من که سال‌هاست مالک چندین کاب هستم، مدت‌هاست اسب‌ها را برای زمستان به استراحت می‌فرستم. در این سال‌ها به دلایل مختلف، اسب‌های جوان، مسن و حتی اسب‌های در حال کار را در زمستان از کار کنار گذاشته‌ام و این کار هم برای آن‌ها عالی بوده و هم برای خودم؛ اما این اصطلاح در عمل دقیقاً به چه معناست؟
استراحت زمستانی اسب‌ها یعنی چه؟
«استراحت دادن» یکی از روش‌های سنتی مدیریت اسب است که به زبان ساده، به یک دوره استراحت برای اسب‌های در حال کار گفته می‌شود. در ظاهر، این کار یعنی رها کردن اسب‌ها در مرتع برای چند هفته، که اغلب ــ اما نه همیشه ــ در زمستان انجام می‌شود تا از نظر جسمی و ذهنی استراحت کنند؛ در این مدت اسب‌ها کار نمی‌کنند و در اصطبل هم نگهداری نمی‌شوند، مگر در مواقع اضطراری.
چه نوع اسبی به استراحت فرستاده می‌شود؟
- اسب‌های جوان ممکن است برای رشد و معاشرت با دیگر اسب‌ها، یا در فاصله‌های مختلف در مراحل ابتدایی آموزش سواری، برای استراحت ذهنی و جسمی به استراحت فرستاده شوند.
- اسب‌های در حال کار گاهی، معمولاً در پاییز یا زمستان، برای استراحت یا به دلیل نامناسب بودن شرایط فصل برای سواری، از کار کنار گذاشته می‌شوند. پونی‌های پولو اغلب برای چرا در زمستان به مرتع می‌روند، در حالی که اسب‌های شکار سوارکاری معمولاً در تابستان استراحت می‌کنند.
- اسب‌هایی که از آسیب‌دیدگی بهبود می‌یابند گاهی برای استراحت به مرتع فرستاده می‌شوند، اما این کار فقط باید مطابق توصیه دامپزشک انجام شود.
- اسب‌های مسن یا بازنشسته ممکن است برای زمستان به استراحت فرستاده شوند و برخی هم به‌صورت دائمی در قالب نگهداری بازنشستگی از کار کنار گذاشته می‌شوند.
نکات ضروری مراقبتی هنگام استراحت زمستانی اسب‌ها
اول از همه باید گفت که فرستادن اسب‌ها به استراحت زمستانی لزوماً گزینه‌ای ساده نیست. هرچند تعداد اصطبل‌هایی که باید تمیز شوند کمتر می‌شود، اما اسب‌هایی که در مرتع نگهداری می‌شوند همچنان به مراقبت روزانه منظم و دقیق از سوی فردی آگاه و باتجربه نیاز دارند؛ چه آن فرد خود شما باشید و چه شخص مورد اعتمادی که برای این کار به‌کار گرفته‌اید.
پدوک‌ها نیز باید به‌طور مرتب بازبینی و نگهداری شوند.
در ادامه، مهم‌ترین اصول استراحت زمستانی اسب‌ها آمده است.
۱. پدوک مناسب
برای زمستان‌گذرانی اسب‌ها در مرتع، یک چراگاه بزرگ با علوفه مناسب و حداقل گل‌ولای بهترین گزینه است.
کارن کومب، مشاور دامپزشکی نشریه هورس اند هاوند، توصیه می‌کند اسب را همراه با هم‌گله‌های همیشگی‌اش و در مرتعی با چرا مناسب رها کنید.
او می‌گوید: «رها کردن اسب در گل‌ولای اصلا مناسب نیست؛ تب گل می‌تواند برای اسب‌هایی که مدام بیرون هستند، مشکلی بسیار جدی باشد.»
این یعنی بهتر است اسب‌ها در چراگاه‌های نسبتا وسیع رها شوند تا از ازدحام و تخریب زمین کاسته شود. این چراگاه‌ها باید زهکشی خوبی داشته باشند؛ زمینهای سنگین رسی انتخاب ایده‌آلی نیستند.
حصارکشی سالم، کامل و مناسب اسب ضروری است و هر درخت سمی در حاشیه مرتع، مانند چنار امریکایی یا بلوط، باید با حصار از دسترس خارج شود تا از خوردن بلوط یا بذرهای چنار امریکایی جلوگیری شود؛ مورد دوم در صورت خورده شدن می‌تواند به میوپاتی آتیپیک منجر شود.
