آموزش گامبهگام پرش از آب در کراسکانتری
یکی از مهمترین بخشهای آموزش یک اسب ایونتینگ، آشنا کردن او با پرشهای آبی کراسکانتری است. اگر این آشنایی به شکلی درست، مثبت و برنامهریزیشده انجام شود، میتوان از بسیاری از ناکامیهای رایجی جلوگیری کرد که سوارکاران هنگام امتناع اسب از پریدن یا حذف شدن او در این بخش ذاتاً دشوار تجربه میکنند. در این مجموعه دو قسمتی، برنامه تمرینیای را شرح میدهم که هم برای اسبهای کمتجربه و هم برای اسبهای باتجربه به کار میبرم. در این بخش، کمک میکنم پرشهای آبی را از نگاه اسبتان ببینید و توضیح میدهم چگونه در نخستین جلسات تمرینی، بر ترس و تردید اولیه او غلبه کنید. ماه آینده نیز نشان خواهم داد چگونه به او یاد بدهید موانع را در ترکیب با آب بپرد.
ابتدا باید دقیقاً بپذیریم که این کار تا چه اندازه دشوار است. اسبها بدون آموزش، بهطور غریزی وارد آب نمیشوند. بیشتر آنها بهصورت طبیعی نسبت به آب احتیاط دارند، چون نمیتوانند بهآسانی عمق آن یا کیفیت سطح زیر پای خود را ارزیابی کنند. حتی شجاعترین اسبها هم باید اطمینان پیدا کنند که فقط با پرشهای آبی ایمن و قابل انجام روبهرو خواهند شد.
با این حال، ساختن اعتماد اسب به شما فقط به این خلاصه نمیشود که یک یا دو بار پاهایش را خیس کنید؛ این روند به چندین جلسه آموزشی لذتبخش، منطقی و مرحلهبهمرحله نیاز دارد. این جلسات، علاوه بر تقویت اعتمادبهنفس او، باید به اسب بیاموزند چگونه با ریتمی ثابت، تعادلی مناسب و آرامش کامل به آب نزدیک شود، وارد آن شود و از آن خارج شود و از ابتدا تا انتها همان سرعت و همان طول گام را حفظ کند. اینها مهارتهای پایهای و ضروری برای عبور ایمن و بینقص از موانعی هستند که به داخل آب، از داخل آب و در میانه پرشهای آبی قرار میگیرند؛ چالشهایی که اسب با بالاتر رفتن در سطوح مسابقه با آنها روبهرو خواهد شد.
با این حال، وقتی میبینید اسبی با جهشی چشمگیر وارد آب میشود، هرچند این صحنه ممکن است بسیار شجاعانه به نظر برسد، در واقع نشانه کمبود آموزش اوست. اسبی که بهخوبی آموزش دیده باشد، باید با کمترین هیجان اضافی وارد آب شود و از هر مانع بپرد، بهگونهای که این کار تقریباً عادی و بیدردسر به نظر برسد.
بدون خاطره بد
رسیدن به این سطح از آسودگی و اطمینان، به برنامهای مرحلهبهمرحله و چندروزه ــ حتی چندهفتهای ــ نیاز دارد؛ برنامهای که شامل انتخاب دقیق محل تمرین، کمکگرفتن از افراد واجد صلاحیت و داشتن رویکردی صبورانه اما قاطع باشد. در هر جلسه تمرینی، باید آماده باشید هر قدر زمان لازم است صرف کنید تا کار با نتیجهای خوشایند به پایان برسد، بیآنکه عصبانی یا کلافه شوید. هدف این است که آب برای اسب، ساده و لذتبخش شود تا هرگز از ورود به آن نترسد. یک تجربه بد میتواند اثری پاکنشدنی در حافظه او بر جا بگذارد. اگر اجازه بدهید یک جلسه به زورآزمایی تبدیل شود و با شلاقزدن، فشار بیش از حد با مهمیز و فریاد همراه شود، از آن پس هر بار که اسب با مانع آب روبهرو شود، آن تجربه برایش زنده میشود و با خود میگوید: «اوه نه، این همان جایی است که کتک میخورم.»
حتی اگر نخستین تمرین آبِ اسب شما خوب پیش برود، باز هم باید آن موفقیت را با خاطرات مثبت بیشتر تقویت کنید. درست مثل ماهیگیری که هر بار داستان صید بزرگش را تعریف میکند، آن را بزرگتر جلوه میدهد، اسب شما هم ممکن است نخستین تجربهاش از آب را با گذر زمان در ذهنش بزرگتر از واقعیت کند. ممکن است چند هفته بعد، پس از آنکه به اصطبل برگشت و به هماصطبلیهایش «گفت» که «آنقدرها هم بد نبود»، کمکم آب را چیزی شبیه گودالی ۱۰ فوتی و ترسناک به یاد بیاورد.
