بهبود تمرین اسب با تکیه بر اصول نظری
به‌گمان من، مهم است که هر چهار فصل را زندگی کنیم.
آنچه در کتاب جامعه، فصل ۳ آمده را به یاد دارید؟
«برای هر چیز، فصلی است و برای هر مقصودی زیر آسمان، زمانی.»
برای من، هر فصل چیزی متفاوت برای عرضه دارد و هر کدام نیز از ما به‌عنوان اهل سوارکاری، انتظار متفاوتی دارد.
شاید پیوندزدن فصل‌ها با اسب‌ها در دنیای مدرنِ رقابت‌های تمام‌سال، قدری کهنه به نظر برسد، اما سوارکاران می‌توانند از این بهره ببرند که برای اسب‌هایشان به فصل‌ها توجه کنند، نه این‌که ۱۲ ماهِ سال را صرف بالا رفتن از نردبان امتیاز، پولِ برده‌شده و کسب سهمیه کنند.
خوشبختانه برای من، در بیشترِ این سال‌ها حضور داشته‌ام.
به سوارکاران نسل من با دقت آموزش داده می‌شد که قرار دادن اسب در حالت جمع‌شدگی، به چهارنعل رفتن و پریدن او آسیب می‌زند.
چقدر اشتباه می‌کردیم.
اسب‌های ورزشی مدرن، صرف‌نظر از تخصص‌شان، به‌صورت چندجانبه تمرین داده می‌شوند.
اسب‌های پرش با اسب به‌طور مداوم از حرکات پیشرفته درساژ استفاده می‌کنند، بسیاری از سوارکاران رده بالای درساژ از کاوالتی و تمرینات ژیمناستیکی بهره می‌برند و سوارکاران ایونتینگ نیز از تکنیک‌های درساژ سطح بالا و پرش با اسب استفاده می‌کنند.
حاصل نهایی، اسبی است که در سراسر دامنه حرکتی خود، از جمع‌شدگی تا کشیدگی، احساس راحتی می‌کند.
کاملا درک می‌کنم که چرا بعضی‌ها برای آن‌که در زمستان بتوانند در فضای باز و روی زمینِ مناسب سوارکاری کنند، به اقلیم‌های معتدل‌تر می‌روند.
با این حال، این افراد تقریبا همیشه خود را وقف زندگی‌ای کرده‌اند که در آن رقابت پایانی ندارد.
واقعیت تلخ این است که موفقیت در سطوح بالای هر رشته از ورزش سوارکاری، به تعهد کامل نیاز دارد؛ اما در همان حال، سوارکاران از واقعیت تلخ دیگری غافل می‌شوند: موفقیت در رقابت، بر پایه تمرین موفق در خانه بنا می‌شود.
از نظر من، این یعنی کارِ زمستانه.
برداشت ما از فصل‌ها همان چرخه سنتی زمستان، بهار، تابستان و پاییز است.
می‌شود درباره اسب‌ها هم به شکلی مشابه فکر کرد، اما به‌جای چرخه سنتی، این‌گونه ببینید:
• نخست، آماده‌سازی؛
• سپس، آزمون؛
• بعد، دستاورد؛
• و در پایان، استراحت و بازنگری.
توجه داشته باشید که این بخش‌ها لزوما هر کدام سه ماه طول نمی‌کشند؛ ممکن است در یک دوره ۱۲ ماهه، چند بار این چرخه را تجربه کنید.
برای مثال، وقتی با اسبی روبه‌رو هستید که تا حدی تجربه دارد، می‌توانید طی دو ماه او را از نظر آمادگی بدنی بالا بیاورید (آماده‌سازی)؛ سپس در چند مسابقه محلیِ غیررسمی شرکت کنید (آزمون)؛ بعد در یک مسابقه رسمی نتیجه خوبی بگیرید (دستاورد)؛ و پس از آن، دوره‌ای برای آسودگی و مرور در نظر بگیرید (استراحت و بازنگری).
یوگی برا، گیرنده حرفه‌ای بیسبال در آمریکا، جمله‌های طنزآمیز زیادی گفته است؛ برای مثال: «در تئوری، تفاوتی بین تئوری و عمل وجود ندارد، اما در عمل، وجود دارد.»
