اصلاح رهاسازی دست روی پرش به روش جورج موریس
بدترین ایراد این سوارکار در سبک او، رهاسازی روی گردن است؛ دستش بیش از حد بالا قرار میگیرد و بالای گردن اسب شناور میماند.
بار دیگر با سوارکاری در سطح مقدماتی روبهرو هستیم که از رهاسازیای استفاده میکند که برای توانایی او بیش از حد کوتاه و محدودکننده است.
رهاسازی او، که این روزها بیش از حد رایج شده، تقلیدی ناموزون و بیفایده از یک رهاسازی درست روی گردن است.
آشنا به نظر میرسد؟
من در نقد عکسها در ستون «کلینیک پرش» بارها چنین عبارتهایی را تکرار میکنم، چون مرتب میبینم سوارکاران از رهاسازی نادرست استفاده میکنند؛ یا رهاسازی با سطح تواناییشان همخوان نیست یا بهدرستی اجرا نمیشود.
دلیل اینکه تا این اندازه بر رهاسازی صحیح تأکید میکنم، فقط فرم یا زیبایی کار نیست؛ بلکه کارکرد و ایمنی است.
در خوشبینانهترین حالت، یک سوارکار پیشرفته با رهاسازی معیوب ممکن است کلاس را از دست بدهد، چون نمیتواند در باراژ سریع تغییر مسیر دهد.
در بدترین حالت، یک سوارکار کمتجربه ممکن است امنیت خود را به خطر بیندازد و به اسبش آسیب بزند، چون وقتی تکیهگاه لازم را که یک رهاسازی مناسب باید در اختیارش بگذارد ندارد، اسب را از دهان میگیرد.
افزون بر این، رهاسازی درست به اسب شما کمک میکند تعادل خود را حفظ کند.
اگر یک دونده را هنگام عبور از مانع نگاه کنید، میبینید برای حفظ تعادل از بازوهایش کمک میگیرد و آنها را به جلو و عقب حرکت میدهد.
اسب شما هم هنگام عبور از موانع باید کاری مشابه انجام دهد؛ با این تفاوت که راه حفظ تعادل او، کشیدن سر و گردن به جلو است.
رهاسازی شما باید به او آزادی بدهد تا هنگام این تلاش برای حفظ تعادل، بدون آنکه دهانش ضربه بخورد، بپرد.
رهاسازی صحیح افزون بر کمک به تعادل اسب، به تعادل شما هم کمک میکند؛ ابتدا با ایجاد امنیت برای شما، یعنی قرار دادن بدنتان در وضعیتی که با حرکت اسب همراه بمانید، عقب نیفتید و بالاتنهتان حمایت شود، و سپس با پیشرفت شما، با افزایش کنترلتان روی موانع برای نیازهایی مانند گردشهای تنگ یا خطوط با ریتم ثابت.
در این مقاله، سه نوع رهاسازی کلاسیک و صحیح را توضیح میدهم: رهاسازی بلند روی گردن، رهاسازی کوتاه روی گردن و رهاسازی خودکار.
شرح میدهم هر کدام را چه زمانی باید به کار برد و چگونه باید درست اجرا شود.
سپس یک تمرین ساده پرش ارائه میکنم که به شما امکان میدهد بدون نگرانی درباره دیدن فاصله، رهاسازی مناسب خودتان را یاد بگیرید تا بتوانید روی حس این رهاسازی تمرکز کنید.
پیش از شروع، دو نکته را باید در نظر داشته باشید: نخست اینکه بهشدت توصیه میکنم هر نوع رهاسازی را پیش از پرش، در حالت ایستاده تمرین کنید.
وقتی حواسپرتیهای مربوط به پرش و نگرانی از آسیب زدن به اسب وجود نداشته باشد، بهتر میتوانید روی محل قرار گرفتن دستها و حسی که این وضعیت ایجاد میکند تمرکز کنید و درک درستی از رهاسازی به دست آورید.
دوم اینکه: هرگز با عجله برای عبور از ابتداییترین نوع رهاسازی، یعنی رهاسازی بلند روی گردن، و رفتن به سراغ انواع دشوارتر، ایمنی خودتان و اسبتان را به خطر نیندازید.
