، ممکن است بخش عمده یا حتی تمام علوفه موجود در جیره را تشکیل دهد؛ بنابراین هم ارزش غذایی آن مهم است و هم کیفیت فیزیکیاش. آنالیز علوفه میتواند چیزهایی را آشکار کند که با چشم دیده نمیشوند و بررسی منظم نیز به شما کمک میکند گردوغبار، کپک، نگهداری نامناسب یا ناهماهنگی میان یونجه و نیازهای اسبتان را تشخیص دهید.
چرا یونجه به پایه اصلی جیره زمستانی تبدیل میشود؟
برای بسیاری از اسبها، زمستان یعنی دسترسی کمتر به مرتع تازه و زمان بیشتر برای خوردن علوفه ذخیرهشده. اسبها بهگونهای ساخته شدهاند که بخش عمده جیره غذاییشان را علوفه تشکیل دهد و یونجه باکیفیت میتواند بخش زیادی از انرژی و مواد مغذی مورد نیاز یک اسب بالغ را تأمین کند.
علوفه همچنین در گرم نگه داشتن اسبها نقش مهمی دارد. تخمیر فیبر در بخش عقبی دستگاه گوارش گرما تولید میکند و به همین دلیل، وقتی دما کاهش مییابد، افزایش علوفه میتواند مفید باشد.
البته این به آن معنا نیست که هر اسبی باید بهسادگی یونجه نامحدود دریافت کند. اسبی که بهراحتی وزن میگیرد ممکن است با علوفه پرانرژی چاق شود، در حالی که یک اسب مسن، اسبی که سخت وزن میگیرد، اسب در حال رشد یا اسبی که کار سنگینتری انجام میدهد ممکن است به حمایت تغذیهای بیشتری نیاز داشته باشد.
تغذیه زمستانی از نگاه کردن به خود اسب شروع میشود، نه فقط به توده یونجه.
آیا کیفیت یونجه از مقدار آن مهمتر است؟
هر دو اهمیت دارند، اما اضافه کردن یونجه بیشتر لزوماً کمبود تغذیهای را جبران نمیکند.
یونجه رسیدهتر و ساقهای ممکن است از نظر میزان پروتئین، انرژی و فیبر تفاوت قابل توجهی با علوفهای برگدارتر و کمرستر داشته باشد. مرحله رسیدگی گیاه تأثیر زیادی بر کیفیت علوفه دارد. هرچه گیاه بالغتر میشود، میزان فیبر افزایش مییابد و قابلیت هضم میتواند کاهش پیدا کند.
به همین دلیل، دو عدل یونجه که در ظاهر تا حد زیادی شبیه هم هستند، ممکن است ارزش غذایی بسیار متفاوتی داشته باشند.
یونجه خوب معمولاً باید این ویژگیها را داشته باشد:
- تمیز باشد و نشانه قابل مشاهدهای از کپک نداشته باشد
- فاقد گردوغبار بیش از حد باشد
- بوی مطبوع داشته باشد، نه بوی ماندگی و نم
- متناسب با نوع علوفه، به اندازه قابل قبول برگدار باشد
- فاقد گیاهان سمی و مواد خارجی بیش از حد باشد
- بهگونهای نگهداری شده باشد که از آن در برابر رطوبت محافظت شود
ظاهر یونجه میتواند سرنخهای مفیدی بدهد، اما نمیتواند تصویر کامل ارزش غذایی را نشان دهد. آزمایش آزمایشگاهی راه بهتری برای فهمیدن این است که اسب شما واقعاً چه چیزی مصرف میکند.
یونجه ذخیرهشده چه تفاوتی با مرتع دارد؟
تغییر از مرتع به یونجه فقط بافت وعده غذایی اسب شما را عوض نمیکند.
مرتع تازه، در مقایسه با علوفه خشکشده و انبارشده، ترکیب متفاوتی از رطوبت، کربوهیدراتها، ویتامینها و دیگر مواد مغذی دارد.
برخی مواد مغذی ممکن است در جریان برداشت و انبارداری کاهش پیدا کنند؛ در عین حال، گونههای گیاهی، میزان بلوغ گیاه، شرایط رشد و شیوههای برداشت نیز بر ارزش غذایی علوفه اثر میگذارند.