منظور او این بود که اگر مدت زیادی به مطالعه تئوری بپردازید، کم‌کم چنین به نظر می‌رسد که کافی است همان مراحلی را که از نظر نظری برای شما ترسیم شده دنبال کنید تا موفق شوید.
اما اسب‌ها این‌گونه کار نمی‌کنند.
هم اسب و هم سوارکار روزهای خوب دارند و روزهای نه‌چندان خوب، و برنامه ما باید این واقعیت را در نظر بگیرد.
«خیلی خب،» می‌گویید، «اما جیم، منظورت از برنامه چیست؟» الان نشان‌تان می‌دهم، اما کمی زمان می‌برد.
بسیاری از ما تازه پس از یک زمستان طولانی، خواب زمستانی یا قرنطینه، دوباره به تکاپو افتاده‌ایم و آماده‌سازی اسب‌هایمان را شروع کرده‌ایم؛ اما بیشتر ما همان لحظه‌ای که وارد میدان می‌شویم یک اشتباه مرتکب می‌شویم: برنامه‌ای نداریم. «هرگز کار را بدون این‌که کاملاً مطمئن باشید قرار است چه کاری انجام شود، شروع نکنید.» آیا این جمله یا چیزی شبیه آن را قبلاً شنیده‌اید؟ آیا آن را در یک کلینیک آموزشی یا در یک پادکست شنیده‌اید؟ امیدوارم همین‌طور باشد، اما نکته من این است که من نخستین‌بار با این جمله در دستورنامه سوارکاری ارتش فرانسه برای ۱۹۱۲ روبه‌رو شدم.
بله، دیدم که چطور چشم گرداندید؛ «وای، دوباره شروع کرد به حرف زدن درباره تئوری، در حالی که من فقط می‌خواهم اسبم بهتر کار کند تا روبان‌های بیشتری ببرم.» امیدوارم آن روبان‌ها را ببرید. من دوست دارم شاگردانم بلندپرواز باشند و موفقیت در مسابقه یکی از معیارهای پیشرفت در سوارکاری ماست. اما چگونگی پیشرفت ما مهم است و اگر در یادگیری سوارکاری کاملاً با رویکردی تجربی و آزمون‌وخطا پیش بروید، محکوم هستید که هر اشتباه ممکنی را مرتکب شوید. دردی که این مسیر برای خودتان ایجاد می‌کند چندان برایم مسئله‌ای ندارد؛ چون با نخواستنِ یادگیری از اشتباهات دیگران، خودتان آن را به خود تحمیل می‌کنید. اما آسیبی که این اشتباهات به اسب‌ها وارد می‌کند آن‌قدر زیاد است که نمی‌توان آن را تحمل کرد؛ برای پرهیز از آن‌ها باید فن خود را مطالعه کنید و این یعنی تئوری.
در مکتب سوارکاری، یکی از نظریه‌پردازان بزرگ گفته است: «بدون تئوری، عمل همیشه نامطمئن خواهد بود.» فرانسوا روبیشون دو لا گرینی‌یر نیز گفته است: «... عمل بدون اصول درست چیزی جز عادت روزمره نیست.» فرانسوا چیزهای مهمی می‌دانست؛ او حرکت شولدر-این و کانتر مخالف را ابداع کرد؛ دو مورد از ارزشمندترین ابزارهای تمرینی که در اختیار داریم. آلویس پودهایسکی، مدیر پیشین مدرسه سوارکاری اسپانیا، گفته است: «تئوری بدون عمل ارزش چندانی ندارد، در حالی که عمل، اثبات تئوری است. تئوری دانش است و عمل توانایی.» اصل مطلب این است که تا زمانی که تعامل میان تئوری و عمل را درک نکنیم، واقعاً نمی‌توانیم در مسیر رشد خود به‌عنوان سوارکار پیشرفت کنیم.
