راه درست کار با اسب، راه ایمنتر است
اسبسواری و کار کردن در اطراف اسبها میتواند خطرناک باشد؛ پس چرا احتمال بروز حادثه را کمتر نکنیم؟
هرچند روشهای آزموده و مطمئن زیادی برای کار ایمن با اسبها وجود دارد، بسیاری از افراد آنها را رعایت نمیکنند؛ یا چون عجله دارند، یا چون راه میانبر پیدا کردهاند.
در این مقاله، آنچه را از نظر خودم ایمنترین شیوه انجام کارهای روزمره میدانم شرح دادهام؛ از بیرون آوردن اسب از باکس گرفته تا زینکردن، پیاده شدن و برگرداندن او به جایگاهش.
اینها ایدههای تازه من نیستند.
سالهاست که این روشها وجود دارند؛ همانطور که خود من هم سالهاست اینجا هستم.
و چون قصد دارم همچنان سالم و سرپا بمانم، به آنها عمل میکنم و به آنها باور دارم.
هدایت کردن اسب
وقتی اسب را هدایت میکنید، حتی اگر فقط قرار است او را از باکس تا محل تیمار ببرید، حتماً برایش هالتر بگذارید و از لید استفاده کنید.
اگر بدون لید و فقط با دست هالتر را بگیرید، با این تصور که فقط چند قدم راه میروید، در واقع کنترل کافی ندارید.
اگر اسب رم کند یا تصمیم بگیرد وارد محل تیمار نشود و در راهرو شروع به عقب رفتن کند، ممکن است دچار آسیب جدی شوید؛ دستتان میتواند در هالتر گیر بیفتد.
همچنین اگر اسب از دست شما رها شود، ممکن است به خودش یا به افراد و اسبهای اطراف آسیب بزند.
زینکردن
وقتی اسبتان در کراستایها بیحرکت ایستاده و تیمار او را تمام کردهاید، برای زینکردن ابتدا زین را بگذارید.
به سمت راست اسب بروید و تنگ را به بندهای زین وصل کنید، سپس به سمت چپ برگردید، تنگ را از زیر شکم او رد کنید و آن را شل به بندهای همان سمت متصل کنید.
برای گذاشتن لگام، در سمت چپ اسب بایستید.
لگام را با دست چپ بگیرید یا روی ساعدتان قرار دهید، بعد هالتر را از سر او درآورید و در حالی که کراستایها همچنان وصل هستند، آن را دور گردن اسب محکم کنید.
عنانها را از روی سر اسب رد کنید و لگام را بگذارید.
سپس هالتر را بردارید.
من این روش را توصیه میکنم، چون وقتی اسب هنگام گذاشتن لگام هنوز به کراستایها متصل است، کنترل بیشتری روی او دارید.
بعد از آن، به سمت راست بروید و مطمئن شوید تجهیزات درست قرار گرفتهاند؛ برای مثال، بند بینی داخل بندهای گونه باشد و بندهای لگام در مرکز قرار گرفته باشند، در هر دو طرف روی سوراخهای یکسان بسته شده باشند و انتهای بندها داخل حلقههای نگهدارنده قرار گرفته باشد.
وقتی لگام را از سمت چپ میگذارید، بهراحتی ممکن است چیزی را در سمت راست از قلم بیندازید.
میدانم که بسیاری از افراد هنگام گذاشتن لگام، هالتر را کاملاً برمیدارند.
این کار اشتباه نیست، اما به نظر من امنتر این است که ابتدا افسار را دور گردن اسب محکم کنید تا اگر ناگهان ترسید یا بدرفتاری کرد، چیزی برای در دست گرفتن داشته باشید.
علاوه بر این، من بهشدت توصیه میکنم از افسار چرمی استفاده کنید.
اگر از افسار نایلونی استفاده میکنید، باید تاج آن چرمی باشد.
چرم تحت فشار پاره میشود، اما نایلون نه.
به همین ترتیب، اتصالهای دوطرفه هم باید از نوع ایمن و جداشونده باشند تا اگر اسب عقب کشید یا روی دو پا بلند شد، باز شوند.
در چنین وضعیتی، چیزی باید از فشار رها شود و شما نمیخواهید آن، گردن اسبتان باشد.
راههای دیگر هم این است که اتصال دوطرفه را با نخ به حلقه پیچی وصل کنید یا اتصال را به حلقهای از کاموا روی افسار متصل کنید.
بافتزنها هم اگر پس از بافتن یال، اسب را ببندند، همین کار را انجام میدهند.
در پایان، افسار را به قلاب آویزان کنید، نه اینکه بگذارید از انتهای یکی از اتصالهای دوطرفه آویزان بماند.
این کار نهتنها ظاهر نامرتبی دارد، بلکه ممکن است اسب در افسار آویزان گیر کند.