این یعنی نباید فرض کنید یونجهای که از همان مزرعه تهیه شده، بهطور خودکار دقیقاً همان ارزش غذایی را در اختیار اسب شما میگذارد که هنگام چرا دریافت میکرد.
برای اسبهایی که بخش زیادی از زمستان را با یونجه سپری میکنند، آنالیز علوفه میتواند مشخص کند آیا جیره غذایی به پشتیبانی تغذیهای بیشتری نیاز دارد یا نه.
راهنمای پیشین «اکواین ولنس» درباره آنالیز یونجه نیز میتواند نقطه شروع مفیدی برای درک کیفیت علوفه و روشهای آزمایش آن باشد.
در آنالیز یونجه باید به چه مواردی توجه کرد؟
آنالیز یونجه میتواند بخشی از حدس و گمان را از تغذیه زمستانی حذف کند.
بسته به اسب و دلیل انجام آزمایش، اطلاعات مفید ممکن است شامل این موارد باشد:
رطوبت: به ارزیابی کیفیت نگهداری و خطر فساد کمک میکند.
پروتئین خام: برآوردی از میزان پروتئین علوفه به دست میدهد.
انرژی: کمک میکند مشخص شود آیا یونجه کالری کافی برای همان اسب خاص فراهم میکند یا نه.
ADF و NDF: این شاخصهای فیبر، اطلاعاتی درباره قابلیت هضم و ویژگیهای مصرف علوفه ارائه میکنند.
کلسیم و فسفر: هنگام ارزیابی تعادل مواد معدنی در کل جیره غذایی اهمیت دارند.
کربوهیدراتهای محلول در آب، نشاسته و NSC: بهویژه هنگام انتخاب علوفه برای اسبهایی مفید هستند که مدیریت دقیق کربوهیدرات برایشان ضروری است.
بخش ترویج دانشگاه مینهسوتا توصیه میکند درخواست آنالیز ویژه اسب داده شود و از نمونهای استفاده شود که نماینده واقعی علوفه باشد.
در این راهنما همچنین آمده است که آنالیز یونجه میتواند به شناسایی کمبودهای تغذیهای کمک کند و تصمیمگیری دقیقتر درباره تغذیه را ممکن سازد.
اگر اسب با مشکلات متابولیک، تغییرات وزن بدون علت مشخص یا نیازهای تغذیهای ویژه روبهروست، بهجای انتخاب یونجه فقط بر اساس یک عدد در گزارش، نتایج را با دامپزشک یا متخصص تغذیه اسب در میان بگذارید.
آیا گردوغبار یا کپک موجود در یونجه میتواند بر سلامت تنفسی اثر بگذارد؟
بله.
کیفیت یونجه فقط به ارزش غذایی آن محدود نمیشود.
هنگام جابهجایی، تکاندادن یا خوردن یونجه، گردوغبار و هاگهای کپک میتوانند در هوا پخش شوند.
اسبهایی که در معرض علوفه پرگردوغبار یا کپکزده قرار میگیرند، ممکن است دچار تحریک دستگاه تنفسی شوند و در اسبهای حساس، این اثر میتواند شدیدتر باشد.
پیش از خوراندن یک عدل جدید، فقط به سطح بیرونی آن اکتفا نکنید.
بخش مرکزی عدل را از نظر این موارد بررسی کنید:
- بوی ماندگی یا بوهای غیرعادی
- وجود کپک قابل مشاهده
- گردوغبار بیش از حد
- نواحی مرطوب یا بهطور غیرعادی گرم
- تغییر رنگی که نشاندهنده فساد باشد
یونجه کپکزده نباید به اسبها داده شود.
هاگهای کپک میتوانند در بروز مشکلات تنفسی نقش داشته باشند و برخی کپکها نیز در شرایط مناسب، سم تولید میکنند.
شرایط نگهداری هم اهمیت دارد. یونیجهای که در معرض رطوبت قرار بگیرد، بیشتر در خطر رشد کپک است؛ بنابراین علوفه ذخیرهشده باید از باران، رطوبت زمین و هرگونه نشت آب محافظت شود.