به همین دلیل است که پس از نخستین جلسه، برگزاری نشستهای تمرینی بیشتر ــ هم در کوتاهمدت و هم بهطور دورهای در طول دوران ورزشی اسب ــ اهمیت زیادی دارد. حتی اسبهای چهارستاره با پایه آموزشی بسیار خوب هم گاهی بین مسابقات به تمرین آب نیاز دارند. در واقع، پرسشهای مربوط به آب که در مسیر مسابقه با آن روبهرو میشوند، آنقدر دشوار است که اغلب لازم میشود در خانه تمرینهای سادهتری را تکرار کنند تا سطح اعتمادبهنفسشان دوباره بالا برود. همانطور که در بسیاری از بخشهای دیگر اسبداری و سوارکاری، برای اسبها در همه سطوح، صدق میکند، بهترین قاعده کلی این است که تمرین آب را «کم اما مداوم» انجام دهید.
برای بسیاری از سوارکاران ایونتینگ در آمریکا که دسترسی محدودی به امکانات تمرینی مناسب دارند، این کار شاید تقریبا ناممکن به نظر برسد؛ بهویژه برای کسانی که در غرب این کشور مستقر هستند، جایی که حتی منابع طبیعی آب هم کمیاب است. این یک نقطهضعف است، اما لزوما مانع تعیینکنندهای نیست. به این فکر کنید که برای شرکت در فقط یک مسابقه چه مقدار هزینه میکنید. بعد تصور کنید با حذفشدن در مانع آب، همه آن پول را از دست بدهید. در مقایسه، بسیار بهتر است همین میزان هزینه را صرف حمل اسب با تریلر به یک مرکز تمرینی خوب کنید ــ حتی اگر چند ساعت با شما فاصله داشته باشد ــ و یک مربی حرفهای را برای هدایت این روند به کار بگیرید. در بلندمدت، قرار دادن آموزش آبِ اسب در اولویت اصلی، قطعا ارزش این سرمایهگذاری را خواهد داشت.
برنامهریزی کنید
یک اسب جوان و/یا کمتجربه ایونتینگ را میتوان از زمانی با آب آشنا کرد که روی زمین مسطح و روی موانع در میدان، یورتمه و کانتر میرود، بیرون از میدان سواری میشود و زیر سوار با کنترل از سربالایی و سرازیری بالا و پایین میرود. این آموزش ارزشمند را پیش از نخستین مسابقه یا کلینیک او انجام دهید تا از ترس شدیدی که ممکن است بر اثر یک تجربه منفی ایجاد شود، پیشگیری شود. در برنامه تمرینی مقدماتی خود، عوامل زیر را بگنجانید:
۱. یک محل تمرین مناسب. جک لو گوف، مربی افسانهای تیم ایونتینگ آمریکا، میگفت: «میشود به اسب یاد داد داخل یک استخر بپرد — فقط یکبار!» به بیان دیگر، اگر از اسبتان کاری نامعقول بخواهید، اعتماد ارزشمندی را که با زحمت به دست آورده از بین میبرید. مطمئن شوید هر پهنه آبی که اسب را به آن وارد میکنید این ویژگیها را دارد: کفِ محکم و هموار، نه گِلی و باتلاقی؛ عمق آب حداکثر ۲۴ اینچ؛ و ابعاد کلی دستکم ۲۴ فوت عرض و ۲۴ فوت طول. هر چیزی باریکتر از این ممکن است اسب را وسوسه کند که از روی کل آن بپرد. در نهایت، ورودیها و خروجیهای مانع آب در سطح مقدماتی باید ملایم و دعوتکننده باشند؛ نه شیبهای تند به سبک مردی از رودخانه اسنوی!
مجموعه آب در مزرعه ما یک مزیت اضافه هم دارد: در دو سوی ورودی سطح پایین آن شیبهایی قرار گرفته که نقش بال را ایفا میکنند. این بخشها هم از نظر فیزیکی و هم از نظر ذهنی به هدایت اسب به داخل آب کمک میکنند. ما این مجموعه را همیشه پر از آب نگه میداریم تا در تمام طول سال برای تمرین روزانه در دسترس باشد.