این روش نسبت به برداشتن کامل افسار، کنترل بیشتری به شما میدهد، چون اسب در تمام این مدت همچنان به اتصالهای دوطرفه متصل است.
اگر زمانی لازم شد اسبتان را با لگام در میان اتصالهای دوطرفه نگه دارید، حتماً یک افسار روی لگام بگذارید و اتصالهای دوطرفه را به همان افسار وصل کنید.
بعضیها فکر میکنند وصل کردن مستقیم اتصالهای دوطرفه به دهنه اشکالی ندارد، اما اگر اسب رم کند و با شدت به عقب بکشد، ممکن است دهانش بهطور جدی آسیب ببیند.
هدایت اسب زینشده
برای بیرون بردن اسب زینشده از محل تیمار، عنانها را از روی سر او رد کنید و در دست راست بگیرید؛ این کار بیشترین کنترل را به شما میدهد.
اگر عنانها را روی گردن اسب رها کنید و فقط یکی را بگیرید، یا هر دو را از زیر گردن او در دست داشته باشید، در صورتی که اسب بترسد، راحتتر میتواند از دست شما خارج شود.
همچنین حتماً رکابها را بالا نگه دارید.
رکابهای آویزان خطرآفرین هستند؛ ممکن است به جایی گیر کنند یا به پهلوهای اسب بخورند و او را بترسانند.
نکته ایمنی دیگری که زیاد میبینم نادیده گرفته میشود این است: هر وقت کنار اسبها هستید، چکمههایی از جنس محکم مانند چرم یا لاستیک ضخیم بپوشید؛ اینها بهترین محافظت را فراهم میکنند اگر اسب روی پای شما قدم بگذارد.
پوشیدن دمپایی لاانگشتی یا کفشهای ظریف هنگام کار در اطراف اسبها، نسخهای برای حادثه است.
سوار شدن
هنگام سوار شدن، شما در موقعیتی آسیبپذیر قرار دارید.
اگر اسبتان پیش از آنکه فرصت پیدا کنید پای راستتان را از روی زین عبور دهید و محکم در جای خود بنشینید راه بیفتد یا بترسد، ممکن است زمین بخورید.
پس با قضاوت درست عمل کنید.
من ترجیح میدهم از سکوی سوار شدنِ محکمِ سهپله استفاده کنم و اگر در دسترس باشد، از یک نفر هم بخواهم اسب و رکاب راست را نگه دارد.
سکوی سوار شدن کمک میکند زین را به شکلی ناراحتکننده به جدوگاه اسب نکشید و فردی که رکاب راست را نگه میدارد نیز کمک میکند هم زین و هم اسب در جای خود ثابت بمانند.
پیش از سوار شدن، تنگ را سفت کنید.
بعد اسب را کنار سکوی سوار شدن ببرید، طوری که سمت چپ زین بالای سکو قرار بگیرد.
عنان را روی گردن اسب بیندازید و هنگام بالا رفتن از سکو، عنان چپ را در دست بگیرید.
مطمئن شوید چرم رکاب صاف روی زین خوابیده و خود رکاب رو به پایین آویزان است، سپس هر دو عنان را بهطور مساوی در دست چپ بگیرید.
در حالی که تماس سبکی را حفظ میکنید، همان دست را روی کاکل گردن اسب بگذارید تا او صاف بماند و راه نیفتد.
پای چپتان را داخل رکاب بگذارید و با دقت که پنجهتان به پهلوی اسب نخورد، پاشنه را به سمت داخل بچرخانید تا پای شما موازی پهلوی اسب قرار بگیرد و شاخه داخلی رکاب به آن تکیه داشته باشد.
برای لحظهای دست راستتان را روی کاسه عقب زین بگذارید، سپس همزمان با عبور دادن پای راست از روی پشت اسب، آن را به سمت جلوی زین و روی سمت راست زین ببرید.
مراقب باشید پایتان از کپل اسب عبور کند تا به آن نخورد و اسب نترسد.پای راستتان را در رکاب بگذارید و بهآرامی روی پشت اسب بنشینید.
بعضیها از روی زمین سوار میشوند؛ این کار اشتباه نیست، اما به نظر من با این روش سخت میتوان از کشیدهشدن زین به سمت جدوگاه جلوگیری کرد. ضمن اینکه چون حفظ تماس ثابت با دهان اسب دشوار میشود، این روش اسب را ترغیب میکند هنگام سوار شدن به راه رفتن ادامه دهد.