اگر اسب شما دچار سرفه مداوم، ترشح بینی، افزایش تلاش تنفسی یا کاهش تحمل فعالیت ورزشی شد، نباید تصور کنید که تنها علت احتمالی، یونجه پرگردوغبار است. بروز نشانههای تنفسی، نیازمند ارزیابی دامپزشکی است.
آیا تغذیه آهسته در زمستان میتواند کمککننده باشد؟
سیستم تغذیه آهسته میتواند برای اسبهایی مناسب باشد که یونجه خود را خیلی سریع تمام میکنند یا مدتهای طولانی بدون علوفه میمانند.
بهجای اینکه فقط مقدار کل یونجه افزایش داده شود، یک وسیله مناسب برای تغذیه آهسته میتواند زمان خوردن را طولانیتر کند و مصرف تدریجیتر را تشویق کند. این روش همچنین میتواند به کاهش هدررفت یونجه کمک کند.
هدف این نیست که اسب برای هر لقمه، بیدلیل زحمت زیادی بکشد. باید سیستمی انتخاب شود که اسب بتواند با راحتی غذا بخورد و دسترسی مناسب به علوفه داشته باشد.
تغذیه آهسته میتواند بهویژه در زمستان مفید باشد، زیرا فرصت چرا در مرتع ممکن است محدود شود. اسبی که بهطور معمول بخش زیادی از روز را در حال حرکت میان لکههای علف میگذراند، وقتی در فضای محدود نگهداری میشود یا در محوطههای خشک قرار دارد، ممکن است فرصتهای طبیعی کمتری برای تغذیه داشته باشد.
چطور باید یونجه را با نیازهای هر اسب هماهنگ کرد؟
برای همه اسبها، یک یونجه «بهترین» وجود ندارد.
این موارد را درباره اسب خود در نظر بگیرید:
- سن
- وضعیت بدنی
- میزان کار
- سلامت متابولیک
- وضعیت رشد یا تولیدمثل
- سلامت دندانها
- سلامت دستگاه گوارش
- نیاز انرژی
- توانایی جویدن و مصرف علوفه ساقهبلند
یونجه علفیِ رسیده میتواند برای اسبی که نگهداری از وزنش آسان است، انتخابی بسیار مناسب باشد؛ در حالی که اسبی که برای حفظ وزن مشکل دارد، ممکن است به علوفهای با تراکم مواد مغذی بالاتر یا کالری بیشتر نیاز داشته باشد. یونجههای لگوم مانند آلفالفا، در مجموع نسبت به بسیاری از یونجههای علفی، انرژی، پروتئین و کلسیم بیشتری فراهم میکنند؛ بنابراین انتخاب مناسب به کل جیره غذایی و نیازهای اسب بستگی دارد.
برای اسبهایی که به قند و نشاسته جیره حساس هستند، میزان کربوهیدرات علوفه باید با دقت ویژه بررسی شود. آزمایش، بسیار قابلاعتمادتر از قضاوت درباره سطح کربوهیدرات فقط بر اساس ظاهر است.
سلامت دندانها نیز باید مورد توجه قرار گیرد. اسبی که در جویدن یونجه ساقهبلند مشکل دارد، ممکن است به شکل دیگری از علوفه یا راهبرد متفاوتی برای تغذیه نیاز داشته باشد، بهویژه با افزایش سن.
یک بررسی ساده یونجه در زمستان
پیش از آنکه برنامه تغذیه زمستانی خود را تثبیت کنید، چند دقیقه وقت بگذارید و هم علوفه و هم اسب را ارزیابی کنید.