سوارکارانی که دسترسی آسان به مانع آبیِ ساختهشده مخصوص ایونتینگ ندارند، بهتر است پیش از تمرین در جویبار، نهر، برکه یا دریاچه نزدیک، دوباره فکر کنند. این عوارض طبیعی اگر دارای کنارههای تند و سنگلاخی، کف باتلاقی و چسبنده، آب عمیق، جریان تند یا هر ویژگی نگرانکننده دیگری باشند، در عمل میتوانند ترس و بیاعتمادی اسب را بیشتر کنند.
۲. یک تیم پشتیبان خوب. همه سوارکاران آماتور ایونتینگ باید اسبهای خود را با کمک یک مربی آگاه و واجد صلاحیت با آب آشنا کنند؛ در حالت ایدهآل، مربی سوار بر اسبی آرام و باتجربه باشد. همانطور که بعدتر توضیح خواهم داد، همراه داشتن یک رفیق اسبیِ «آرام و مطمئن» که هنگام ورود به آب به اسب شما بگوید «رفیق، چیز مهمی نیست»، بهترین راه برای ایجاد اعتماد به نفس است. مهم است که این همراه فوقالعاده آرام و خونسرد باشد، چون ممکن است ناچار شود برخی رفتارهای نمایشی اسب جوان شما را تحمل کند؛ از جمله «جهشهای از سر اعتماد» بزرگ به داخل آب.
همچنین ممکن است حضور یک نفر روی زمین، با یک شلاق لونژ، برایتان مفید باشد؛ کسی که حاضر باشد در فاصلهای امن پشت اسب بایستد، وقتی به آب نزدیک میشود. نقش این فرد فقط تقویت پیام «رو به جلو برو»ی شماست، آن هم به شکلی تشویقکننده — و هرگز آزاردهنده.
۳. تجهیزات مناسب. یکی از لوازم سوارکاری که من در کراسکانتری هرگز بدون آن نمیروم، سینهبند با بندی روی جدوگاه است. این وسیله چیزی برای گرفتن به شما میدهد تا اگر اسب ناگهان خود را به داخل آب پرتاب کرد و تعادلتان را به هم زد، ناخواسته عنان را نکشید و اسب را از ناحیه دهان تنبیه نکنید.
۴. زمان کافی. همانطور که پیشتر اشاره کردم، برای اینکه اسب شما در آب تجربهای مثبت داشته باشد، باید این حس را به او منتقل کنید که هیچ عجلهای در کار نیست. وقتی وقت تنگ باشد، عصبانیت و تنش بالا میگیرد و اسبها خیلی زود احساسات منفی شما را دریافت میکنند. به همین دلیل، کلینیک بهترین موقعیت برای آشنا کردن اسب با آب نیست. مربیان ناچارند وقت خود را میان اسبها و سوارکاران دیگر و همچنین دیگر عناصر کراسکانتری تقسیم کنند. در عوض، برای نخستین درسهای اسبتان در آب، برنامهریزی کنید که تمام تمرکزتان فقط روی او و مانع آب باشد. حتی اگر برای رسیدن به محل تمرین مسافت زیادی را طی کردهاید، اگر آخر روز به آنجا میرسید، تلاش نکنید همان عصر یک جلسه تمرین را هم فشرده برگزار کنید و خودتان را در معرض تمام شدن نور روز قرار دهید.
شروع کار
در آغاز هر جلسه تمرین، با چند مانع ساده و مستقیم کراسکانتری گرم کنید؛ کندهها، کوپ و مانند آن. هدف این است که اسبتان با اعتمادبهنفس باشد و جلوی ساق شما حرکت کند؛ یعنی رو به جلو و نسبت به کمکهای ساق پاسخگو باشد. با این حال، مراقب باشید در این کار زیادهروی نکنید. بهویژه وقتی برای برپا کردن یک جلسه تمرین کراسکانتری از نظر تدارکاتی و مالی زحمت زیادی کشیدهاید، ممکن است وسوسه شوید برای اینکه هزینهتان هدر نرود، از روی تکتک موانع مسیر بپرید. این کار خطر آن را بالا میبرد که شما و/یا اسبتان از نظر ذهنی و جسمی خسته به مانع آب برسید؛ چیزی که میتواند شانس موفقیتتان را بهشدت کاهش دهد.