محکمکردن تنگ
به نظر من، بعد از سوار شدن و چند دقیقه قدم رفتن، باید تنگ را یک بار دیگر محکم کرد. بعضی اسبها هنگام زینکردن بدنشان را منقبض میکنند و پهلوهایشان را باد میاندازند؛ بعد از کمی حرکت، آرام میشوند و نفس میکشند و در نتیجه تنگ شل میشود. از طرف دیگر، وقتی سوارکار مینشیند، نمدها و پدهای زیر زین فشرده میشوند و این هم باعث شلشدن تنگ میشود. برخی اسبها هم اصولا دوست ندارند تنگ یکباره خیلی سفت شود. به همین دلیل، بعد از سوار شدن، تنگ را برای آخرین بار اندازه و محکم میکنم.
همانطور که در سوار شدن هم صدق میکند، سفتکردن تنگ از روی زین شما را در موقعیتی آسیبپذیر قرار میدهد. برای انجام ایمن این کار، وقتی پایتان را بالا میآورید و جلوی زین قرار میدهید، پای چپتان را در رکاب نگه دارید. عنانها را پل کنید و در دست راست بگیرید، سپس با دست چپ دامن زین را بالا بزنید و تنگ را محکم کنید. بعد دامن زین را به جای اولش برگردانید و پایتان را دوباره در جای درست قرار دهید.
من دوست ندارم ببینم سوارکارها عنان را روی گردن اسب رها میکنند و در حالی که پای چپشان را از رکاب بیرون آوردهاند، با هر دو دست به پایین خم میشوند تا دامن زین را بالا ببرند و تنگ را تنظیم کنند. در این حالت، رکاب همیشه به پشت زین میرود و آویزان میماند. اگر اسب بترسد یا ناگهان راه بیفتد، سوارکار هیچ کنترلی نخواهد داشت و به احتمال زیاد زمین میخورد.
تنظیم رکاب
یکی دیگر از کارهایی که باید با دقت درباره آن فکر کرد، تنظیم طول بندهای رکاب است. به من یاد داده بودند که پا را در رکاب نگه دارم و عنان را با دستی که کمتر از آن استفاده میکنم، در دست بگیرم. با دست دیگر، از جلوی ران دست را جلو ببرید، بند رکاب را بکشید و سگک را باز کنید. اگر میخواهید رکاب را بلندتر کنید، کافی است روی رکاب فشار بیاورید تا بند یک یا دو سوراخ پایینتر بیاید و بعد آن را محکم کنید. اگر به این روش عادت نداشته باشید، ممکن است کمی معذب باشید. اگر بندهای رکاب نو و سفت باشند، این روش میتواند دشوارتر هم باشد. برای کوتاهکردن رکاب، با شست و انگشت اشاره بند را کمی بالا بکشید تا به سوراخ دلخواه برسد، سپس روی رکاب فشار بیاورید تا در جای خود محکم شود.
اگر برای تنظیم بندهای رکاب، عنان را رها کنید، پا را از رکاب بیرون بیاورید و از هر دو دست استفاده کنید، اگر اسب ناگهان به راه بیفتد عملاً هیچ کنترلی نخواهید داشت. یکی دیگر از عادتهای بد، بستن مهمیز در حالی است که هنوز روی اسب نشستهاید؛ آن هم با استفاده از هر دو دست و بالا آوردن پا. راه ایمنتر این است که پیش از سوارشدن مهمیزها را ببندید و اگر قرار است هنگام سوار بودن آنها را دربیاورید، از کسی کمک بگیرید.
صحبت با تلفن
حرفزدن با تلفن، یا بدتر از آن پیامفرستادن، هنگام سوار بودن ناایمن است. مشکل اینجاست که صحبتکردن یا پیامدادن تقریباً تمام توجه شما را میگیرد. در یک مسابقه اخیر، سوارکاری را دیدم که با هر دو دست مشغول پیامفرستادن بود و عنانش را رها کرده بود تا روی گردن اسب آویزان بماند. یک اسب رهاشده از پشت سر نزدیک شد و اسب آن فرد رم کرد. سوارکار با شدت به بیرون پرتاب شد؛ شاید هم وقتی در هوا بود توانسته باشد با ۹۱۱ تماس بگیرد! خوشبختانه آسیبی ندید و بعد هم روی زمین، کارش را با تلفن ادامه داد. بسیاری از مربیان از پشت اسب مثل دفتر کارشان استفاده میکنند و دلیلش را هم نداشتن وقت برای تماسگرفتن عنوان میکنند. گوشدادن به موسیقی با گوشی داخل گوش هم احتمالاً در همین دسته حواسپرتیهای ناایمن قرار میگیرد.
پیادهشدن
برای پیادهشدن دو روش وجود دارد: سُرخوردن پایین یا قدمگذاشتن روی زمین.
من ترجیح میدهم پایین سر بخورم.
برای این کار، پای راستتان را از رکاب بیرون بیاورید و آن پا را از روی کپل اسب عبور دهید.
وقتی پای راست کنار پای چپ قرار گرفت، پای چپ را از رکاب خارج کنید و پایین سر بخورید.