کارن اضافه می‌کند که وجود پناهگاه، چه طبیعی و چه ساخته دست انسان، نکته‌ای مهم است، زیرا اسب‌ها باید این امکان را داشته باشند که در جایی خشک و دور از باد و باران بایستند.
۲. تغییر را تدریجی انجام دهید
کارن می‌گوید: «نباید اسب را یک‌شبه از کار کامل به رهاسازی در مرتع منتقل کنید. هر تغییری را باید به‌تدریج انجام داد.»
یعنی باید به‌آرامی میزان کار را کاهش دهید و زمان حضور در مرتع را بیشتر کنید و تغییرات جیره کنسانتره را طی چند هفته، نه چند روز، اعمال کنید.
۳. برنامه‌ای برای بررسی‌های روزانه
رها کردن اسب‌ها در مرتع لزوما به معنای کاهش چشمگیر حجم کار شما نیست.
برای اسب‌هایی که در مرتع نگهداری می‌شوند، بررسی دوبار در روز حداقل استاندارد است.
کارن می‌گوید: «هر اسب باید از نظر زخم، لنگش و نشانه‌های ظریف‌تر مانند کاهش اشتها بررسی شود»، و اضافه می‌کند که برای تشخیص به‌موقع هر مشکل پیش از آن‌که بیماری‌هایی مانند کولیک به مرحله بحرانی برسند، حضور یک مراقب باتجربه ضروری است.
«مرتع همچنین باید از نظر خطرات احتمالی و شکستگی حصارها هم بررسی شود.»
او اضافه می‌کند که تامین علوفه تکمیلی احتمالا ضروری خواهد بود.
این علوفه باید دور از گل‌ولای قرار داده شود تا بهداشت حفظ شود و هدررفت کاهش یابد.
این‌که چه مقدار علوفه خشک و چه میزان خوراک کنسانتره باید به اسب‌تان بدهید، به خودِ همان اسب و ارزش غذایی علوفه‌اش بستگی دارد.
سن اسب، هرگونه مشکل زمینهای و امتیاز وضعیت بدنی او را در نظر بگیرید و از یک متخصص تغذیه مشورت بگیرید.
کارن توصیه می‌کند که با توجه به میزان پناه و سرپناه در دسترس و نیز وضعیت بدنی اسب‌ها، برای آن‌ها پوشش زمستانی در نظر گرفته شود.
به‌عنوان یک راهنمای کلی برای پوشاندن اسب‌ها، اسب‌هایی که از نظر بدنی در شرایط ایده‌آل نیستند، از پوشش گرم‌تر سود می‌برند تا انرژی خود را حفظ کنند؛ در مقابل، استفاده حداقلی از پوشش برای اسب‌های دارای اضافه‌وزن یا اسب‌هایی که به‌راحتی چاق می‌شوند، در زمستان می‌تواند به کاهش وزن کمک کند.
او می‌افزاید: «همچنین ضروری است که پوشش‌ها به‌طور منظم برداشته شوند تا زیر آن‌ها بررسی شود.»
۴. مراقبت از سُم‌ها
به گفته بن بنسون، نعل‌بند ارشد دارای مدرک AWCF، برای بعضی از اسب‌ها گذار به بی‌نعلی در زمستان می‌تواند مفید باشد.
او می‌گوید: «برداشتن نعل‌ها به دیواره سُم فرصتی می‌دهد تا مدتی بدون میخ‌کوبی بیشتر باشد و در نتیجه، سوراخ‌های قدیمی میخ و ترک‌ها یا نقص‌های جزئی به‌تدریج پایین بیایند و رشد کنند.
همچنین احتمال این‌که اسب نعلش را بکند و در این فرایند به دیواره سُم آسیب بزند، از بین می‌رود.»
بن می‌گوید گذار از اسب نعل‌شده به بی‌نعلی، در حالت ایده‌آل باید با برنامه‌ریزی قبلی و با هماهنگی نعل‌بند انجام شود، نه این‌که صرفاً اجازه داده شود زمان نعل‌بندی بعدی اسب بگذرد.
او توضیح می‌دهد: «شیوه کوتاه‌کردن سُمی که برای آماده‌سازی پا جهت نعل‌گذاری به‌کار می‌بریم، می‌تواند با نوع کوتاه‌کردنی که وقتی قرار است اسب بدون نعل بماند می‌خواهیم، کاملاً متفاوت باشد.»
«اگر از قبل بدانیم که نعل‌ها قرار است برداشته شوند، می‌توانیم دوره نعل‌بندی قبلی را با همین نگاه مدیریت کنیم و دیواره سُمِ مفید، عمق کف سُم و استحکام کلی پا را حفظ کنیم.