یاد گرفتنِ حفظ وضعیت صحیح بدن و پرورش غریزیِ دستی که حرکت اسب را دنبال کند ــ چیزی که رهاسازی بلند به شما میآموزد و پیشنیاز قطعیِ رفتن به مراحل بعدی است ــ زمان میبرد؛ در بعضی موارد حتی سالها.
من خیلی ترجیح میدهم هرقدر زمان لازم دارید صرف کنید تا پایههای درست و محکمی بسازید و پیش از آنکه آماده باشید، خودتان را برای پیشرفت تحت فشار نگذارید؛ اشتباهی که بسیاری از سوارکاران مرتکب میشوند.
حالا بیایید هر یک از این سه نوع رها کردن دست را جداگانه بررسی کنیم: چه کسی به آن نیاز دارد، چیست، چه میکند و چطور باید آن را اجرا کرد.
رها کردن دست بلند روی گردن
از رها کردن دستِ بلند روی گردن شروع میکنیم؛ روشی که برای مبتدیها الزامی است: اگر در وضعیت بدنی خود در کار روی فلت احساس اطمینان ندارید؛ اگر روی مانع، ساق پایتان تاب میخورد و بیش از حد به جلو خم میشوید و در نتیجه تکیهگاه خود را از دست میدهید؛ اگر گاهی برای حفظ تعادل به دهان اسب تکیه میکنید؛ یا اگر وقتی اسبتان حتی کمی جابهجا میشود، پشت پرش جا میمانید.
رها کردن دست بلند روی گردن ــ که در آن دستهایتان را در میانه گردن اسب، در دو سوی یال قرار میدهید و وزن بالاتنه را روی آنها میاندازید ــ بهطور خودکار امنیت و تعادل شما را روی مانع بیشتر میکند.
این روش، بالاتنه شما را در جای درست قرار میدهد ــ حدود ۳۰ درجه جلوتر از خط عمود ــ تا هنگام نزدیک شدن به مانع با حرکت رو به جلوی اسب همراه بمانید: نمیتوانید به عقب و داخل زین بیفتید، چون تعادلتان رو به جلوست؛ و نمیتوانید بیش از حد به جلو سقوط کنید، چون وزنتان را روی گردن اسب وارد کردهاید.
این روش برای اسب هم مفید است، چون دهان او کاملاً آزاد میماند؛ جایگاه دستهای شما باعث میشود عنان شل شود و خطی شکسته از دهنه تا آرنجتان ایجاد شود.
حتی اگر تکان بخورید و دستتان جابهجا شود، خطر ضربه زدن به دهان اسب را ندارید؛ بنابراین او میتواند سر و گردنش را به جلو بکشد، که به او کمک میکند گردتر بپرد و بازکول بهتری بسازد.
البته فقط سوارکاران مبتدی نیستند که ممکن است بخواهند از رها کردن دست بلند روی گردن استفاده کنند.
من خودم هم، مثل دیگر سوارکاران باتجربه، هنگام کار با اسبهای کمتجربه، تیز و ناشناخته که از واکنششان مطمئن نیستم، اغلب از این روش استفاده میکنم تا به عقب نیفتم و به دهانشان ضربه نزنم.
یک سوارکار ماهر در رشته شکار سوارکاری هم ممکن است از این نوع رها کردن دست استفاده کند تا به داور نشان دهد اسبش خودش تعادلش را حفظ میکند، پشتش را گرد میکند و زانوهایش را بهطور یکنواخت بالا میآورد، نه اینکه با دست سوارکار نگه داشته شود.
۱.
دستهای من در میانه فاصله میان جدوگاه و پسسر جامپ استریت، در دو سوی یال و درست زیر ریشه یال قرار گرفتهاند؛ بهطوریکه اگر شستهایم را صاف روی خط بالای یال قرار میدادم، نوک آنها به هم میرسید.
برای امنیت بیشتر (تصویر کوچک)، با شست و انگشت اشاره دست راستم دو بافت را گرفتهام؛ اگر یال او بافته نشده بود، با هر دست به اندازه دو انگشت از یال را میگرفتم.
گرفتن یال برای سوارکارانی که وضعیت بدنیشان را از دست میدهند، به عقب میافتند یا روی مانع از اسب جدا میشوند، الزامی است.