همچنین میتوانید هر دو پا را همزمان از رکابها بیرون بیاورید، پای راست را از روی کپل اسب رد کنید و پایین سر بخورید.
این روش سریعتر است و اگر اسبتان ناگهان رم کند، احتمال گیر کردن پا در رکاب را از بین میبرد.
البته این روش تا حدی آمادگی بدنی میخواهد.
در روش پایین آمدن پلهای، پای چپ را در رکاب نگه میدارید تا زمانی که پای راستتان به زمین برسد و بعد پای چپ را از رکاب بیرون میآورید.
به نظر من این کار خطرناک است، چون اگر اسبتان ناگهان حرکت تندی انجام دهد، ممکن است پایتان در رکاب گیر کند و روی زمین کشیده شوید.
بردن اسب به باکس
بعد از اینکه زین و وسایل را از روی اسب باز کردید و تیمارش کردید و آماده بازگشت به باکس شد، اول مطمئن شوید درِ باکس کاملا باز است.
جلوتر از اسب وارد باکس شوید و آرام او را بچرخانید تا رو به شما و درِ باکس بایستد.
سپس هالتر را از سرش بردارید و از باکس خارج شوید.
اگر فقط دمِ درِ باکس بایستید، بگذارید اسب از کنار شما رد شود و بعد با کشیدن سریع طناب دستجلو او را به سمت خودتان بچرخانید تا هالتر را بردارید، در واقع او را به عجله کردن تشویق میکنید و ممکن است هنگام چرخیدن، کپلش به جایی برخورد کند.
همین موضوع درباره رها کردن اسب در پادوک هم صدق میکند.
پیش از برداشتن هالتر، اول او را بچرخانید تا رو به شما بایستد؛ نه اینکه همزمان با دویدن اسب، هالتر را از سرش سر بدهید یا قلاب طناب دستجلو را باز کنید.
اینکه اجازه بدهید اسب در پادوک با شتاب از دست شما جدا شود، هم برای خودش خطرناک است و هم برای کسی که هدایتش میکند.
ممکن است روی زمین کشیده شوید و اسب هم در حالی دور شود که هنوز بند دستجلو به آن وصل است.
علاوه بر این، ترک دادن چنین عادتی هم کار آسانی نیست.
به همین ترتیب، دیدهام بعضیها اسب را رها میکنند و بلافاصله هالتر را در هوا تکان میدهند تا وادارش کنند با شتاب دور شود.
در این حالت، اسب ممکن است ناخواسته به فرد لگد بزند و همچنین عادت بدِ با عجله رد شدن از دروازه را پیدا کند، چون بیش از حد هیجانزده است.
انداختن یا برداشتن پتو
وقتی میخواهید پتو را روی اسب بیندازید، اول سگکهای جلو را ببندید و بعد بندهای زیر شکم را وصل کنید.
هنگام برداشتن پتو هم ابتدا بندهای زیر شکم را باز کنید و بعد سراغ سگکهای جلو بروید.
اگر اول بندهای زیر شکم بسته شده باشند و پیش از آنکه به سگکهای جلو برسید چیزی اسبتان را بترساند، ممکن است پتو یا ملحفه به سمت عقب سر بخورد و بندهای زیر شکم مثل بند جهشزدن عمل کنند.
من این اتفاق را دیدهام.
خیلی وقتها میبینم کسانی که یال اسب را میبافند، سگک جلوی ملحفه یا پتو را باز میکنند و آن را به عقب میرانند تا به یال دسترسی داشته باشند.
اگر در زندگیتان با اسب سر و کار دارید، حتما آدم پرمشغلهای هستید.
اما وقتی از اسبتان مراقبت میکنید و سوارکاری میکنید، چند دقیقه وقت بگذارید و عادتهایی را که در سادهترین موقعیتهای کار با اسب پیدا کردهاید مرور کنید.
اگر لازم بود، کمی بیشتر وقت صرف کنید، ایمن بمانید و از بودن کنار اسبتان لذت ببرید.
درباره هالی هوگو-ویدال
هالی هوگو-ویدال که در آلفارتا، جورجیا مستقر است، در نقاط مختلف کشور به داوری میپردازد و کلینیک آموزشی برگزار میکند.
از مربیان و راهنمایان او میتوان به همسر سابقش ویکتور اوگو-ویدال و سوارکار پرش با اسب رادنی جنکینز اشاره کرد.
او همچنین نویسنده کتاب اعتمادبهنفس در عبور از موانع را بسازید! است.
از پیتر لومباردو برای فراهم کردن پسزمینه زیبای مزرعه فرانتیر فارم در مورپارک، کالیفرنیا، برای این عکسها سپاسگزاریم.
این مطلب نخستینبار در شماره سال ۲۰۱۵ نشریه پرکتیکال هورسمن منتشر شد.