آشنا کردن سوارکاران با تئوری می‌تواند برای آن‌ها پیچیده و حتی نگران‌کننده باشد، به همین دلیل من سعی می‌کنم آن را ساده نگه دارم. اولیور وندل هولمز گفته است: «من زندگی‌ام را برای آن سادگی‌ای می‌دهم که در آن سوی پیچیدگی قرار دارد.» بعدتر، سوارکارانم را با مقیاس تمرینی آلمان آشنا می‌کنم؛ ریتم، ریلکسیشن، ارتباط، ایمپالشن، مستقیم‌بودن و مجموعه‌سازی. اما چون ممکن است دچار سردرگمی شوند، در آغاز موضوع را ساده نگه می‌دارم: «آرام، رو به جلو، مستقیم.» این عبارت از مقیاس تمرینی ساده‌تر به نظر می‌رسد، اما وقتی آن را در سوارکاری آکادمیک اثر ژنرال آلبر اوژن ادوار دکارپانتری مطالعه کنید، درمی‌یابید که این سادگی، همان‌طور که هولمز می‌گوید، در آن سوی پیچیدگی قرار دارد. دکارپانتری را بخوانید تا منظورم را بهتر بفهمید.
پای داخلی و دست خارجی
در این فاصله، با تمام این مباحث نظری که یاد می‌گیریم چه باید بکنیم؟
باید برنامه داشته باشیم؛ و این برنامه در گام نخست، تقویت ارتباط میان پای داخلی و دست خارجی است.
چرا باید از اینجا شروع کرد؟
چون وقتی اسب‌تان را بین پای داخلی و دست خارجی قرار می‌دهید، در واقع او را میان گاز و ترمز نگه داشته‌اید.
وقتی بتوانید جهت و سرعت اسب‌تان را کنترل کنید، بخش مهمی از مسیر پیشرفت او را پیموده‌اید؛ زیرا ارتباط پای داخلی و عنان خارجی، کلید دسترسی به توان و قابلیت‌های ورزشی اسب شماست.
برای آن‌که ابتدا این ارتباط را به اسب آموزش بدهیم و سپس آن را بهبود دهیم، به تمرین نیاز داریم.
خوشبختانه، مطالعات نظری ما این تمرین‌ها را در اختیارمان گذاشته است.
نخستین تمرینی که می‌خواهم روی آن کار کنید، چرخش روی دست‌هاست.
پس از آن‌که اسب‌تان را با چند دقیقه قدم، یورتمه و کانتر گرم کردید، در دست چپ در امتداد ضلع بلند میدان حرکت کنید.
امیدوارم اسب شما به‌طور طبیعی «به پا سبک» باشد.
اگر این‌طور نیست، شلاق درساژ را در دستی بگیرید که به دیوار نزدیک‌تر است؛ یعنی در این حالت، دست راست.
در میانه ضلع بلند، توقف کنید.
در حالی که تماس سبک و یکنواختی با عنان چپ حفظ می‌کنید ــ که تا لحظه‌ای دیگر عنان خارجی خواهد شد؛ خارجی نسبت به خمیدگی، نه خارجی نسبت به میدان ــ عنان راست را با دور کردن آن از گردن اسب باز کنید.
اگر در استفاده از عنان‌ها اشتباه کردید، پس از آن‌که با عنان باز به اسب علامت دادید، تماس سمت راست را رها کنید؛ تماس عنان راست را بیشتر نکنید.
در کمک‌های پا و دست، کاملا شفاف عمل کنید و به هر قیمت از «تداخل» کمک‌ها پرهیز کنید؛ یعنی هم‌زمان پا زدن و کشیدن عنان انجام ندهید.
چرخش روی دست‌ها را می‌توان هم از قدم و هم از توقف اجرا کرد.
در ابتدا ترجیح می‌دهم این حرکت از توقف آغاز شود، چون برای شاگردانم هماهنگ کردن و متعادل نگه داشتن کمک‌ها آسان‌تر است.
وقتی اسب‌تان در دست چپ، آرام و بی‌حرکت در توقف ایستاده است، عنان راست را باز کنید و در عین حال، ارتباط مستقیم با عنان چپ را حفظ کنید.
پای راست‌تان را به وضعیت سوم پا، مطابق آنچه در کادر کنار صفحه ۲۳ آمده، و به پشت تنگ ببرید.
پای راست شما باعث می‌شود کفل‌های اسب به سمت داخل میدان حرکت کند، در حالی که عنان چپ مانع از آن می‌شود که اسب از محل اجرای تمرین دور شود.
این لحظه‌ای مهم و آموزنده است.