اگر تعادلتان مطمئن است، پرش را بدون گرفتن یال امتحان کنید؛ در این حالت، بالای انگشت اشارهتان فقط به زیر بافتها تماس خیلی مختصری خواهد داشت.
مچهای من صاف هستند، بند انگشتهایم به سمت گوشهای اسبم قرار دارند و شستهایم در موقعیتی میان خط عمود و افق هستند.
وزن بالاتنهام را روی بند انگشتها و مشت بستهام انداختهام؛ هیچ فاصلهای میان دستهایم و بافتهای یال و گردن او وجود ندارد.
خط شکسته از دهان او تا آرنج من، آزادی لازم را به او میدهد تا به جلو کش بیاید.
دستم که تا میانه گردن بالا آمده، بهطور خودکار زاویه لگنم را حدود ۳۰ درجه میبندد و همین به من کمک میکند با حرکت روبهجلوی جامپ استریت همراه بمانم.
حالا نیروی جهش او در پرش، نشیمنم را از زین جدا میکند و این زاویه را بیشتر میبندد؛ تا حدود ۴۵ درجه.
پاشنههایم پایین است، مچهایم خم شده و پنجههایم حدود ۴۵ درجه به بیرون قرار گرفتهاند؛ وضعیتی که ساق پایم را روی بدن اسب نگه میدارد.
پایم کمی به عقب رفته و باعث شده تکیهگاهم بیش از حد به جلو قرار بگیرد، اما این ایرادها هنوز تعادلم را بر هم نزدهاند.
چشمهایم بالاست و به جلو نگاه میکنم.
پایین کمرم محکم و صاف است و بهسمت جلوی زین نشستهام، نه روی نشیمنگاه.
حالا بیایید به چند خطای رایج مرتبط با این نوع رها کردن عنان نگاه کنیم.
۲.
این حالت، دست شناور است.
دستهایم بالاتر از کاکل گردن قرار دارند، روی آن تکیه نکردهاند و وزن بدنم را هم تحمل نمیکنند.
اگر تعادلم را از دست بدهم، این نوع رها کردن عنان ــ بدون آن دستهای تکیهگاهی ــ نمیتواند مانع شود که به عقب بیفتم و به دهان جامپ استریت ضربه بزنم.
۳.
این یک دست شناور خفیف است: دستهایم به کاکل گردن نزدیکاند، اما به آن فشرده نشدهاند.
حتی همین فاصله اندک دستها از گردن، هدف اصلی رها کردن عنان روی کاکل گردن را از بین میبرد.
رها کردن کوتاه روی کاکل گردن
اگر بتوانید در رها کردن بلند روی کاکل گردن، بدون گرفتن یال، وضعیت بدنیتان را حفظ کنید و پایی ثابت داشته باشید که تاب نخورد، اما همچنان به کمی تکیهگاه نیاز داشته باشید، در گروهی قرار میگیرید که من آن را سوارکاران سطح میانی مینامم؛ و رها کردن کوتاه روی کاکل گردن برای شماست.
همانطور که از نامش برمیآید، تفاوت رها کردن کوتاه با نوع بلند در محل قرارگیری دستهاست: دستها را فقط حدود یکچهارم مسیر از جدوگاه به بالا میبرید، در دو طرف کاکل گردن میگذارید و وزن بدن را روی آنها میاندازید.
این نوع رها کردن عنان، بدن شما را در وضعیت درست برای همراهی با حرکت روبهجلوی اسب قرار نمیدهد.
به همین دلیل، تا زمانی که تکیهگاه شما ــ یعنی پاها و نشیمن ــ آنقدر مطمئن نشده که تعادلتان را حفظ کند، نباید سراغ آن بروید.
این روش همچنین فقط شلی اندکی در عنان ایجاد میکند؛ خطی که از دهان اسب تا آرنج شما میآید تقریباً مستقیم است.
این به شما کنترل بیشتری روی اسب میدهد؛ کنترلی که وقتی لازم است در خطی فشرده اسب را جمع کنید یا اگر جفتک میاندازد سرش را بالاتر بیاورید، به کارتان میآید.
اما در عین حال، اگر تعادل شما محکم نباشد، خطر ضربه زدن به دهان اسب را هم بیشتر میکند.