«وقتی نعل‌ها برداشته می‌شوند، می‌خواهم تا حد ممکن ساختار کاربردی پا حفظ شود.
می‌توانیم دیواره سُم را گرد کنیم تا لب‌پریدگی کمتر شود، پنجه را به‌شکل مناسب مدیریت کنیم و مهم‌تر از همه، از برداشتن بی‌دلیل کف سُم خودداری کنیم.
هدف این است که اسب به اندازه کافی محافظت طبیعی داشته باشد تا راحت بماند.»
بن اضافه می‌کند که همه اسب‌ها به یک اندازه بدون نعل کنار نمی‌آیند.
اسب‌هایی که ممکن است به توجه بیشتری نیاز داشته باشند شامل اسب‌های دارای کف سُم نازک یا حساس، پاهای تخت‌تر، دیواره سُم با کیفیت پایین، سابقه کوفتگی یا دردهای مکرر پا، یا اسب‌هایی هستند که روی سطوح سفت یا سنگلاخی احساس ناراحتی می‌کنند.
رسیدگی منظم به سُم‌ها در تمام طول زمستان همچنان اهمیت دارد.
سُم‌ها باید هر روز تمیز و بررسی شوند و اسب‌ها باید با یک نعل‌بند واجد شرایط، در چرخه مناسب کوتاه‌کردن سُم باقی بمانند.
بن می‌افزاید: «بی‌نعلی به این معنا نیست که سُم‌ها را به حال خود رها کنیم.
آن‌ها همچنان باید زیر نظر باشند و مدیریت شوند.
«اگر اسب دچار ناراحتی شود، گزینه‌های زیادی هم در اختیار داریم.
بسته به هر اسب، می‌توانیم از محافظ موقت سُم، بوت سُم، مواد کامپوزیتی، سیستم‌های چسبی، پد یا در صورت لزوم نعل‌بندی متعارف استفاده کنیم.
«نکته مهم این است که اسب راحت بماند و پا کارکرد خود را حفظ کند.
سم‌چینی برای نعل‌گذاری با سم‌چینی‌ای که برای آماده‌کردن اسب جهت کار بدون نعل یا زندگی در چراگاه انجام می‌شود، متفاوت است.
بن می‌گوید شرایط نگهداری در فضای باز نیز اهمیت دارد. در حالت ایده‌آل، اسب‌ها باید به این موارد دسترسی داشته باشند:
- محلی نسبتاً خشک برای ایستادن، به‌ویژه در جاهایی که دروازه‌ها و محل‌های تغذیه به‌شدت گِلی و کوبیده می‌شوند
- سطوحی که هر اسب بتواند با آسودگی روی آن‌ها رفت‌وآمد کند
- حصارکشیِ خوب نگهداری‌شده و ایمن برای اسب، بدون بخش‌هایی که ممکن است پا یا نعل در آن گیر کند
۵. کنترل انگل‌ها
کارن می‌گوید اصول درست مدیریت کرم‌ها و کرم‌زدایی ــ از جمله جمع‌آوری منظم سرگین و انجام آزمایش شمارش تخم کرم در مدفوع ــ وقتی اسب‌ها در مرتع و فضای باز نگهداری می‌شوند نیز همچنان برقرار است.
او می‌گوید: «انجام این کار وقتی تعداد زیادی اسب با هم بیرون هستند ساده نیست، اما مهم است.»
او می‌گوید: «برداشت منظم سرگین به‌طور مداوم با نتایج پایین‌تر در آزمایش‌های بررسی انگل‌ها همراه بوده است.»
کارشناس دامپزشکی اسب ما بیش از ۳۰ سال سابقه کار عملی دارد. او دامپزشک FEI است و در این جایگاه در سه دوره اخیر بازی‌های المپیک و بسیاری دیگر از رقابت‌های بزرگ حضور داشته است. از جمله حوزه‌های مورد علاقه ویژه او می‌توان به بیهوشی، معاینات پیش از خرید، چشم‌پزشکی و بیماری‌های پوستی در کنار دیگر مسائل بالینی اشاره کرد. او از سال ۱۹۹۱ مشاور رسمی دامپزشکی هورس اند هاوند بوده است. کارن عضوی از تیم بل اکواین است.
بن بنسون AWCF یکی از تنها ۱۷ نعل‌بند ارشد جهان است. او در سوالکلیف، نزدیک بنبری، مستقر است و در بازی‌های المپیک لندن ۲۰۱۲، ریو ۲۰۱۶، توکیو ۲۰۲۰ و پاریس ۲۰۲۴ نعل‌بند ارشد بوده است.