شما، شاید برای نخستین بار، اسب‌تان را میان گاز و ترمز متعادل می‌کنید.
این آغاز جمع‌شدن است، هرچند تا رسیدن به اسبی که آموزش کامل دیده باشد هنوز راه زیادی باقی مانده است.
دقت کنید اسب با کفل‌هایش نیم‌دایره‌ای بزرگ‌تر به سمت چپ ترسیم کند تا با دست‌هایش، و در تمام مدت هم مطمئن شوید که در ریتم آزاد، روان و چهارضربیِ قدم حرکت می‌کند.
این نخستین حرکت جانبی، و همه حرکت‌های دیگری که به اسب‌هایم آموزش می‌دهم، در اصل حرکت‌هایی رو به جلو هستند که هم‌زمان به‌صورت جانبی هم انجام می‌شوند.
میزان خمیدگی بدن اسب، که در چرخش روی دست جلو اندک است و در شولدر-این نیز همچنان کم باقی می‌ماند، در هانچز-این و حرکت روی دو خط آشکارتر می‌شود.
ابتدا رو به جلو حرکت کنید و بعد حرکت جانبی را بخواهید.
از این منظر، حتی ایست و عقب‌رفتن نیز حرکت‌هایی رو به جلو به شمار می‌آیند.
وقتی در این کار موفق شدید، چند گام یورتمه نشسته-برخاسته بروید، سپس دوباره به قدم برگردید و چرخش روی دست جلو را در جهت دیگر امتحان کنید.
متوجه خواهید شد که اسب‌تان در یک جهت، چرخش روی دست جلو را آسان‌تر از جهت دیگر انجام می‌دهد.
این موضوع طبیعی است و با کار بیشتر روی سمت ضعیف‌تر نسبت به سمت قوی‌تر، این عدم تعادل برطرف می‌شود.
در نهایت، اسب شما به کمک‌های سوار در هر دو سمت بدنش به یک اندازه پاسخ خواهد داد و در نتیجه در هر دو سوی دهان خود، تکیه‌ای متعادل روی دهنه جست‌وجو خواهد کرد.
وقتی با استفاده از درک عمیق‌ترتان از مبانی نظری به این مرحله برسید، در مسیر پرورش اسبی قرار گرفته‌اید که واقعاً «آرام، رو به جلو و مستقیم» باشد.
همان‌طور که با نظریه‌پردازان بزرگ این حوزه آشنا می‌شوید، درخواهید یافت که این نقطه، آغاز همه‌چیز است.
اثر پا و عنان
توجه داشته باشید که پیش از پرداختن به اثر انواع کمک‌های عنان، ابتدا درباره پاهای شما صحبت کردم.
پاها ایجاد می‌کنند و دست‌ها دریافت می‌کنند.
اثرات پا
۱. هر دو پا در محل تنگ، برای ایجاد پیش‌رانش
۲. یک پا در محل تنگ، برای ایجاد پیش‌رانش و/یا خمیدگی
۳. یک پا پشت تنگ، برای کنترل یا جابه‌جا کردن کپل اسب
اثرات عنان
۱. عنان مستقیم برای کنترل سرعت یا پیش‌رانش
۲. عنان باز یا هدایت‌کننده برای نشان دادن جهت
۳. عنان تکیه‌دهنده روی گردن برای نشان دادن جهت
۴. عنان غیرمستقیم در جلوی جدوگاه برای اثر گذاشتن بر گردن اسب در جلوی جدوگاه
۵. عنان غیرمستقیم پشت جدوگاه برای اثر گذاشتن بر بدن اسب در پشت جدوگاه
درباره جیم ووفورد
جیم ووفورد که در فاکس کاورت فارم در آپرویلِ ویرجینیا مستقر بود، در سه دوره بازی‌های المپیک و دو دوره قهرمانی جهان رقابت کرد و پنج بار عنوان قهرمانی ملی آمریکا را به دست آورد. او همچنین مربی‌ای بسیار مورد احترام است. برای اطلاعات بیشتر درباره جیم، به jimwofford.blogspot.com
این مقاله نخستین‌بار در شماره بهار ۲۰۲۱ نشریه پراکتیکال هورسمن منتشر شد.