۱.
دستهایم را از جدوگاه، در یکچهارم ابتدایی گردن جامپ استریت قرار دادهام و (تصویر داخل کادر) فاصله آنها از یال همانقدر است که در رها کردن بلند بود.
یال را نگرفتهام، چون در وضعیت بدنیام مطمئن هستم؛ اما اگر تازه در حال یاد گرفتن این نوع رها کردن بودم، از فاصلهام مطمئن نبودم یا حرکت اسب مرا تکان میداد، یال را با شست و انگشت اشاره میگرفتم.
مچهای من صاف هستند و شستهایم در موقعیتی میان حالت عمودی و افقی قرار دارند.
وزنم را روی بند انگشتها و مشت بستهام میاندازم.
این خط شکسته خفیف از دهان جامپ استریت تا آرنجم، کنترل بیشتری به من میدهد، چون فقط کافی است دستم را چند اینچ جابهجا کنم تا دهان او را حس کنم.
اما وضعیت دست من در اینجا، برخلاف رهاسازی بلند روی کاکل، بهطور خودکار باعث نمیشود بدنم حرکت او را دنبال کند؛ بنابراین پیش از مانع، وزنم را کمی به جلو منتقل میکنم.
اجازه میدهم نیروی جهش او، نشیمنم را از زین بلند کند و زاویه لگنم را ببندد.
پای من به عقب لغزیده و تکیهگاهم بیش از حد جلو افتاده است، اما چون وزنم را روی دستم میاندازم و تعادلم را حفظ کردهام، در معرض خطر افتادن نیستم.
حالا بیایید به چند خطای رایج مرتبط با این نوع رهاسازی نگاه کنیم.
۲.
من دستهایم را روی کاکل اسبم ثابت کردهام و اصلاً آنها را به جلو نبردهام.
جامپ استریت نمیتواند بدون برخورد با دهنه، سر و گردنش را باز کند؛ برای حفظ خودش، بدنش را سفت میکند و تخت و گود میپرد.
من این اشتباه را، همانطور که بسیاری از مبتدیها انجام میدهند، با این کار بدتر کردهام که بهجای دستهایم، با بدنم دهان او را دنبال میکنم.
نشیمن و رانهایم از زین جدا شدهاند، پاهایم به عقب تاب خوردهاند، زانوهایم نقش تکیهگاه محوری را پیدا کردهاند و بدنم کمی به سمت چپ خم شده است.
اگر او ناگهان بایستد، احتمالاً زمین میخورم.
اگر هنگام داوری با این خطا روبهرو شوم، بهدلیل پیامدهای جدیاش، نمره را بهشدت کم میکنم.
رهاسازی خودکار
این روش با عنوان «رهاسازی دنبالکننده» هم شناخته میشود. تا زمانی که به آنچه من یک سوارکار پیشرفته مینامم نرسیدهاید، اصلاً به استفاده از رهاسازی خودکار فکر نکنید؛ یعنی بهندرت فاصلهها را اشتباه میگیرید، با پایی محکم در وضعیت سوارکاری خود بسیار مطمئن هستید، هرگز دهان اسبتان را نمیگیرید، حتی اگر او گیر کند یا تعادلش را از دست بدهد در زین میمانید و آنقدر متعادل هستید که وقتی سر و گردنش را به جلو میبرد، با دستتان دهان او را دنبال کنید.
برای رهاسازی خودکار، در حالت ایستاده، دستهایتان را حدود ۲ اینچ جلوتر از کاکل اسبتان قرار دهید، اما همچنین حدود ۲ اینچ پایینتر از موقعیت رهاسازی کوتاه روی کاکل در امتداد دو سوی گردن او، و حدود ۱ اینچ دور از گردنش.
در این نوع رهاسازی هرگز نباید احساس کشش داشته باشید؛ وقتی اسب سر و گردنش را به جلو باز میکند، شما با دستتان او را دنبال میکنید تا خط مستقیم دهنه تا آرنج ثابت بماند.
همانند رهاسازی کوتاه روی کاکل، در رهاسازی خودکار هم موقعیت دست بهطور خودکار باعث نمیشود بدن شما حرکت اسب را دنبال کند؛ بنابراین وضعیت بدنیتان باید آنقدر قوی و مطمئن باشد که بتوانید این حرکت را همراهی کنید.