یونجه را بررسی کنید: آیا بوی تمیز و طبیعی میدهد؟ آیا فاقد کپک قابل مشاهده و گردوغبار بیش از حد است؟
بسته یونجه را بررسی کنید: آیا در جایی خشک و دور از رطوبت نگهداری شده است؟
بررسی کنید: آیا از میزان انرژی، پروتئین، فیبر و کربوهیدرات آن اطلاع دارید؟
وضعیت اسب را بررسی کنید: آیا نمره وضعیت بدنیاش ثابت مانده است؟
آیا اسبتان با آسودگی خوراک میخورد و دفع کود او در حد طبیعی است؟
محیط را بررسی کنید: آیا اسبتان زمان بیشتری را در فضای بسته میگذراند؛ جایی که گردوغبار و تهویه نامناسب میتواند مشکلات تنفسی را تشدید کند؟
شیوه خوراکدهی را بررسی کنید: آیا یونجه به اندازه کافی و با دفعات مناسب در اختیار اسب قرار میگیرد تا با نیازهای مدیریتی او سازگار باشد، و آیا استفاده از خوراکدهنده کند میتواند فاصلههای طولانی بین وعدهها را کمتر کند؟
همین مشاهدات کوچک میتواند نشان دهد برنامه خوراکدهی زمستانی چه زمانی به اصلاح نیاز دارد.
جمعبندی
یونجه اسب میتواند اطلاعات شگفتانگیزی درباره سلامت او در زمستان به شما بدهد، اما فقط در صورتی که نگاهتان را به خود عدل یونجه محدود نکنید.
علوفه باکیفیت، پایه رژیم غذایی زمستانی را تشکیل میدهد و آنالیز یونجه به آشکار شدن تفاوتهای تغذیهای کمک میکند که با چشم قابل تشخیص نیستند.
تمیز بودن یونجه و نگهداری صحیح آن نیز برای سلامت تنفسی اهمیت دارد، بهویژه وقتی اسبها زمان بیشتری را در فضای بسته میگذرانند.
مهمتر از همه این است که علوفه را با نیازهای هر اسب هماهنگ کنید.
یونجهای که برای یک اسب بسیار مناسب است، ممکن است برای اسب دیگر بیش از حد غنی، کمانرژی یا از جهات دیگر نامناسب باشد.
برای راهنمایی بیشتر درباره آمادهکردن اسب برای ماههای سردتر، مطلب «آمادهسازی طبیعی اسب برای زمستان» را بخوانید که به علوفه، آبرسانی، سرپناه، حضور در محوطه باز و پایش وضعیت بدنی میپردازد.
پرسشهای متداول
اسب در زمستان به چه مقدار یونجه نیاز دارد؟
این مقدار به وزن بدن، کیفیت یونجه، سوختوساز، میزان کار، سن و شرایط محیطی بستگی دارد.
بسیاری از اسبها روزانه حدود ۲ درصد وزن بدن خود علوفه مصرف میکنند، اما نیاز هر اسب میتواند متفاوت باشد.
هوای سرد میتواند نیاز به انرژی را افزایش دهد، بنابراین باید وضعیت بدنی اسب بهطور منظم پایش شود.
آیا باید یونجه اسبم را آزمایش کنم؟
بله؛ بهویژه زمانی که یونجه منبع اصلی علوفه باشد یا اسب شما نیازهای تغذیهای خاصی داشته باشد.
آنالیز یونجه میتواند اطلاعاتی درباره انرژی، پروتئین، فیبر، مواد معدنی و کربوهیدراتها ارائه کند؛ اطلاعاتی که تنها از روی ظاهر نمیتوان با اطمینان به آنها پی برد.
آیا اسبها میتوانند یونجه گردوغباردار بخورند؟
بهتر است از یونجه گردوغباردار استفاده نشود.
ذرات گردوغبار و کپک میتوانند دستگاه تنفسی را تحریک کنند و اسبهای مبتلا به بیماریهای تنفسی ممکن است بهویژه حساس باشند.
اگر اسب شما سرفه میکند یا نشانههای دیگری از مشکلات تنفسی دارد، با دامپزشک مشورت کنید.
آیا با سرد شدن هوا، اسب به یونجه بیشتری نیاز دارد؟
گاهی بله.
دمای پایین میتواند نیاز به انرژی را افزایش دهد و تخمیر علوفه نیز گرما تولید میکند.
با این حال، مقدار مناسب به هر اسب، ارزش تغذیهای یونجه، وضعیت بدنی و دسترسی به سرپناه بستگی دارد.
منبع: Equine Wellness