وقتی احساس کردید به اندازه کافی گرم شدهاید، با یک قدم فعال و هدفمند به مانع آب نزدیک شوید. صاف و محکم در مرکز زین بنشینید، پاهایتان را دور پهلوهای اسب نگه دارید و با یک دست بند سینهبند را بگیرید. در نزدیک شدن نخست، بگذارید اسب راهنما چند قدم پشت سر شما حرکت کند تا بتوانید واکنش اسب خودتان را به آب، بدون تکیه به اسب دیگر، ببینید. این کار ارزیابی خوبی از استعداد او برای این رشته به شما میدهد. اگر با مکثی اندک یا بدون مکث وارد آب شد، نشانه خوبی است. اما اگر مکث کرد یا ایستاد، لزوماً علامت بدی نیست. بسیاری از اسبهای سطح بالا در آغاز دوران ورزشیشان نسبت به آب محتاط هستند.
واکنش شما به این مکث، تعیینکننده است. تهاجمی فکر کنید، نه تدافعی. بلافاصله با یک صدا، فشار ساقها و شاید یک ضربه سبک با چوب روی شانهاش او را تشویق کنید. محکم و مثبت باشید، اما در عین حال مصمم باشید نگذارید موقعیت به درگیری تبدیل شود. به او فرصت بدهید آب را امتحان کند. اگر خواست، بگذارید آن را بو کند و با دست به آن بزند. بعد بهآرامی از او بخواهید قدم به داخل آب بگذارد. هر کاری میکنید، او را از لبه آب برنگردانید. تلاش برای نزدیک شدن دوباره از فاصلهای بیشتر یا با سرعتی بالاتر فقط باعث میشود دورتر از آب گیر بیفتید. در عوض، موضع خود را حفظ کنید و روشن کنید که تنها گزینه او حرکت رو به جلو است.
اگر پس از چند دقیقه اسبتان هنوز تمایلی به ورود به آب ندارد، از همراهتان که بر اسب راهنما سوار است بخواهید در کنار او حرکت کند و یک طناب هدایت را به دهنهاش وصل کند. سپس از او بخواهید اسبش را با آرامش به سمت جلو و داخل آب ببرد و همزمان کششی ملایم به طناب هدایت وارد کند. در ۹ مورد از هر ۱۰ مورد، اسب کمتجربه از اسب باتجربه پیروی میکند و وارد آب میشود. باز هم باید آماده یک جهش ناگهانی باشید و همان لحظه که اسب این کار را انجام میدهد، او را تشویق کنید.
اگر تا این مرحله هم حاضر به ورود به آب نیست، ممکن است کمککننده باشد که یک فرد از روی زمین پشت سر او بایستد؛ البته آنقدر عقب که از ضربه لگد در امان باشد، و بهآرامی شلاق لانژ را تکان دهد تا کمکهای شما برای حرکت رو به جلو را تقویت کند. او حتی میتواند با شلاق ضربههای بسیار آرامی به کپل اسب بزند. باز هم بسیار دقت کنید که فضا تشویقکننده باشد، نه تنبیهی.
در مواردی بسیار نادر، ممکن است لازم باشد پیاده شوید و تمام تجهیزات اسب را باز کنید. در این صورت، فرد باتجربهای که با اسب راهنما همراه است میتواند مستقیما با اسب شما کار کند تا او را به ورود به آب ترغیب کند. این روش بهویژه زمانی مفید است که شما کمتجربه باشید و/یا از این موقعیت اضطراب داشته باشید. با گذشت زمان و صبر، حتی سرسختترین اسبها را هم میتوان به این شیوه قانع کرد که بر ترس خود غلبه کنند.
وقتی اسبتان وارد آب شد، ممکن است همچنان بخواهد آن را بو بکشد و با سم به آن بزند تا با این حسهای تازه آشنا شود. به او فرصت دهید این کار را انجام دهد. سپس آرام از آب خارج شوید و دوباره با همان رویکرد مثبت و رو به جلویی که پیشتر داشتید به آن نزدیک شوید. این کار را چند بار تکرار کنید تا اسب با اعتمادبهنفس داخل آب برود و از آن خارج شود.
در تمام این جلسه نخست و چند جلسه بعدی، همهچیز را در قدم انجام دهید و از اسب بخواهید هنگام عبور از آب همان سرعت و همان طول گام را حفظ کند. یورتمه را برای جلسه چهارم یا پنجم آموزش بگذارید، چون هم پاشش آب بیشتری ایجاد میکند و هم حرکت در آب را برای اسب پرزحمتتر میکند.