این رهاسازی بهویژه برای خطهای مستقیم و گردشهای تنگی مناسب است که معمولاً بخشی از یک مسیر در سطح پیشرفته یا باراژ هستند، چون بیشترین میزان کنترل را در اختیار سوارکار میگذارد.
خط مستقیم از دهنه تا آرنج به شما اجازه میدهد فقط با حرکت بسیار جزئی دستها، دهان اسبتان را حس کنید.
۱. جای دست من برای رهاسازی خودکار (تصویر کوچک) ــ حدود ۲ اینچ جلوتر از جدوگاه جامپ استریت، اما همچنین حدود ۲ اینچ پایینتر در دو طرف گردنش نسبت به رهاسازی کوتاه روی یال و حدود ۱ اینچ بالاتر از گردنش ــ یک خط مستقیم از دهان او تا آرنج من ایجاد میکند؛ چیزی که اگر لازم باشد، تماس آنی را در اختیارم میگذارد. وقتی کمی پیش از مانع وزنم را اندکی به جلو منتقل میکنم و اجازه میدهم نیروی جهش او مرا از زین بیرون بیاورد و به حالت پرش دوپوینت برساند، دستهایم را با دهان او همراه میکنم؛ اما اینجا میبینید که تماس خفیفی دارم، چون جامپ استریت ــ اسب پرش با اسبِ متعلق به یک سوارکار آماتور که از مانعهای کوچک این عکسها کمکم بیحوصله شده ــ با شتاب به مانع نزدیک شده است.
حالا به خطاهای رایج در رهاسازی خودکار میرسیم:
۲. دستم را ۳ اینچ بیش از حد پایین آوردهام و یک خط شکسته در زیر دهان ایجاد کردهام. بازوی من خشک و بیانعطاف شده و روی دهان جامپ استریت به سمت پایین فشار میآورم؛ چیزی که او را آنقدر ناراحت میکند که دیگر تمایلی به استفاده از سر یا گردنش نخواهد داشت. این اشتباه همچنین تعادل مرا به خطر میاندازد، چون باعث میشود بیش از حد به جلو بیفتم.
رهاسازیتان را تمرین کنید
این یک تمرین ساده است که میتوانید برای تمرین هر نوع رهاسازی از آن استفاده کنید. یک مانع ضربدری بسازید که ارتفاع آن در مرکز ۲ فوت باشد. یک چوب زمینی ۹ فوت جلوتر از آن قرار دهید. سپس در یورتمه نشستهـبرخاسته، همانطور که در عکس ۲ نشان داده شده، از روی چوب زمینی به سمت مانع ضربدری بروید. درست پیش از عبور از روی چوب زمینی، دستهایتان را به وضعیت رهاسازی ببرید، تا رسیدن به مانع به یورتمه نشستهـبرخاسته ادامه دهید و رهاسازی را تا ۲ گام پس از مانع حفظ کنید.
چوب زمینی به شما کمک میکند زمانبندی و حس قابلاعتمادی برای رهاسازی پیدا کنید؛ نزدیک شدن با یورتمه نشستهـبرخاسته و مانع کوتاه هم باعث میشود راحتتر تمام توجهتان را روی حفظ رهاسازی بگذارید؛ از لحظهای که از روی چوب عبور میکنید و از مانع میپرید تا زمانی که با کانتر از مانع دور میشوید. (من اینجا رهاسازی بلند روی یال را نشان میدهم، اما این تمرین به همان اندازه با رهاسازی کوتاه روی یال و رهاسازی خودکار هم مؤثر است. )
۱. من آنقدر یورتمه میروم تا نیروی برخاستن اسب مرا از زین بیرون بیاورد. در ۲ گام مانده به چوب زمینیِ نشاندادهشده در عکس ۲، دستهایم را به رهاسازی بلند روی یال بردهام: در میانه فاصله بین جدوگاه و پسسر و در دو طرف یال؛ برای اطمینان بیشتر، دو بافت یال را در دست گرفتهام. مچهایم صاف هستند و شستهایم بین حالت عمودی و افقی قرار دارند. وزن بالاتنهام بهطور یکنواخت، از طریق بند انگشتان و مشت بستهام، روی بافتهای یال و گردن اسبم منتقل میشود. بردن دستها به بالا، زاویه لگن مرا تا حدود ۳۰ درجه جلوتر از خط عمود بستهتر کرده است و همین باعث میشود با حرکت رو به جلوی او همراه بمانم.