اگر اسبتان پس از ۱۰ یا ۲۰ دقیقه با اطمینان نسبی وارد آب میشود و از آن بیرون میآید، برای مدت کوتاهی از آب فاصله بگیرید و کار دیگری انجام دهید؛ برای مثال، از چند نوع مانع دیگر بپرید. سپس اگر هنوز سرحال و باانگیزه است، در پایان سوارکاریتان یک بار دیگر برای یک جلسه کوتاه به آب برگردید. به این ترتیب، در یک نوبت سوارکاری دو تمرین انجام دادهاید.
یورتمه در آب
وقتی برای نخستین بار پای اسبتان را به آب باز کردید، کار تازه شروع شده است. حتی اگر اسب بااعتمادبهنفس به نظر برسد، مهم است که با یک جلسه دیگر آموزش را پی بگیرید تا این درس تثبیت شود و نگرانیهای اولیه احتمالی او از بین برود. اگر برای رسیدن به محل تمرین مسافت زیادی را طی کردهاید، برنامهریزی کنید چند روزی آنجا بمانید تا این جلسات تکمیلی بسیار ارزشمند را هم انجام دهید. در غیر این صورت، راهی پیدا کنید که خیلی زود دوباره به مانع آب برسید؛ در حالت ایدهآل، ظرف چند روز.
بعد از دو یا سه جلسه نخست آموزش، باید تصویر خوبی از میزان راحتی اسبتان به دست آورده باشید. اگر اسب در دسته جسورترها قرار بگیرد، شاید فقط هر چند هفته یک بار به مرور و یادآوری نیاز داشته باشد. اگر محتاطتر باشد، ممکن است لازم باشد برای چند هفته هر روز یا تقریباً هر روز دوباره با آب روبهرو شود. وقتی اسبهای کمتجربه برای دورههای تمرینی فشرده به ما سپرده میشوند، آنها را تقریباً هر روز به مانع آب میبریم؛ حتی گاهی بعد از یک جلسه فلتورک و با همان زینهای درساژ.
هرچه اعتمادبهنفس اسبتان بیشتر میشود، روند تمرین را بهشکلی منطقی و مرحلهبهمرحله پیش ببرید؛ بهتدریج روی مهارتهای او بسازید و به هر چالش تازه زمان بدهید تا برایش جا بیفتد. پس از چند جلسه موفق در قدم، این بار ورود به آب و عبور از آن را در یورتمه امتحان کنید. آماده واکنش او به حس تازه پاشیدن آب به صورتش باشید. همچنین مثل تمرین در قدم، در تمام این تمرین او را تشویق کنید سرعت و طول گامش را تنظیم کند.
بسته به اینکه تا چه اندازه به یک مجموعه آب مناسب دسترسی دارید، ممکن است عبور از این مرحله از تمرین برای اسبتان چند هفته یا حتی چند ماه زمان ببرد. به او فرصت کافی بدهید تا این پایه را کاملا محکم کند. هرچه با اطمینان بیشتری از یک سوال ساده آبی در قدم و یورتمه عبور کند، معرفی مرحله بعد برایش آسانتر خواهد بود: پریدن از موانع در ترکیب با آب. ماه آینده توضیح میدهم چگونه این کار را انجام دهید.
مایک هوبر
سوارکار کهنهکار ایونتینگ مایک هوبر در سه دوره قهرمانی جهان و یک دوره بازیهای المپیک نماینده ایالات متحده بود. او در بازیهای پانآمریکن ۱۹۸۷ همراه با کوارترمستر هم مدال طلای انفرادی را به دست آورد و هم طلای تیمی را. مایک که در گذشته رئیس انجمن ایونتینگ ایالات متحده، رئیس پیشین کمیته عملکرد برتر ایونتینگ فدراسیون سوارکاری ایالات متحده و از اعضای باسابقه کمیته فنی ایونتینگ این فدراسیون بوده است، از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۰ و بار دیگر از ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۲ نیز به عنوان عضو کمیته انتخابی المپیک فعالیت کرد. او مالک و گرداننده اصطبلهای گلد چیپ در بارتونویلِ تگزاس است؛ مجموعهای که نامش را از مادیان کوچکی گرفته که مایک با آن در المپیک جایگزین ۱۹۸۰ رقابت کرد. هوبر که مربی دارای گواهی سطح ۴ انجمن ایونتینگ ایالات متحده است، در سراسر کشور کلینیکهای متعددی برگزار میکند. این انجمن در سال ۲۰۱۵ او را به طور رسمی به تالار مشاهیر ایونتینگ خود وارد کرد.
این مقاله نخستین بار در شماره آوریل ۲۰۱۶ مجله پرکتیکال هورسمن منتشر شد.