۲.
هنگام عبور از روی تیرِ زمینی، رهاسازی بلند را در یورتمه نشستهبلند انجام میدهم.
حلقه کوچک ایجادشده در عنانها به جامپ استریت اجازه میدهد سر و گردن خود را به سمت جلو بکشد.
رهاسازیِ من از قبل بدنم را با حرکت او هماهنگ کرده است، بنابراین خطرِ پشت پرش جا ماندن، جلو افتادن روی پرش یا خم شدن ناگهانیام کمتر میشود.
پاشنهها پایین است، مچها انعطاف دارند، پنجهها رو به بیرون هستند و ساقهای پایم نزدیک تنگ با بدن او در تماساند.
۳.
نیروی جهشِ پرش، نشیمنم را از زین بالا آورده و زاویه لگنم را تا حدود ۴۵ درجه جلوی خط عمود بسته است.
در وضعیت پرشِ دو نقطهای هستم؛ فقط دو پایم با زین تماس دارند و همچنان وزن بدنم را به دستهایم منتقل میکنم.
۴.
هنگام فرود، دستهایم هنوز در رهاسازی بلند روی گردن اسب هستند و همچنان یال را گرفتهام تا مطمئن شوم به عقب پرت نمیشوم.
وزنم را به بخش جلویی استخوانهای نشیمن و پاشنههایم منتقل میکنم و زانوها و مچهایم نقش ضربهگیر را ایفا میکنند.
وقتی اسبم با کانتر از مانع دور میشود، در همان وضعیت دو نقطهای میمانم و رهاسازی را برای دو گام حفظ میکنم.
جورج اچ. موریس، مربی نامدار جهانی در رشتههای هانتر و پرش با اسب، یکی از تأثیرگذارترین مربیان تاریخ ورزش سوارکاری به شمار میرود.
او افزون بر حضور در هشت تیم قهرمان جام ملتها بین سالهای ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰ و کسب مدال نقره تیمی پرش با اسب در المپیک ۱۹۶۰ رم با اسب سینجان، در سال ۱۹۶۰ با نایت آول برنده جایزه بزرگ معتبر آخن در آلمان شد.
موریس سپس در سال ۱۹۸۸ با اسب ریو در اسپروس مدوز کانادا، بزرگترین جایزه نقدی تاریخ پرش با اسب تا آن زمان را به دست آورد.
شاگردان سابق او در میان بسیاری از موفقترین سوارکاران امروز قرار دارند؛ از جمله لزلی بر هاوارد، کیتی ماناهان پرودنت، نورمن دلو جویو، کنراد هومفلد، ملانی اسمیت تیلور، آن کورسینسکی، لیزا ژاکن و چیس کپلر.
در کارنامه مربیگری او، ایفای نقش بهعنوان کمکسرپرست تیمِ تیم نقرهگرفته پرش با اسب ایالات متحده در المپیک ۱۹۹۶ آتلانتا و نیز تیم ایالات متحده در المپیک ۲۰۰۰ سیدنی دیده میشود.
او همچنین سرپرست تیم ایالات متحده بود که در المپیک ۲۰۰۸ هنگکنگ به طلای تیمی و برنز انفرادی رسید.
فلسفه آموزشی او از طریق کتابهایی که نوشته، به هزاران سوارکار در سراسر جهان رسیده است: هانتر سیت اکویشن، جورج اچ. موریس به مبتدیان سوارکاری میآموزد و سبک پرش آمریکایی.
جورج عضو کمیته ملی جامپر و کمیته برنامهریزی فدراسیون سوارکاری ایالات متحده است، به کمیته پرش با اسبِ هایپرفورمنس USEF مشاوره میدهد و ریاست تالار مشاهیر پرش با اسب را بر عهده دارد.
او در ولینگتونِ فلوریدا زندگی میکند و در سراسر جهان کلینیک برگزار میکند.